Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, hiện tượng ENSO đang ở trạng thái El Niño. Trong giai đoạn tháng 9 đến 11-2026, El Niño được dự báo tiếp tục duy trì ở cường độ mạnh đến rất mạnh với xác suất 100%; riêng giai đoạn tháng 10 đến 12-2026, xác suất El Niño đạt cường độ rất mạnh lên tới 95%.
Đối với thủy điện, lượng mưa và dòng chảy trên các lưu vực sông tác động trực tiếp đến khả năng tích nước và phát điện của hồ chứa. Khi lượng mưa thiếu hụt kéo dài, lượng nước bổ sung cho hồ giảm, trong khi nước vẫn phải được điều tiết để phục vụ phát điện và các nhu cầu ở hạ du.
Theo ông Ngô Mạnh Hà - Cục phó Quản lý tài nguyên nước (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), với tình trạng dòng chảy trong các tháng mùa lũ được dự báo thiếu hụt, hơn 700 hồ thủy điện có nguy cơ không tích đủ nước, trong đó đáng lưu ý là các khu vực miền Trung, Tây Nguyên và lưu vực sông Đồng Nai. Theo ông Hà, khả năng các hồ chứa không bảo đảm đủ nguồn nước phục vụ sản xuất, kinh doanh trong mùa khô 2026-2027 được đánh giá ở mức khá cao.
Đối với 43 hồ thủy điện lớn thuộc quy trình vận hành liên hồ chứa trên 11 lưu vực sông, tất cả đều đứng trước nguy cơ không đạt dung tích tích nước theo thiết kế. Tổng lượng nước thiếu hụt ước khoảng 7,73-11 tỷ m³. Trong số này, 32 hồ, chiếm khoảng 74%, có khả năng thiếu từ 15-80% dung tích thiết kế, chủ yếu tại các lưu vực sông Hồng, Mã, Cả, Vu Gia - Thu Bồn, Ba, Sê San và Đồng Nai.
Việc lượng nước về hồ ở cuối mùa lũ ở mức thấp cũng đồng nghĩa dư địa tích nước để phục vụ phát điện trong mùa cạn bị thu hẹp. Với các hồ thủy điện vừa và nhỏ, khả năng điều tiết vốn hạn chế nên khi dòng chảy tiếp tục suy giảm, sản lượng điện có thể bị ảnh hưởng đáng kể.
Dự báo của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho thấy trong tháng 9-2026, lượng mưa tại Bắc Bộ và Trung Bộ thấp hơn trung bình nhiều năm từ 10-30%. Sang tháng 10, nhiều khu vực tiếp tục có lượng mưa thấp hơn trung bình nhiều năm từ 5-20%; riêng Nam Nghệ An đến Đà Nẵng và Duyên hải Nam Trung Bộ có thể thấp hơn từ 20-40%.
Đáng chú ý, trong tháng 11, lượng mưa khu vực từ Quảng Trị đến Lâm Đồng được dự báo thấp hơn trung bình nhiều năm từ 20-40%. Sang tháng 12, nhiều khu vực tiếp tục thiếu mưa, trong đó Duyên hải Nam Trung Bộ có thể thấp hơn từ 40-100 mm.
Diễn biến này có thể gây áp lực lên các hồ thủy điện nếu tình trạng thiếu nước kéo dài, bởi nguồn nước về hồ thấp sẽ làm giảm dư địa phát điện của thủy điện, nhất là trong những thời điểm hệ thống cần huy động cao.
El Niño thường đi kèm những thay đổi đáng kể về nhiệt độ và lượng mưa. Với Việt Nam, dự báo khí hậu hiện nay cho thấy nền nhiệt tiếp tục cao hơn trung bình nhiều năm. Trong tháng 9-2026, nhiệt độ trung bình trên cả nước được dự báo cao hơn từ 0,5-1,5 độ C; tháng 10-11 cao hơn từ 1-2 độ C, có nơi cao hơn.
Nắng nóng kéo dài có thể làm nhu cầu sử dụng điện tăng, đặc biệt từ hệ thống làm mát và điều hòa không khí. Như vậy, hệ thống điện có thể đồng thời đối mặt với nguồn thủy điện bị hạn chế bởi thủy văn bất lợi và phụ tải tăng do thời tiết nóng.
Trong phương thức vận hành hệ thống điện quốc gia năm 2026, Bộ Công Thương cũng xác định tình hình thủy văn diễn biến không thuận lợi là một trong những yếu tố có thể gây khó khăn cho việc bảo đảm cung cấp điện. Bộ yêu cầu đơn vị vận hành thường xuyên cập nhật diễn biến thời tiết, thủy văn và tuân thủ các quy trình vận hành hồ chứa, liên hồ chứa để điều chỉnh phương thức vận hành phù hợp.
Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia khuyến nghị các địa phương, đơn vị quản lý hồ chứa thường xuyên cập nhật thông tin dự báo khí tượng thủy văn để điều chỉnh phương án vận hành, bảo đảm an toàn công trình và vùng hạ du.
Về phía hệ thống điện, Bộ Công Thương đã yêu cầu Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia định kỳ rà soát, cập nhật phương thức vận hành trên cơ sở diễn biến phụ tải, thời tiết, thủy văn và việc tuân thủ các quy trình vận hành hồ chứa, liên hồ chứa.
