Những ngày đầu năm mới, xổ cổ nhơn được tổ chức đều đặn với 2 phiên mỗi ngày, sáng và chiều tại nhiều địa phương như: phường Bình Định, An Nhơn Bắc, Bồng Sơn… Trò chơi mở đầu bằng phần treo câu thai - những câu thơ lục bát giàu hình ảnh, ẩn ý, tại khu vực trung tâm.
Từ nội dung câu thai, người tham gia suy đoán đáp án gồm 36 con vật và 4 ông thần. Để đoán trúng, người chơi phải phân tích câu chữ, suy từ nghĩa đen sang nghĩa bóng, thậm chí liên hệ điển tích dân gian hoặc cách chơi chữ quen thuộc. Vì vậy, yếu tố may rủi không phải là tất cả, mà còn đòi hỏi sự tinh ý và kinh nghiệm.
Khi câu thai được công bố, không khí trở nên sôi nổi, người dân tụ tập, trao đổi, bàn luận rôm rả trước khi chọn đáp án mình tin tưởng. Cuối buổi, đến giờ xổ, hộp gỗ treo trên cây nêu được hạ xuống, công bố kết quả trong sự chờ đợi của mọi người. Dù trúng hay không, tiếng cười vẫn vang lên, góp phần làm không gian ngày xuân thêm rộn ràng.
Gắn bó với xổ cổ nhơn hơn 30 năm, ông Bùi Văn Hoàng (SN 1964, phường Bình Định) cho biết: Nghe câu thai tôi thường suy từ nghĩa đen rồi nghĩ sang nghĩa bóng, xem có ẩn ý gì không. Có câu phải liên hệ chuyện dân gian, có câu lại bắt vần, bắt chữ. Chơi riết thành quen, nghe qua là hình dung được vài con liền. Nhưng cũng không phải lúc nào cũng trúng, cái chính là vui và giữ được nếp xưa”.
Tương tự, bà Nguyễn Thị Thùy Nga (SN 1969, phường Bình Định) chia sẻ: “Mọi người tụ lại vừa đoán câu thai vừa trò chuyện, có khi nhắc lại chuyện Tết xưa. Nhờ vậy mà không khí xuân ấm áp hơn hẳn”. Với bà, mỗi lần tham gia xổ cổ nhơn không chỉ để vui xuân mà còn là dịp tìm lại ký ức tuổi trẻ. Có lẽ vì thế, nhiều người năm nào cũng thu xếp thời gian góp mặt, không muốn lỡ hẹn.
Trong khi đó, anh Nguyễn Duy Tính (xã Tuy Phước Đông) lần đầu tham gia hào hứng cho biết: Tôi mới biết đến trò chơi dân gian này, ban đầu tôi nghĩ đơn giản, nhưng khi đọc câu thai mới thấy phải suy luận kỹ. Một ngày có 2 phiên nên ai bận buổi sáng có thể đi buổi chiều, rất thuận tiện.
Ông Nguyễn Xuân Hưng (SN 1973), người bán vé nhiều năm, vừa tất bật ghi vé cho khách vừa bày tỏ: “Từ lúc treo câu thai là đã có người đến hỏi, bàn bạc rồi mua vé. Càng gần giờ xổ càng đông. Một ngày 2 phiên nên lúc nào cũng có khách ra vào”. Theo ông, phần lớn người dân tham gia với tâm thế vui vẻ, xem đây là cách “lấy lộc” đầu năm.
Điều làm nên sức hút của xổ cổ nhơn chính là sự kết hợp giữa yếu tố trí tuệ và không khí cộng đồng. Câu thai được treo công khai từ đầu phiên giúp mọi người có thời gian suy nghĩ, trao đổi, tạo không khí sôi nổi. Kết quả cuối buổi như đẩy cảm xúc lên cao trào, tiếng reo vui vang lên giữa sân, hòa cùng sắc xuân rực rỡ.
Giữa nhịp sống hiện đại với nhiều loại hình giải trí mới, xổ cổ nhơn vẫn giữ được vị trí riêng trong đời sống văn hóa địa phương. Không chỉ mang ý nghĩa cầu may mắn, bình an và sung túc cho năm mới, trò chơi còn góp phần gắn kết cộng đồng, gìn giữ bản sắc truyền thống, làm cho mùa xuân thêm rộn ràng và ấm áp.
