1. Có một thời kỳ khó quên về đời sống văn học cách đây vài chục năm đối với nhiều bạn đọc lớn tuổi. Đó là cảm giác chờ đợi từng tác phẩm văn học ra đời, từ văn học Nga như: Sông Đông êm đềm, Chiến tranh và hòa bình, Thép đã tôi thế đấy… đến văn học Pháp như: Nhà thờ Đức Bà Paris, Những người khốn khổ… hay các tác phẩm để lại dấu ấn sâu đậm của văn học Việt Nam với Vang bóng một thời, Vượt Côn Đảo...
Có những độc giả sẵn sàng chắt bóp khoản chi tiêu eo hẹp để mua sách. Sách khi đó không khác gì tri kỷ, một món ăn tinh thần sang trọng, không thể thiếu. Nhiều tác phẩm trở thành “sách gối đầu giường”, chắp cánh cho những ước mơ, suy tư, định hướng về cuộc sống.
Những năm 2000, với những bộ tác phẩm làm nên hiện tượng xuất bản toàn cầu như: Harry Potter, Mật mã Tây Tạng… độc giả vẫn phải nhấp nhổm để sở hữu các tập kế tiếp.
Nhưng hiện nay, trước sự phát triển mạnh mẽ nhiều mặt về kinh tế-xã hội, hiếm khi người ta phải chờ sách “ra lò”. Sách, truyện, tiểu thuyết bày sẵn trên kệ, giấy đẹp, bìa bắt mắt, như những món ngon dọn sẵn trên bàn tiệc. Tiếc là không phải ai cũng háo hức “đụng đũa”.
Đáng nói, trước sự “lôi kéo” khó cưỡng của thiết bị công nghệ, các độc giả trẻ, độc giả nhỏ tuổi ngày càng xa rời trang sách. Sự tĩnh lặng bên “người bạn” lặng lẽ này dường như quá nhàm chán so với những hình ảnh đầy màu sắc, chuyển động liên tục trên màn hình ti vi, máy tính bảng hay các game hấp dẫn được cập nhật liên tục.
Có gia đình nhận thức được giá trị to lớn của sách nên khuyến khích con đọc bằng các quy định như: đọc sách được thưởng thêm thời gian chơi game, xem YouTube, thậm chí thưởng bằng một khoản tiền. Nhưng cách khuyến đọc này cũng làm gợn lên vài điều về sự “ngã giá” với tri thức, khi mà động lực tìm đến với sách của trẻ không bắt đầu từ sự chủ động yêu quý, trân trọng.
2. Điều đọng lại ở chương trình giới thiệu tác giả, tác phẩm do Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh tổ chức mới đây tại Trường THPT Phan Bội Châu (TP. Pleiku) là cuộc giao lưu đầy chân tình, gợi mở của 11 tác giả cùng đông đảo học sinh các trường THPT trên địa bàn thành phố. Đây là cơ hội “kéo gần” tác giả, tác phẩm và bạn đọc trẻ, giúp các em mở rộng vốn kiến thức về văn học nghệ thuật tại vùng đất mình đang sinh sống.
Đặc biệt, phần phát biểu khai mạc của Nghệ sĩ Ưu tú Đặng Công Hưng-Phó Chủ tịch phụ trách Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh đã gợi nhiều suy ngẫm. Ông nhận định: Trong thời đại công nghệ số hiện nay, khi hình ảnh, âm thanh có thể được tạo ra bằng thuật toán thì văn học vẫn là miền đất thiêng liêng, không thể thay thế.
Bởi chỉ ở đó, cảm xúc chân thực, trải nghiệm cá nhân và chiều sâu tư tưởng con người mới thực sự sống động, không thể lập trình, không thể sao chép.
“Khi các em đọc một cuốn sách, hãy đọc bằng cả trái tim. Bởi trong đó là giọt mồ hôi, là nước mắt, là khát vọng sống và yêu thương của những người từng trải. Đọc để thấy mình, để hiểu người, để sống nhân văn hơn.
Không phải ai đọc sách cũng trở thành nhà văn, song ai biết đọc đúng cách sẽ trở thành con người sâu sắc hơn, tự do hơn trong tư duy và chân thành hơn trong yêu thương.
Chúng ta có thể giỏi khoa học, giỏi kỹ thuật nhưng nếu thiếu khả năng cảm thụ cái đẹp, thiếu lòng trắc ẩn và chiều sâu tâm hồn thì chưa thực sự là một con người toàn vẹn. Văn học dạy ta biết cảm. Cảm trước khi hiểu, cảm để biết sống tử tế và biết yêu cuộc đời này”-Phó Chủ tịch phụ trách Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh nhắn nhủ những ý tứ vô cùng sâu sắc.
Từ góc nhìn đó, Nghệ sĩ Ưu tú Đặng Công Hưng khẳng định: Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh cam kết tiếp tục đồng hành cùng các tác giả, nhà trường và thế hệ trẻ để văn học không chỉ tồn tại trên giá sách mà sống động trong từng suy nghĩ, từng hành động, từng ước mơ của những con người trẻ tuổi.
Tri thức từ sách giờ đây không chỉ gói gọn trong những trang giấy. Để đáp ứng nhu cầu của bạn đọc trẻ, ưa thích sự tiện dụng, các thể loại sách điện tử, sách nói đã ra đời. Văn hóa đọc đang phát triển theo nhiều cách khác nhau, mang đến đa dạng sự lựa chọn để độc giả trải nghiệm, thu nhận kiến thức, mở rộng tư duy và đắp bồi cảm xúc.
Quan trọng là nói gì để tình yêu với sách ngấm vào suy nghĩ của lớp trẻ, như sự ngấm dần của nước vào đất, một cách tự nhiên, không gượng gạo, thành sự kế thừa có ý thức về một thói quen hữu ích. Mà có lẽ quan trọng hơn mọi lời nói, các bậc phụ huynh hãy thư thái ngồi xuống, chọn một cuốn sách hay để đọc cùng con mỗi tối. Đó chính là cách đồng hành không thể ấm áp hơn.
