Cần tập trung tháo gỡ “điểm nghẽn” về thể chế, nguồn lực

Trong phiên làm việc sáng 10-4, các thành viên đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai tham gia thảo luận ở tổ về các nội dung: Đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2025; Tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2026; Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030; Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030; Kế hoạch tài chính 5 năm quốc gia giai đoạn 2026-2030; Kế hoạch vay, trả nợ công giai đoạn 2026-2030; Phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước năm 2024; Công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025; Tình hình thực hiện mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới năm 2025.

Tháo gỡ “điểm nghẽn” về thể chế

Trong bối cảnh áp lực lạm phát toàn cầu và khủng hoảng năng lượng, nhiều quốc gia thắt chặt chính sách tiền tệ, đại biểu (ĐB) Phạm Ngọc Lâm đánh giá cao việc Chính phủ điều hành quyết liệt, bảo đảm nguồn cung xăng dầu và kiểm soát giá cả, góp phần hạn chế tác động đến thị trường trong nước. Ngân hàng Nhà nước làm việc với các ngân hàng thương mại, cam kết giảm lãi suất cho vay đã tạo tín hiệu tích cực, góp phần giảm áp lực cho nền kinh tế.

Tuy nhiên, từ năm 2020 đến nay, kinh tế Việt Nam biến động mạnh, ảnh hưởng đến sức chống chịu của người dân và doanh nghiệp, làm suy giảm nguồn lực tích lũy. Do đó, ĐB Lâm đề nghị tiếp tục chú trọng ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế. Theo đại biểu, mục tiêu tăng trưởng 2 con số là thách thức rất lớn, nhất là Kế hoạch tài chính 5 năm quốc gia giai đoạn 2026-2030 đặt ra chỉ tiêu cao nhất từ trước đến nay.

ĐB Phạm Ngọc Lâm cho rằng cần làm rõ các vấn đề về cân đối nguồn vốn, lãi suất và khả năng trả nợ. Bên cạnh đó, khả năng hấp thụ và giải ngân vốn của nền kinh tế vẫn là thách thức lớn khi có thời điểm vốn đã bố trí nhưng thủ tục đầu tư chậm, dẫn đến vốn phải chờ dự án. Chính phủ cần chuẩn bị sớm các điều kiện liên quan, phân bổ vốn đúng thời hạn để nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Đại biểu cũng đặc biệt quan tâm đến việc phát huy nguồn lực trong dân, cho rằng việc huy động nguồn lực này hiện còn hạn chế. Trong kế hoạch 5 năm tới, cần có giải pháp cụ thể để đưa nguồn lực tích trữ trong xã hội trở thành nguồn lực cho đầu tư phát triển. Đồng thời, cần xử lý đồng bộ các tổ chức tín dụng yếu kém, bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng; nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng tài sản công, nhất là sau sắp xếp, tinh gọn bộ máy, tổ chức.

ĐB Lâm cũng đề nghị quan tâm hơn đến khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh để nâng cao khả năng chống chịu và đóng góp cho tăng trưởng kinh tế.

Còn Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho rằng để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong năm nay và những năm tiếp theo, cần tập trung vào các giải pháp then chốt. Dù đồng tình với các nhiệm vụ, giải pháp mà Chính phủ đề ra, song ĐB Diên bày tỏ băn khoăn về tính khả thi khi khối lượng công việc lớn, nhiều nội dung mới, trong khi thời gian còn lại của năm không nhiều.

Đề nghị Chính phủ tăng cường khả năng dự báo tình hình để định hướng các địa phương trong phát triển; đồng thời đóng vai trò “nhạc trưởng” trong việc điều phối, phát huy vai trò của các địa phương, thực hiện liên kết vùng để tạo sức mạnh tổng hợp".

Phó Trưởng đoàn chuyên trách đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai LÝ TIẾT HẠNH

Theo ĐB Nguyễn Hồng Diên, “điểm nghẽn” lớn nhất hiện nay vẫn là thể chế. Vì vậy, cần khẩn trương thể chế hóa các quan điểm, chủ trương lớn của Đảng trong thời gian ngắn nhất. Nếu chậm thể chế hóa, việc triển khai sẽ khó tạo động lực cho tăng trưởng. Bên cạnh đó, cần giải quyết các xung đột pháp luật có thể phát sinh khi áp dụng các chính sách mới, bảo đảm tính đồng bộ và khả thi của hệ thống pháp luật.

ĐB Diên cũng nhấn mạnh yêu cầu nội luật hóa các cam kết quốc tế và tiệm cận thông lệ quốc tế để nâng cao khả năng thích ứng của nền kinh tế với độ mở lớn. Đồng thời, cần tập trung tháo gỡ khó khăn, giải phóng các nguồn lực đang tồn đọng; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo; nâng cao năng lực vận hành của chính quyền địa phương 2 cấp, bảo đảm hoạt động thông suốt.

Trong khi đó, liên quan đến vấn đề đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công, ĐB Trường Trung Tuyến đề nghị Chính phủ sớm giao vốn các chương trình mục tiêu quốc gia cho địa phương. Thực tế giai đoạn 2021-2025 cho thấy việc giao vốn chậm khiến địa phương gặp nhiều khó khăn trong triển khai.

Theo ĐB Tuyến, các chương trình mục tiêu quốc gia mang lại hiệu quả thiết thực, đặc biệt đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Tuy nhiên, tại Gia Lai, từ tháng 5-6 bắt đầu vào mùa mưa, ảnh hưởng lớn đến việc thi công các công trình. Nếu vốn giao muộn, thời gian triển khai sẽ rất hạn hẹp. Vì vậy, cần giao vốn sớm để địa phương chủ động thực hiện.

Bên cạnh đó, ĐB Tuyến đề nghị tăng cường phân cấp, phân quyền cho địa phương trong phân bổ và điều chỉnh vốn nhằm đẩy nhanh tiến độ giải ngân. Trong bối cảnh giá vật tư biến động, nhiều nhà thầu e ngại tham gia đấu thầu, nếu thủ tục điều chỉnh kéo dài sẽ ảnh hưởng tiến độ các dự án.

Nâng chất cán bộ cơ sở là đầu tư cho tương lai

Tham gia thảo luận, Phó Trưởng đoàn chuyên trách đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Lý Tiết Hạnh nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở.

Theo ĐB Hạnh, khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cán bộ làm việc rất vất vả, làm việc gấp 2 gấp 3 lần bình thường nhưng vẫn không đảm đương hết khối lượng công việc; tình trạng thiếu cán bộ ở nhiều khâu, nhiều lĩnh vực khá phổ biến.

Bên cạnh đó, ở nhiều địa phương có địa bàn rộng như Gia Lai, có những nơi trụ sở cơ quan Đảng và chính quyền khoảng cách xa nhau, gây khó khăn trong việc điều hành. Nhiều công sở sau sáp nhập dôi dư vẫn phải bố trí lực lượng trông giữ, không phát huy hết công năng, dẫn đến lãng phí.

Từ thực trạng đó, ĐB Hạnh kiến nghị Quốc hội, Chính phủ tổ chức khảo sát, giám sát, nắm chắc tình hình thực trạng đội ngũ cán bộ cũng như trang thiết bị, cơ sở vật chất, phương tiện làm việc để có các quyết sách thật sát tình hình. Trong đó, cần đầu tư cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở, xem đây là sự đầu tư cho tương lai.

“Cùng với bồi dưỡng, trang bị kiến thức, cần có cơ chế về tiền lương, chế độ ưu đãi phù hợp; đồng bộ về phương tiện, điều kiện làm việc cho cán bộ. Đồng thời, hệ thống hóa, sử dụng hợp lý cơ sở vật chất. Từ đó, đảm bảo trong giai đoạn mới xã, phường sẽ là nền tảng cho phát triển” - ĐB Hạnh nói.

Cùng mối quan tâm, ĐB Lê Hoàng Anh cho rằng thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đội ngũ cán bộ đã được tinh gọn và đang nỗ lực ngày đêm để thực hiện đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số.

Tuy nhiên, vẫn còn đó khó khăn về cơ sở vật chất lẫn năng lực tổ chức thực thi. ĐB Lê Hoàng Anh đề nghị Chính phủ tiếp tục quan tâm đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ hiện tại để đáp ứng yêu cầu triển khai thực thi các chủ trương, giải pháp đã được chỉ ra; đồng thời nâng cao tính chủ động, tính chịu trách nhiệm, năng lực ứng dụng công nghệ số, chuyển đổi số của cán bộ cơ sở.

Bên cạnh đó, Chính phủ nghiên cứu thêm, có thể xây dựng đề án phát triển một đội ngũ cán bộ mới, trẻ trung, được đào tạo về kiến thức để đưa vào thực tiễn, dần dần thay thế đội ngũ cán bộ hiện nay.

“Thu nhập cho đội ngũ cán bộ ở cấp cơ sở cũng phải được quan tâm hơn. Khối lượng công việc nhiều hơn, trách nhiệm pháp lý lớn hơn, nhưng thu nhập về cơ bản là đang giảm. Phải rà soát, động viên kịp thời, xử lý sớm bất cập này” - ĐB Hoàng Anh nhấn mạnh.