Đẩy mạnh rèn kỹ năng sống
Thay vì tiếp cận theo lối truyền đạt một chiều, nhiều đơn vị đã đẩy mạnh các hoạt động trải nghiệm để học sinh “học đi đôi với hành”, từ đó hình thành kỹ năng và ý thức tự bảo vệ.
Trong khoảng thời gian từ 15-3 đến 22-4, Phòng Cảnh sát PCCC&CNCH (Công an tỉnh Gia Lai) tổ chức hơn 80 điểm tập huấn trên toàn tỉnh, tập trung vào kỹ năng phòng cháy, chữa cháy và phòng, chống đuối nước. Nội dung được phân theo lứa tuổi, chú trọng thực hành như nhận diện nguy cơ, sử dụng bình chữa cháy, kỹ năng thoát nạn và xử lý tình huống dưới nước.
Không khí các buổi tập huấn vì thế không còn khô cứng mà trở nên sinh động, gần gũi với học sinh. Từng được tham gia buổi tuyên truyền, phổ biến pháp luật và trang bị kỹ năng phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn cứu hộ và phòng, chống đuối nước vào ngày 20-4, em Nguyễn Trần Anh Quân (lớp 7A2, Trường THCS Nhơn Phú, phường Quy Nhơn Bắc) chia sẻ: “Trước đây em chỉ biết sơ qua, nhưng khi được thực hành, em hiểu rõ hơn cách xử lý khi có cháy hoặc gặp nguy hiểm dưới nước. Nhờ vậy, em thấy tự tin hơn và biết cách bảo vệ mình”.
Từ những buổi tập huấn quy mô lớn, các hoạt động trải nghiệm tiếp tục được triển khai ở cơ sở theo hướng linh hoạt hơn. Ngày 16-4, tại Trường Tiểu học và THCS số 1 Chư Đang Ya (xã Biển Hồ) diễn đàn tuyên truyền phòng, chống tai nạn thương tích, xâm hại tình dục và bạo lực học đường do Trung tâm Hoạt động Thanh thiếu nhi tỉnh phối hợp tổ chức đã mang đến không gian học tập sinh động. Thông qua trò chơi tình huống, thực hành kỹ năng kêu cứu, thảo luận nhóm… học sinh được tiếp cận kiến thức một cách tự nhiên, vừa học vừa trải nghiệm, từ đó dễ ghi nhớ và vận dụng.
Tương tự, tại Liên đội Trường THCS Phước Hiệp (xã Tuy Phước Bắc), giữa tháng 4 vừa qua, hơn 350 học sinh tham gia tập huấn phòng, chống tai nạn thương tích do Đoàn - Hội đồng Đội xã tổ chức. Nội dung chương trình bao gồm phòng tránh tai nạn trong sinh hoạt, kỹ năng an toàn dưới nước đến kỹ năng xử lý cháy nổ, thoát hiểm khẩn cấp.
Anh Nguyễn Trung Tín - Phó Bí thư Đoàn, Chủ tịch Hội đồng Đội xã, Đội trưởng Đội ATGT - PCCC&CNCH xã - cho biết: “Việc lồng ghép nội dung vào sinh hoạt ngoại khóa giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách nhẹ nhàng nhưng hiệu quả. Khi được đặt vào tình huống cụ thể, các em sẽ nhớ lâu hơn và hình thành phản xạ xử lý, thay vì chỉ tiếp nhận qua lý thuyết”.
Lắng nghe học sinh
Cùng với việc trang bị kỹ năng sống, nhiều đơn vị xác định việc lắng nghe, nắm bắt tâm tư học sinh là khâu quan trọng để định hướng hành vi. Khi những suy nghĩ, vướng mắc được chia sẻ kịp thời, các vấn đề phát sinh trong học đường cũng dễ được tháo gỡ ngay từ đầu.
Ngày 18-4, tại Trung tâm Giáo dục thường xuyên tỉnh Gia Lai (phường Diên Hồng), chiến dịch truyền thông “Xây dựng tình bạn đẹp - nói không với bạo lực học đường” thu hút khoảng 200 đoàn viên, thanh niên tham gia. Thông qua tiểu phẩm sân khấu hóa, hỏi đáp, học viên không chỉ nhận diện hệ lụy của bạo lực học đường mà còn được trang bị kỹ năng giải quyết mâu thuẫn, kiểm soát cảm xúc và ứng xử phù hợp. Dịp này, Đoàn Trung tâm cũng ra mắt mô hình “Góc tâm lý học đường”.
Đáng chú ý, các hoạt động trên được triển khai dựa trên kết quả nắm bắt tâm lý học viên từ trước. Theo anh Nguyễn Văn Mạnh - Bí thư Đoàn Trung tâm, đơn vị thường xuyên theo dõi học viên thông qua giáo viên chủ nhiệm, phối hợp với phụ huynh và hệ thống camera để kịp thời phát hiện vấn đề. Những trường hợp có biểu hiện lệch chuẩn được phân loại, theo dõi và có biện pháp giáo dục phù hợp, không để mâu thuẫn kéo dài.
Trên cơ sở đó, Tổ tư vấn tâm lý học đường được phát huy vai trò với sự tham gia của lãnh đạo, giáo viên được đào tạo và các lực lượng liên quan. Tổ không chỉ hỗ trợ học viên có vấn đề tâm lý mà còn đồng hành, định hướng điều chỉnh hành vi, nâng cao kỹ năng ứng xử trong học đường và trên môi trường mạng.
“Đặc thù học viên tại các trung tâm khá đa dạng, phức tạp, khác với học sinh tại các trường THPT. Do đó, công tác quản lý, giáo dục, nhất là phòng, chống bạo lực học đường luôn được chú trọng, gắn với phòng, chống ma túy và vi phạm pháp luật. Trước tác động ngày càng lớn từ mạng xã hội và môi trường xã hội, tình hình học viên có nhiều diễn biến phức tạp, đòi hỏi các giải pháp phải được triển khai thường xuyên, đồng bộ và quyết liệt” - anh Mạnh cho biết.
Tại bậc Tiểu học, việc lắng nghe học sinh được triển khai theo cách gần gũi, phù hợp với tâm lý lứa tuổi. Từ đó, Liên đội Trường Tiểu học số 2 Hoài Thanh (phường Hoài Nhơn) đã triển khai hộp thư “Điều em muốn nói”.
Triển khai từ ngày 13-4, mô hình nhằm cụ thể hóa chỉ đạo của Hội đồng Đội các cấp về phát huy quyền tham gia của trẻ em, đồng thời tạo điều kiện để đội viên chia sẻ suy nghĩ từ những băn khoăn trong học tập, chuyện bạn bè đến các đề xuất liên quan. Điểm khác biệt của Liên đội là cách tổ chức linh hoạt: hộp thư được luân phiên đặt tại các chi đội, tạo không gian riêng tư và thuận tiện để học sinh gửi gắm tâm tư. Nội dung các lá thư được Chi đoàn Trường và Ban Chỉ huy Liên đội tiếp nhận, xử lý, làm căn cứ để nhà trường kịp thời điều chỉnh, hỗ trợ khi cần thiết.
Sau gần 2 tuần triển khai, nhiều ý kiến được gửi về, chủ yếu mong muốn có thêm hoạt động trải nghiệm, giáo dục kỹ năng sống. Em Nguyễn Tường Thảo Tiên (lớp 5A3) tâm sự: “Có những chuyện nhỏ trong lớp em không tiện nói trực tiếp nên em chọn cách viết thư. Em rất mong trường sẽ có thêm nhiều hoạt động ngoài giờ để chúng em vừa học, vừa trải nghiệm, giảm bớt áp lực chính khóa”.
