1. Dãy Trường Sơn phân cách địa hình Gia Lai làm 2 miền khí hậu và thổ nhưỡng. Ở vùng Tây Trường Sơn, đất đỏ bazan, 2 mùa mưa nắng rõ rệt; trong khi đó, tại Đông Trường Sơn, đất trắng pha cát, khí hậu 4 mùa tương đối rõ. Đặc điểm tự nhiên, khí hậu, thổ nhưỡng tạo cho cây trái Gia Lai đã phong phú, lại chất lượng.
Xoài Phú Bổn là một ví dụ. Tuy quả không to nhưng xoài Phú Bổn hấp dẫn ở hương thơm nồng thanh khiết, ngọt lành lẫn vị chua lúc chín. Chỉ cần bóc lớp vỏ mỏng là lớp thịt dày hiện ra, vàng đậm mịn màng, tươm tứa mật.
Xoài Phú Bổn được mọi người ưa chuộng. Ảnh: GLO
Nhiều người cho rằng, xoài Phú Bổn được lai tạo từ giống xoài rừng tự nhiên, chọn giữ những ưu điểm vốn có: dễ chăm trồng, sống lâu, sống khỏe; hương thơm tự nhiên nồng đượm, vị chua vừa phải, ngọt thanh mát lẩn quất nơi đầu lưỡi ngay cả khi vừa chín tới… để phân biệt với các giống xoài khác. Năng suất ư? Có thể khẳng định, xoài Phú Bổn là đặc sản của vùng đất Phú Bổn (gồm Phú Thiện, Ia Pa và thị xã Ayun Pa).
Cây xoài ở xứ này được trồng khắp nơi, chức năng sử dụng cũng khác nhau: tạo bóng râm, mọc tự nhiên đến hoang dại mọi nơi, trồng thành vườn theo hướng cây hàng hóa. Dường như nhà nào cũng có cây xoài, nơi nào cũng gặp xoài. Gần đây, người dân địa phương lại nhập thêm nhiều giống xoài mới như xoài Úc, Đài Loan... tạo thêm sự đa dạng, phong phú cho giống cây đặc trưng của vùng thung lũng Cheo Reo đầy nắng.
Bắt đầu tháng 4, nắng đã vàng se, gió nồm thưa vắng, sương đêm thưa nhạt dần chính là lúc xoài ủ chín trên cành, nhanh không kịp hái, rụng không buồn nhặt. Và xoài tỏa đi, từng sọt từng giỏ đi theo xe khách, chất đầy trên những chuyến xe tải hàng; hai bên hông, trên yên xe máy… đến với chợ gần chợ xa, lề đường, góc phố.
Cùng thời gian này, ở phía Tây Trường Sơn, nắng vàng se sắt, mênh mông gió, bát ngát gió cùng với những cơn mưa đầu mùa đổ xuống, giúp các loại cây như: sầu riêng, bơ, mít, chuối các loại… “chuyển mình” chín quả.
2. Chỉ chừng hơn 1 thập kỷ trước, nhà vườn quan niệm thổ nhưỡng, khí hậu ở đây chỉ thích hợp với những loại cây truyền thống đậm chất Tây Nguyên như đã kể. Các loại trái cây khác vốn là đặc sản trong Nam, ngoài Bắc nếu được trồng thì chất lượng, sản lượng không thể cạnh tranh trên thị trường. Thực tế thì không như vậy, ngược lại là đằng khác.
Nông dân xã Ia Tô (huyện Ia Grai) thu hoạch chôm chôm. Ảnh: Đức Thụy
Theo chân những người đi khai khẩn đất, nhiều nông dân ở các xã Ia Tô, Ia Krai (huyện Ia Grai) mạnh dạn đưa cây chôm chôm chiết cành, ghép mắt giống chôm Java (còn gọi chôm chôm truyền thống) từ các tỉnh Đông Nam Bộ trồng thử nghiệm trên đất vườn nhà.
Thật bất ngờ, sau thời gian khoảng 3 năm, cây ra hoa, cho quả. Ngỡ ngàng trong sung sướng, hồi hộp và mong đợi chất lượng quả. Bất ngờ thêm một lần nữa: quả sai, vị ngọt thanh, giòn cơm, bắt mắt lại bảo quản được lâu. Vị giác con người khôn ngoan khẳng định, chất lượng “ăn đứt” chôm chôm ngoại tỉnh.
Rồi cây vải thiều Lục Ngạn (tỉnh Bắc Giang) đã định cư ở một số xã thuộc huyện Kbang, Chư Sê, Mang Yang. Ban đầu, cứ tưởng loại quả tiến vua chắc là khó tính, chỉ thích hợp với đất phù sa màu mỡ, đậu quả vào mùa rét mướt mới cho hương thanh cao, vị ngọt ngon thanh khiết, sắc trắng mọng tinh khôi nào ngờ đến với Tây Nguyên cho quả, chất lượng quả không thua kém, lại chín trước vải thiều các tỉnh Bắc Giang, Bắc Ninh gần 1 tháng, tức là trái vụ, được giá lại không lo “đụng hàng”.
Cây cam sành Hà Giang cũng đã khẳng định vị thế ở vùng đất huyện Kbang, thị xã Ayun Pa. Nhờ áp dụng công nghệ hiện đại, nhiều loại cây ăn quả mang yếu tố ngoại lai được nhà vườn trong tỉnh ươm trồng, cho ra thị trường, đủ sức cạnh tranh không chỉ ở trong nước.
“Ăn theo” nhà vườn là hoạt động du lịch. Tuy còn mang tính tự phát nhưng đến mùa quả chín, nam thanh nữ tú từng tốp rủ nhau đến vườn tham quan, du lịch, trải nghiệm, check-in. Thưởng thức trái cây tươi ngon tại vườn, tiếp xúc trực tiếp với nhà nông, dễ thường đem lại cho du khách những cung bậc cảm xúc mới mẻ, thăng hoa tình yêu với đất, với người! Bạn còn có thể mua trái cây về làm quà biếu hoặc được nhà vườn ship đến tận nơi.
(GLO)- Hằng năm, khi mực nước hồ Ayun Hạ rút xuống, người dân xã Al Bá (tỉnh Gia Lai) lại rủ nhau ra ven hồ cào hến, bắt cá. Công việc vất vả, phải dầm mình dưới nắng nhiều giờ, nhưng mang lại nguồn thu nhập thiết thực lúc nông nhàn, giúp nhiều gia đình có thêm điều kiện trang trải cuộc sống.
(GLO)- Những ngày tháng 5 này, muồng hoa đào mang sắc hồng nhạt như hoa anh đào nở rộ, phủ đầy cành, tô điểm rực rỡ ngay sân nhà rông làng Ơp (phường Pleiku). Khung cảnh thơ mộng đã thu hút nhiều người dân và du khách tìm đến tham quan, chụp ảnh.
(GLO)- Ngày 18-5, ông Nguyễn Thành Nhân - Trưởng phòng Văn hóa Xã hội xã Bình Khê - cho biết: Trong dịp kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026), đã có hơn 1.000 lượt du khách đến tham quan, dâng hương tại Khu tưởng niệm cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc.
(GLO)- Đầu tháng 5-2026, trên các tán rừng ngập mặn ở đầm Thị Nại, từng đàn cò trắng, cồng cộc, le le, vịt nước… tung cánh bay lượn, tạo nên khung cảnh sinh động hiếm thấy sau khi chịu ảnh hưởng nặng nề bởi cơn bão số 13 vào cuối năm 2025.
(GLO)- Rời bục giảng để khởi nghiệp với cà phê hữu cơ, vợ chồng anh Siu Sắt (SN 1990) và chị Rơ Châm Awưnh (SN 1994) ở làng Mrông Yố 1, xã Ia Phí (tỉnh Gia Lai) đang kiên trì theo đuổi khát vọng nâng tầm nông sản địa phương, gắn với gìn giữ văn hóa Jrai và phát triển du lịch cộng đồng.
(GLO)- Việc từng bước lấp đầy Cụm công nghiệp Ia Khươl cùng định hướng quy hoạch thêm các cụm công nghiệp mới đang mở ra dư địa phát triển cho địa phương.
(GLO)- Với vẻ đẹp hoang sơ, độc bản, dốc Vạn Long (làng Pliết Kte, xã Ia Hrú, tỉnh Gia Lai) được tổ chức Vietkings đề cử và lọt Top 50 cảnh quan phải chiêm ngưỡng khi đến Việt Nam.
(GLO)- Không chỉ nằm trên trang sách, lịch sử đang được “đánh thức” bằng âm nhạc trong trường học. Từ sân khấu học đường, các ca khúc cách mạng trở thành cách tiếp cận sinh động, giúp học sinh hiểu sâu hơn về quá khứ, đồng thời hình thành tình yêu Tổ quốc một cách tự nhiên.
(GLO)- Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Hội Sơn là vùng căn cứ cách mạng hứng chịu nhiều bom đạn của kẻ thù. Hôm nay, mảnh đất này đang vươn mình mạnh mẽ với diện mạo nông thôn khang trang, trù phú.
(GLO)- Hướng tới Ngày hội Văn hóa các dân tộc tỉnh Gia Lai lần thứ I, lực lượng Quản lý thị trường (QLTT) tỉnh triển khai đợt cao điểm giám sát thị trường, tuyên truyền pháp luật nhằm bảo đảm môi trường kinh doanh minh bạch, an toàn, góp phần xây dựng hình ảnh điểm đến thân thiện, văn minh.
(GLO)- Theo danh sách do Bộ Dân tộc và Tôn giáo vừa công bố, cả nước có 15 tỉnh, thành phố đạt tiêu chí vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và 12 tỉnh địa phương đạt tiêu chí tỉnh miền núi giai đoạn 2026-2030, trong đó có Gia Lai.
(GLO)- Ban Thường vụ Tỉnh ủy Gia Lai vừa có kết luận thống nhất thông qua chủ trương đầu tư xây dựng cầu Đăk Pơ Kơ tại xã SRó nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc đi lại, giao thương hàng hóa, đặc biệt là vận chuyển nông sản, lâm sản của người dân.
(GLO)- Tháng 4, khi biển êm, những chiếc ca nô rẽ sóng đưa du khách đến với cột mốc A9 - điểm đến đặc biệt nơi chủ quyền không chỉ được xác lập bằng pháp lý mà còn được cảm nhận bằng trải nghiệm thực tế.
(GLO)- Hòa chung không khí sôi động của Tuần lễ khai mạc Năm Du lịch Quốc gia - Gia Lai 2026, Ngày hội Ẩm thực Gia Lai đang hoàn tất những khâu chuẩn bị cuối cùng, sẵn sàng mang đến cho du khách một “bữa tiệc” hương vị đặc sắc, hội tụ tinh hoa ẩm thực vùng miền.
(GLO)- Nhân kỷ niệm 51 năm ngày giải phóng phường Hoài Nhơn (26/3/1975 - 26/3/2026), Đảng ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam phường tổ chức chuỗi hoạt động nhiều ý nghĩa.
(GLO)- Đoàn công tác của Văn phòng UBND tỉnh Gia Lai cùng đại diện các sở, ban, ngành vừa có buổi làm việc với UBND xã Tây Sơn về việc triển khai xây dựng mô hình “Xã hạt nhân về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”.
(GLO)- Những ngày cuối tháng 2, vùng đất cát Tân Hóa Nam (xã Hòa Hội, tỉnh Gia Lai) như khoác lên mình tấm áo vàng nhạt khi những vườn xoài đồng loạt bung hoa. Từng tán cây phủ kín những chùm hoa li ti, thắp lên niềm hy vọng cho người trồng xoài.
(GLO)- Với tinh thần cần cù, chịu khó trong lao động sản xuất và ý chí vươn lên làm giàu chính đáng, nhiều hộ đồng bào Bahnar ở các xã phía Tây tỉnh Gia Lai đã xây dựng nhà khang trang, hiện đại, với chi phí đầu tư hàng tỷ đồng.
(GLO)- Theo thông tin từ Phòng Kinh tế xã Ia Phí, đơn vị vừa phối hợp với Đội Quản lý điện Chư Păh triển khai lắp đặt hệ thống điện chiếu sáng và đèn trang trí dọc một số tuyến đường trên địa bàn.
(GLO)- Giữa nhịp sống hối hả của đô thị Pleiku, làng Ơp vẫn lặng lẽ bảo tồn bản sắc văn hóa của người Jrai. Mái nhà rông vững chãi giữa làng, nhịp cồng chiêng ngân vang hòa cùng vòng xoang uyển chuyển tạo nên sức hút riêng cho “làng trong phố”.
(GLO)- Chiều 25 tháng Chạp, tôi và anh Phạm Hồng Nam - nguyên Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai (cũ) hướng về huyện Chư Sê (cũ), là về “chiến trường xưa”.
