(GLO)- Nghị định số 180/2026/NĐ-CP về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng được xem là bước ngoặt quan trọng, mở đường cho thị trường carbon rừng tại Việt Nam. Với hơn 1 triệu héc ta đất có rừng, Gia Lai được đánh giá có nhiều lợi thế để tham gia sâu vào thị trường tiềm năng này.
Phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Gia Lai đã trao đổi với TS. Lại Thanh Hải - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Lâm sinh Việt Nam (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) về cơ hội và những điều kiện cần thiết để địa phương khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên carbon từ rừng.
* Sở hữu hơn 1 triệu héc ta đất có rừng, Gia Lai có lợi thế như thế nào trong việc phát triển thị trường tín chỉ carbon, thưa ông?
Tiến sĩ Lại Thanh Hải. Ảnh: NVCC
- Là người chủ trì dự án trồng rừng và tham gia chỉ đạo một số nhiệm vụ khoa học công nghệ triển khai trên địa bàn tỉnh Gia Lai từ năm 2014 đến nay, tôi nhận thấy tỉnh sở hữu điều kiện tự nhiên lý tưởng để trở thành một trung tâm cung ứng tín chỉ carbon hàng đầu cả nước nhờ lợi thế quy mô rừng đặc biệt lớn.
Theo công bố hiện trạng rừng toàn quốc của Bộ Nông nghiệp và Môi trường năm 2025, Gia Lai hiện có hơn 1 triệu héc ta đất có rừng, trong đó diện tích rừng tự nhiên chiếm ưu thế tuyệt đối với trên 692 nghìn héc ta, là địa phương có diện tích rừng lớn thứ hai khu vực duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.
Theo Nghị định số 180/2026/NĐ-CP, UBND tỉnh Gia Lai và các ban quản lý rừng trên địa bàn sẽ chính thức được trao thẩm quyền đại diện sở hữu đối với khối tài sản carbon này.
Điều này cung cấp một cơ sở pháp lý vững chắc, cho phép chính quyền địa phương và các chủ rừng tự tin bước vào bàn đàm phán với các tập đoàn đa quốc gia hoặc các tổ chức tài chính khí hậu để ký kết các hợp đồng thương mại trao đổi, chuyển nhượng tín chỉ carbon.
Ngày 19-5-2026, UBND tỉnh Gia Lai ban hành Quyết định số 2144/QĐ-UBND thành lập Ban Quản lý rừng phòng hộ Gia Lai trực thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường trên cơ sở hợp nhất 29 ban quản lý rừng phòng hộ.
Việc kiện toàn đầu mối quản lý cùng hành lang pháp lý rõ ràng đã thu hút nhiều doanh nghiệp đề xuất hợp tác khảo sát, xây dựng các dự án tín chỉ carbon từ rừng và nông nghiệp tái sinh tại Gia Lai.
Có thể nói, đây là một sự chuẩn bị, một sự thay đổi lớn đối với công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng ở các địa phương có diện tích rừng lớn như Gia Lai cho việc thực hiện Nghị định số 180/2026/NĐ-CP.
* Tín chỉ carbon rừng được kỳ vọng tạo thêm nguồn thu từ rừng. Theo ông, cần làm gì để nguồn lợi này đến được với những người trực tiếp giữ và bảo vệ rừng?
- Việc cho phép doanh nghiệp mua tín chỉ carbon rừng là nhằm bù trừ phát thải, mở ra nguồn thu tài chính dồi dào, thu hút dòng vốn tư nhân vào ngành lâm nghiệp.
Tuy nhiên, do phần lớn diện tích rừng tại Việt Nam nằm ở các vùng sâu, vùng xa, nơi đồng bào dân tộc thiểu số và người dân nghèo sinh sống trực tiếp, việc thiết lập một cơ chế phân phối dòng tiền công bằng, minh bạch là điều kiện tiên quyết để tránh tình trạng bất bình đẳng xã hội và bảo đảm hiệu quả giữ rừng thực chất.
Để nguồn thu từ tín chỉ carbon không bị thất thoát, người dân giữ rừng thực sự được hưởng lợi bền vững từ nguồn thu mua bán tín chỉ carbon của doanh nghiệp dưới thời kỳ mới, theo tôi, cần triển khai đồng bộ các giải pháp như: đẩy mạnh giao đất, giao rừng; tối ưu hóa cơ chế phân bổ tài chính qua quỹ ủy thác; đảm bảo an toàn xã hội (Safeguards) và tham vấn (FPIC); tích hợp mô hình sinh kế “Kinh tế dưới tán rừng” và đa dạng sinh học.
Tại Gia Lai, ngành lâm nghiệp đang khuyến khích người dân nhận khoán bảo vệ rừng kết hợp phát triển dược liệu, lâm sản ngoài gỗ và du lịch sinh thái dưới tán rừng.
Cách làm này giúp tạo nguồn thu nhập bền vững, giảm áp lực khai thác rừng trái phép và tăng động lực để người dân gắn bó với công tác bảo vệ rừng.
Các nhà khoa học khảo sát mô hình thí nghiệm lâm sinh nhằm hoàn thiện cơ sở dữ liệu phục vụ phát triển thị trường tín chỉ carbon rừng ở Gia Lai. Ảnh: NVCC
* Để tham gia hiệu quả thị trường tín chỉ carbon rừng trong nước và quốc tế, ngành lâm nghiệp và các chủ rừng cần chuẩn bị những điều kiện gì, thưa ông?
- Thị trường carbon quốc tế vận hành theo các tiêu chuẩn khoa học nghiêm ngặt, trong đó tín chỉ carbon chỉ được công nhận khi bảo đảm tính bổ sung, tính vĩnh viễn, không rò rỉ carbon và được đo đạc chính xác.
Để tham gia hiệu quả, ngành lâm nghiệp và các chủ rừng cần khẩn trương hoàn thiện dữ liệu rừng, xây dựng đường cơ sở phát thải, thiết lập hệ thống đo đạc, báo cáo và thẩm định (MRV) đạt chuẩn quốc tế.
Đồng thời, cần nâng cao năng lực quản lý, thúc đẩy hợp tác công - tư, chuyển giao công nghệ và kiểm soát chặt việc tính toán giảm phát thải, tránh trùng lặp.
Để chuyển hóa các tiềm năng lý thuyết thành kết quả thực tế, đặc biệt tại các tỉnh trọng điểm như Gia Lai, các cơ quan quản lý nhà nước và địa phương cần tập trung thực hiện các khuyến nghị chiến lược, bao gồm: sớm ban hành hệ thống thông tư hướng dẫn chi tiết; khẩn trương hoàn thiện Đề án thí điểm kinh doanh carbon rừng cấp tỉnh; ưu tiên nguồn lực xây dựng hạ tầng dữ liệu và MRV; kiện toàn và nhân rộng mô hình chia sẻ lợi ích thực chất; đẩy mạnh công tác tuyên truyền và nâng cao năng lực tại cơ sở.
(GLO)- Tỉnh Gia Lai hiện có 85 dự án năng lượng tái tạo đang vận hành với tổng công suất 4.179 MW, sản lượng điện đạt hơn 15 tỷ kWh mỗi năm. Riêng năm 2025, ngành sản xuất và phân phối điện tăng trưởng 23%, trở thành lĩnh vực đóng góp lớn nhất vào tốc độ tăng trưởng công nghiệp của tỉnh.
Chính phủ triển khai thí điểm chính sách xăng E10 với quy định rõ về chất lượng, giá cả và trách nhiệm của các bên thi hành từ ngày 16/6/2026 đến hết ngày 15/6/2028.
(GLO)- Nắng nóng kéo dài khiến nhu cầu sử dụng điện trên địa bàn tỉnh nhiều ngày gần đây tăng đột biến. Trước áp lực này, Công ty Điện lực Gia Lai đã triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định phục vụ sản xuất và sinh hoạt.
(GLO)- Gia tăng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học cho thấy sự thay đổi rõ nét trong tư duy sản xuất của nông dân Gia Lai. Từ các mô hình cà phê, chanh dây đến hợp tác xã, tổ liên kết, nông nghiệp xanh dần hình thành trên nền tảng giảm hóa chất, cải tạo đất và nâng cao chất lượng nông sản.
(GLO)- Trong khuôn khổ Dự án “Nâng cao năng lực bảo trì có điều kiện của năng lượng gió” (Eco-wind) do Liên minh Châu Âu tài trợ, sáng 6-6, Trường Đại học Quy Nhơn đã tổ chức khóa tập huấn chuyên đề kỹ năng chẩn đoán lỗi trong nhà máy điện gió.
(GLO)- Sáng 5-6, tại phường Quy Nhơn (tỉnh Gia Lai), Hội Chiếu sáng Việt Nam (CSVN) tổ chức hội nghị khoa học chiếu sáng toàn quốc năm 2026 với chủ đề “Sử dụng năng lượng tái tạo trong chiếu sáng tại Việt Nam”.
(GLO)- Trong điều kiện chi phí năng lượng tăng cao cùng nhu cầu sử dụng điện ngày càng lớn, nhiều doanh nghiệp đã chủ động đầu tư hệ thống điện mặt trời áp mái và triển khai các giải pháp tiết kiệm điện, giúp nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh, hướng tới phát triển xanh, bền vững.
(GLO)- Nhằm tăng cường an ninh năng lượng, giảm phụ thuộc vào nguồn diesel hóa thạch nhập khẩu và thúc đẩy tiêu thụ dầu cọ trong nước, từ ngày 1-6, Malaysia sẽ nâng tỷ lệ pha trộn diesel sinh học tại bán đảo Malaysia lên mức B15.
(GLO)- Cục Công nghiệp vừa có công văn gửi Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), Hiệp hội các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM), doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp ô tô, xe máy về thực hiện lộ trình xăng E10; trong đó có việc đánh giá tính tương thích của phương tiện đối với loại xăng này.
(GLO)- Nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về nhiên liệu sinh học, thúc đẩy xu hướng tiêu dùng xanh và lan tỏa thông điệp sử dụng năng lượng thân thiện với môi trường, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước tổ chức cuộc thi “Tìm hiểu lợi ích của xăng sinh học E10” trên phạm vi toàn quốc.
(GLO)- Sáng 23-5, tại buôn Ka Tô (xã Ia Rsai, tỉnh Gia Lai), Công ty cổ phần Năng lượng mặt trời Trang Đức tổ chức Lễ động thổ, khởi công dự án Nhà máy điện mặt trời Trang Đức.
Trước thời điểm triển khai xăng E10 bắt buộc trên toàn quốc từ ngày 1/6, các doanh nghiệp đầu mối xăng dầu đang tăng tốc hoàn thiện hạ tầng phối trộn và nhập khẩu ethanol nhiên liệu để chuẩn bị nguồn hàng.
Bộ Công Thương đề nghị các địa phương kiểm tra, giám sát chặt chẽ việc chuyển đổi sang xăng sinh học E10 kể từ 1/6, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng trì hoãn hoặc gián đoạn nguồn cung.
(GLO)- Từ ngày 1-6, toàn bộ cửa hàng kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh Gia Lai sẽ chính thức chuyển sang kinh doanh xăng sinh học E10 RON 95-III, chấm dứt việc bán xăng khoáng. Đây là bước chuyển trong lộ trình phát triển nhiên liệu xanh, giảm phát thải và hướng tới tăng trưởng bền vững.
(GLO)- Nhu cầu điện tăng nhanh và áp lực chuyển dịch xanh đặt ra yêu cầu cấp thiết về lưu trữ năng lượng, trong đó, thủy điện tích năng được kỳ vọng là “pin điện” quy mô lớn, giúp ổn định hệ thống và mở hướng phát triển bền vững cho tỉnh.
(GLO)- Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) vừa có văn bản hướng dẫn Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai về việc thu hồi, tận thu khí CO2 phát hiện trong quá trình khoan nước tại địa phương.
(GLO)- Từ ngày 1-6-2026, toàn bộ hệ thống cửa hàng xăng dầu của Công ty TNHH một thành viên Petrolimex Gia Lai sẽ chuyển đổi hoàn toàn sang kinh doanh xăng sinh học E10 RON 95-III và V, chấm dứt việc kinh doanh xăng khoáng trên toàn hệ thống.
(GLO)- Xăng sinh học E10 sẽ được triển khai bán trên toàn quốc từ ngày 30-4-2026, sớm hơn 1 tháng so với kế hoạch đề ra trước đó nhằm đẩy nhanh lộ trình chuyển đổi năng lượng xanh.
(GLO)- Mô hình tưới ngập - khô xen kẽ (AWD) triển khai tại các xã phía Đông của tỉnh trong vụ Đông Xuân 2025 - 2026 cho thấy hiệu quả rõ rệt, vừa giảm 53,8% phát thải khí nhà kính, giảm 4 - 5 lần nước tưới, vừa giúp năng suất lúa tăng 1,8 tạ/ha.
(GLO)- Kinh tế biển đang là động lực tăng trưởng quan trọng, tạo chuyển biến rõ nét về hạ tầng, du lịch, hàng hải, thủy sản và năng lượng tái tạo. Với nền tảng đã được tạo dựng, tỉnh Gia Lai đang hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế biển xanh, hiện đại và bền vững.
Trong năm 2025, điện sạch tăng vượt nhu cầu điện mới của thế giới, góp phần khiến điện từ nhiên liệu hóa thạch giảm 38 TWh - một dấu mốc hiếm gặp trong chuyển dịch năng lượng toàn cầu.
(GLO)- Hội tụ điều kiện tự nhiên thuận lợi, xã Chư Pưh đang đứng trước “cơ hội kép” thu hút dòng vốn đầu tư cho các dự án năng lượng tái tạo khi Quy hoạch điện VIII được triển khai cùng với chủ trương thu hút đầu tư mạnh mẽ của tỉnh Gia Lai.
