Hình thành môi trường học tập song ngữ
Thực tiễn cho thấy, việc đưa tiếng Anh vào dạy học các môn không đơn thuần là thay đổi ngôn ngữ giảng dạy, mà quan trọng hơn là tạo môi trường để học sinh sử dụng tiếng Anh.
Tại Gia Lai, định hướng này đang được các trường THPT triển khai theo những cách làm linh hoạt, phù hợp với điều kiện, thế mạnh và mức độ sẵn sàng của từng đơn vị.
Tại Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn (phường Quy Nhơn), tiếng Anh được sử dụng khá thường xuyên trong dạy học và các hoạt động học thuật, đặc biệt ở các môn khoa học tự nhiên như Toán, Vật lý, Hóa học, Sinh học.
Giáo viên chủ động khai thác tài liệu tham khảo bằng tiếng Anh, giới thiệu hệ thống thuật ngữ song ngữ, khuyến khích học sinh trình bày, thuyết trình và trao đổi bằng ngoại ngữ; một số tiết học được tổ chức hoàn toàn bằng tiếng Anh.
Cùng với hoạt động trên lớp, nhà trường chú trọng xây dựng môi trường ngoại ngữ thông qua hệ thống bảng tin, pa nô, không gian tự học và các hoạt động phong trào như Gala tiếng Anh “The Late Night Show”, cuộc thi IOE trên internet, cuộc thi “Tài năng tiếng Anh 2025” do Sở GD&ĐT Gia Lai tổ chức; sinh hoạt CLB Tiếng Anh Khởi ngữ…, tạo điều kiện để học sinh sử dụng tiếng Anh thường xuyên, liên tục.
Thầy Huỳnh Lê Minh - Hiệu trưởng nhà trường - cho biết, việc đưa tiếng Anh vào các môn học không mang tính hình thức hay tạo áp lực thành tích.
Đây là quá trình lâu dài, trước mắt tập trung xây dựng môi trường để giáo viên và học sinh làm quen, coi tiếng Anh là công cụ hỗ trợ học tập, nhất là ở các môn khoa học tự nhiên.
Trong khi đó, tại Trường THPT chuyên Chu Văn An (phường Bồng Sơn), việc đưa tiếng Anh vào dạy học được triển khai theo hướng có chọn lọc, gắn với các nội dung nâng cao và hoạt động nghiên cứu khoa học.
Nhà trường tổ chức các chuyên đề tích hợp, sinh hoạt chuyên môn và một số tiết học khoa học tự nhiên bằng tiếng Anh, chủ yếu ở những lớp có nền tảng ngoại ngữ tốt.
Theo thầy Nguyễn Phước Bình - Phó Hiệu trưởng nhà trường, cách làm này giúp học sinh từng bước tiếp cận tri thức khoa học bằng ngôn ngữ quốc tế mà không gây áp lực. Nhà trường ưu tiên sử dụng tiếng Anh ở những nội dung phù hợp, qua các tiết học trên lớp, qua đó tạo nền tảng để mở rộng dạy học song ngữ.
Tại Trường THPT chuyên Hùng Vương (phường Diên Hồng), việc tăng cường sử dụng tiếng Anh trong dạy học các môn khoa học tự nhiên đã được nhà trường triển khai thời gian qua. Một số giáo viên sử dụng tài liệu tiếng Anh, tổ chức thảo luận, thuyết trình và trao đổi bằng ngoại ngữ trong những nội dung phù hợp.
Giáo viên giữ vai trò then chốt
Chia sẻ từ thực tiễn giảng dạy, cô Nguyễn Lê Hương Duyên - giáo viên Toán Trường THPT chuyên Chu Văn An - cho hay: Việc đưa tiếng Anh vào dạy học các môn khoa học tự nhiên bước đầu mang lại tín hiệu tích cực, song vẫn còn không ít khó khăn.
Do chương trình phổ thông chưa có hệ thống tài liệu chính thức bằng tiếng Anh, giáo viên chủ yếu tự biên soạn, chuyển ngữ nên việc triển khai mới thực hiện ở một số tiết học tại các lớp có nền tảng ngoại ngữ tốt.
Theo cô Duyên, khi học sinh được đọc tài liệu, xem video khoa học và trình bày kết quả học tập bằng tiếng Anh, các em hiểu rõ hơn vai trò của ngoại ngữ.
Thực tế cho thấy, học sinh khá hào hứng với cách học mới, đồng thời, quá trình này cũng tạo động lực để giáo viên tự học, nâng cao năng lực chuyên môn và ngoại ngữ.
Tương tự, cô Nguyễn Thị Bình Nguyên - giáo viên Sinh học Trường THPT chuyên Hùng Vương - cho rằng, dạy học bằng tiếng Anh giúp học sinh tiếp cận tài liệu sinh học quốc tế và làm quen với thuật ngữ chuyên ngành.
Theo cô, giáo viên cần lựa chọn những chủ đề phù hợp như sinh học tế bào, di truyền học, sinh thái học, công nghệ sinh học để triển khai, trong đó nội dung sinh học là trọng tâm, tiếng Anh là công cụ.
Dù còn khó khăn về ngôn ngữ và sự chênh lệch trình độ học sinh, song ở các lớp chuyên tiếng Anh và chuyên Sinh, học sinh đã thể hiện sự chủ động hơn trong việc đọc tài liệu, thuyết trình và làm sản phẩm học tập bằng tiếng Anh.
Thời gian tới, cô Nguyên cho rằng cần tiếp tục dạy song ngữ theo lộ trình, phối hợp với giáo viên tiếng Anh và từng bước tăng số tiết dạy bằng tiếng Anh khi học sinh đã quen.
Việc ưu tiên triển khai ở các môn khoa học tự nhiên không chỉ giúp học sinh nâng cao năng lực ngoại ngữ, mà còn tăng khả năng tiếp cận tri thức hiện đại, góp phần nâng cao năng lực hội nhập.
Để lan tỏa mô hình này, cần đánh giá khách quan, định hướng cách làm phù hợp và căn cứ vào nguồn lực, trong đó then chốt vẫn là trình độ tiếng Anh của giáo viên và học sinh.
