(GLO)- Nghị định số 180/2026/NĐ-CP về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng được xem là bước ngoặt quan trọng, mở đường cho thị trường carbon rừng tại Việt Nam. Với hơn 1 triệu héc ta đất có rừng, Gia Lai được đánh giá có nhiều lợi thế để tham gia sâu vào thị trường tiềm năng này.
Phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Gia Lai đã trao đổi với TS. Lại Thanh Hải - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Lâm sinh Việt Nam (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) về cơ hội và những điều kiện cần thiết để địa phương khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên carbon từ rừng.
* Sở hữu hơn 1 triệu héc ta đất có rừng, Gia Lai có lợi thế như thế nào trong việc phát triển thị trường tín chỉ carbon, thưa ông?
Tiến sĩ Lại Thanh Hải. Ảnh: NVCC
- Là người chủ trì dự án trồng rừng và tham gia chỉ đạo một số nhiệm vụ khoa học công nghệ triển khai trên địa bàn tỉnh Gia Lai từ năm 2014 đến nay, tôi nhận thấy tỉnh sở hữu điều kiện tự nhiên lý tưởng để trở thành một trung tâm cung ứng tín chỉ carbon hàng đầu cả nước nhờ lợi thế quy mô rừng đặc biệt lớn.
Theo công bố hiện trạng rừng toàn quốc của Bộ Nông nghiệp và Môi trường năm 2025, Gia Lai hiện có hơn 1 triệu héc ta đất có rừng, trong đó diện tích rừng tự nhiên chiếm ưu thế tuyệt đối với trên 692 nghìn héc ta, là địa phương có diện tích rừng lớn thứ hai khu vực duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.
Theo Nghị định số 180/2026/NĐ-CP, UBND tỉnh Gia Lai và các ban quản lý rừng trên địa bàn sẽ chính thức được trao thẩm quyền đại diện sở hữu đối với khối tài sản carbon này.
Điều này cung cấp một cơ sở pháp lý vững chắc, cho phép chính quyền địa phương và các chủ rừng tự tin bước vào bàn đàm phán với các tập đoàn đa quốc gia hoặc các tổ chức tài chính khí hậu để ký kết các hợp đồng thương mại trao đổi, chuyển nhượng tín chỉ carbon.
Ngày 19-5-2026, UBND tỉnh Gia Lai ban hành Quyết định số 2144/QĐ-UBND thành lập Ban Quản lý rừng phòng hộ Gia Lai trực thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường trên cơ sở hợp nhất 29 ban quản lý rừng phòng hộ.
Việc kiện toàn đầu mối quản lý cùng hành lang pháp lý rõ ràng đã thu hút nhiều doanh nghiệp đề xuất hợp tác khảo sát, xây dựng các dự án tín chỉ carbon từ rừng và nông nghiệp tái sinh tại Gia Lai.
Có thể nói, đây là một sự chuẩn bị, một sự thay đổi lớn đối với công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng ở các địa phương có diện tích rừng lớn như Gia Lai cho việc thực hiện Nghị định số 180/2026/NĐ-CP.
* Tín chỉ carbon rừng được kỳ vọng tạo thêm nguồn thu từ rừng. Theo ông, cần làm gì để nguồn lợi này đến được với những người trực tiếp giữ và bảo vệ rừng?
- Việc cho phép doanh nghiệp mua tín chỉ carbon rừng là nhằm bù trừ phát thải, mở ra nguồn thu tài chính dồi dào, thu hút dòng vốn tư nhân vào ngành lâm nghiệp.
Tuy nhiên, do phần lớn diện tích rừng tại Việt Nam nằm ở các vùng sâu, vùng xa, nơi đồng bào dân tộc thiểu số và người dân nghèo sinh sống trực tiếp, việc thiết lập một cơ chế phân phối dòng tiền công bằng, minh bạch là điều kiện tiên quyết để tránh tình trạng bất bình đẳng xã hội và bảo đảm hiệu quả giữ rừng thực chất.
Để nguồn thu từ tín chỉ carbon không bị thất thoát, người dân giữ rừng thực sự được hưởng lợi bền vững từ nguồn thu mua bán tín chỉ carbon của doanh nghiệp dưới thời kỳ mới, theo tôi, cần triển khai đồng bộ các giải pháp như: đẩy mạnh giao đất, giao rừng; tối ưu hóa cơ chế phân bổ tài chính qua quỹ ủy thác; đảm bảo an toàn xã hội (Safeguards) và tham vấn (FPIC); tích hợp mô hình sinh kế “Kinh tế dưới tán rừng” và đa dạng sinh học.
Tại Gia Lai, ngành lâm nghiệp đang khuyến khích người dân nhận khoán bảo vệ rừng kết hợp phát triển dược liệu, lâm sản ngoài gỗ và du lịch sinh thái dưới tán rừng.
Cách làm này giúp tạo nguồn thu nhập bền vững, giảm áp lực khai thác rừng trái phép và tăng động lực để người dân gắn bó với công tác bảo vệ rừng.
Các nhà khoa học khảo sát mô hình thí nghiệm lâm sinh nhằm hoàn thiện cơ sở dữ liệu phục vụ phát triển thị trường tín chỉ carbon rừng ở Gia Lai. Ảnh: NVCC
* Để tham gia hiệu quả thị trường tín chỉ carbon rừng trong nước và quốc tế, ngành lâm nghiệp và các chủ rừng cần chuẩn bị những điều kiện gì, thưa ông?
- Thị trường carbon quốc tế vận hành theo các tiêu chuẩn khoa học nghiêm ngặt, trong đó tín chỉ carbon chỉ được công nhận khi bảo đảm tính bổ sung, tính vĩnh viễn, không rò rỉ carbon và được đo đạc chính xác.
Để tham gia hiệu quả, ngành lâm nghiệp và các chủ rừng cần khẩn trương hoàn thiện dữ liệu rừng, xây dựng đường cơ sở phát thải, thiết lập hệ thống đo đạc, báo cáo và thẩm định (MRV) đạt chuẩn quốc tế.
Đồng thời, cần nâng cao năng lực quản lý, thúc đẩy hợp tác công - tư, chuyển giao công nghệ và kiểm soát chặt việc tính toán giảm phát thải, tránh trùng lặp.
Để chuyển hóa các tiềm năng lý thuyết thành kết quả thực tế, đặc biệt tại các tỉnh trọng điểm như Gia Lai, các cơ quan quản lý nhà nước và địa phương cần tập trung thực hiện các khuyến nghị chiến lược, bao gồm: sớm ban hành hệ thống thông tư hướng dẫn chi tiết; khẩn trương hoàn thiện Đề án thí điểm kinh doanh carbon rừng cấp tỉnh; ưu tiên nguồn lực xây dựng hạ tầng dữ liệu và MRV; kiện toàn và nhân rộng mô hình chia sẻ lợi ích thực chất; đẩy mạnh công tác tuyên truyền và nâng cao năng lực tại cơ sở.
(GLO)- Nhà máy Thủy điện tích năng Bác Ái (Khánh Hòa) có công suất 1.200 MW, tổng vốn đầu tư hơn 21.100 tỷ đồng. Dự án vừa đạt bước tiến mới khi EVN ký hợp đồng cung cấp thiết bị cơ điện trị giá hơn 4.462 tỷ đồng.
(GLO)- Tận dụng phụ phẩm, tái sử dụng nước sau xử lý, phát triển năng lượng sạch… là những hoạt động đang được một số doanh nghiệp công nghiệp ở Gia Lai triển khai nhằm tiết kiệm tài nguyên, giảm chi phí.
(GLO)- Gia Lai có nguồn tài nguyên nước phong phú nhưng phân bố không đồng đều, trong khi công tác quan trắc, giám sát khai thác và bảo đảm an toàn hồ chứa còn những hạn chế.
(GLO)- Với lợi thế về rừng và nông nghiệp, Gia Lai đang đẩy mạnh chuyển đổi xanh, hướng tới phát triển bền vững. Dự án RECAF với nguồn vốn 25 triệu USD được kỳ vọng góp phần giảm phát thải, bảo vệ rừng, nâng cao thu nhập và tăng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu cho người dân.
(GLO)- Giảm lượng giống gieo sạ, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và tiết kiệm nước tưới là những điểm nổi bật trong quy trình canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Các mô hình tại Đồng bằng sông Cửu Long ghi nhận lợi nhuận tăng từ 1,5-9,3 triệu đồng/ha/vụ, giảm phát thải khí nhà kính.
(GLO)- Vụ tranh cãi về chiếc thìa nhựa được quảng bá có khả năng phân hủy sinh học tại chuỗi đồ uống Phê La đặt ra vấn đề về kiểm nghiệm dụng cụ tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm.
(GLO)- Đến cuối tháng 6-2026, dư nợ tín dụng xanh tại Việt Nam đạt hơn 856.000 tỷ đồng, tăng 9,87% so với cuối năm 2025. Nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, bảo tồn đa dạng sinh học và năng lượng xanh là những lĩnh vực thu hút phần lớn dòng vốn này.
(GLO)- 3 tổ chức môi trường và pháp lý tại Pháp yêu cầu Groupe SEB, công ty sở hữu thương hiệu chảo chống dính Tefal, công khai kế hoạch loại bỏ PTFE - vật liệu tạo lớp chống dính có độ bền cao nhưng gây lo ngại về tác động môi trường trong quá trình sản xuất và xử lý sau sử dụng.
(GLO)- Với khoản đầu tư khoảng 30 triệu đồng, điện mặt trời mái nhà có thể giúp hộ gia đình giảm tiền điện hằng tháng. Hóa đơn từ 800.000 đồng/tháng là ngưỡng có thể cân nhắc, nhưng không phải cứ dùng nhiều điện là chắc chắn có lợi.
(GLO)- Chương trình được triển khai tại miền Nam và miền Trung từ tháng 10-2026 đến hết tháng 3-2027, với mục tiêu thu gom 500-1.000 máy điều hòa đã qua sử dụng.
(GLO)- “Ðối thoại Quy Nhơn về khí hậu và chuyển đổi” năm 2026 diễn ra trong 2 ngày 10 đến ngày 11-10 tại Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE, phường Quy Nhơn Nam) là dịp để tỉnh mở thêm hướng tiếp cận tri thức, công nghệ và nguồn lực phục vụ phát triển xanh, bền vững.
(GLO)- Hiện tượng El Niño đang trở thành một trong những yếu tố đáng chú ý đối với thị trường đường thế giới. Khi thời tiết cực đoan làm giảm sản lượng mía tại các vùng trồng chủ lực, nguồn cung đường có thể thu hẹp, qua đó tạo sức ép tăng giá.
(GLO)- Ngày 3-10, tại phường Quy Nhơn (tỉnh Gia Lai), Bộ GD&ĐT phối hợp với Quỹ vì tương lai xanh - Quỹ thiện tâm, Tập đoàn Vingroup tổ chức lễ ra mắt dự án “Cùng em xây dựng ngôi trường xanh”.
(GLO)- Sau gần 5 năm triển khai, Nhà máy Nhiệt điện Quảng Trạch I tại tỉnh Quảng Trị đã đạt khoảng 99,7% tiến độ tổng thể. Cả 2 tổ máy với tổng công suất 1.403 MW đã hòa lưới lần đầu, hướng tới hoàn tất chạy thử và phát điện thương mại trong những tháng cuối năm 2026.
(GLO)- Quy định mới của Liên minh châu Âu (EU) về thông tin môi trường đối với sản phẩm và hoạt động tiếp thị bắt đầu được áp dụng từ ngày 27-9, đặt ra yêu cầu cao hơn về tính chính xác và khả năng kiểm chứng đối với các thông điệp liên quan đến “xanh” và phát triển bền vững.
(GLO)- Gia Lai có nhiều lợi thế để phát triển điện gió với hàng chục dự án đã vận hành và đang được triển khai. Để nguồn năng lượng này phát huy hiệu quả, tỉnh tập trung tháo gỡ điểm nghẽn về thử nghiệm, đấu nối, truyền tải và chuẩn bị các điều kiện để phát triển điện gió phù hợp với quy hoạch.
(GLO)- UBND tỉnh Gia Lai vừa có Công văn số 11970/UBND-XDCT yêu cầu các sở, ban, ngành, địa phương và thương nhân đầu mối, phân phối xăng dầu trên địa bàn triển khai lộ trình pha chế, phối trộn và sử dụng xăng sinh học E10.
(GLO)- El Niño đang mạnh lên và được Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) dự báo gần như chắc chắn kéo dài đến tháng 2-2027. Không chỉ làm thay đổi nhiệt độ và lượng mưa, hiện tượng khí hậu này còn đang tạo thêm sức ép lên sản xuất nông nghiệp, giá lương thực và sinh kế của hàng triệu người.
(GLO)- Chính sách hỗ trợ hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ đang được triển khai theo hướng kết hợp hỗ trợ tài chính, tín dụng và kỹ thuật.
(GLO)- El Niño mạnh đến rất mạnh đang đặt ra nguy cơ bất lợi đối với nguồn nước và hoạt động tích trữ nước phục vụ nhu cầu phát điện của các hồ thủy điện tại Việt Nam.
(GLO)- Sở hữu diện tích rừng lớn và hệ sinh thái đa dạng, Gia Lai có dư địa phát triển tín chỉ carbon, tạo thêm nguồn lực cho bảo vệ rừng và kinh tế xanh.
(GLO)- Máy bay X1 - được nhà sản xuất giới thiệu là máy bay chạy hoàn toàn bằng pin lớn nhất thế giới từng cất cánh - vừa hoàn thành chuyến bay thử đầu tiên kéo dài 27 phút tại Mỹ, với lượng điện tiêu thụ trị giá khoảng 5 USD.
(GLO)- Thị trường carbon của Việt Nam đang chuyển từ giai đoạn xây dựng chính sách sang vận hành thực tế. Với doanh nghiệp, giảm phát thải không chỉ là yêu cầu về môi trường mà còn có thể tạo ra một loại tài sản mới - tín chỉ carbon - từ đó mở thêm cơ hội tạo nguồn thu.
