(GLO)- Buổi trò chuyện đã mở ra không gian đối thoại thân mật, nơi khoa học trở nên gần gũi, sống động và đầy cảm hứng với thế hệ trẻ.
Giáo viên là người truyền cảm hứng khoa học
Khởi đầu buổi trò chuyện, GS Haldane nhấn mạnh vai trò then chốt của giáo viên trong hành trình dẫn dắt học sinh đến với khoa học. Theo ông, hầu hết nhà khoa học thành công từng có một người thầy đặc biệt truyền cảm hứng cho họ từ khi còn rất nhỏ. Đồng thời, khẳng định một người thầy nhiệt huyết, đam mê với môn học chính là người có thể khơi dậy sự tò mò và khám phá cho mỗi học sinh, điều không thể thiếu trong khoa học.
GS. Duncan Haldane vui vẻ giải đáp các câu hỏi được bạn trẻ đặt ra với mình xoay quanh câu chuyện nghiên cứu khoa học. Ảnh: An Nhiên
Vũ Lê Anh Khôi, học sinh Trường THPT chuyên Hà Nội-Amsterdam, đặt câu hỏi đầy tò mò: “Có phải trong sự nghiệp nghiên cứu khoa học, việc giành được giải Nobel là điều khiến giáo sư cảm thấy hạnh phúc nhất?”. Khẳng định giải Nobel là đỉnh cao danh giá, nhưng GS Haldane cũng chia sẻ chân tình: Điều khiến ông hạnh phúc nhất trong hành trình khoa học không phải là giải thưởng, mà chính là những khoảnh khắc khám phá ra điều gì đó hoàn toàn mới mẻ. Giải thưởng là sự công nhận, nhưng niềm vui và động lực thật sự lại đến từ đam mê khám phá, từ cảm giác rung động khi trí tuệ con người chạm đến điều chưa từng được biết đến.
Lĩnh vực nghiên cứu chính của GS Haldane là cơ học lượng tử, đặc biệt là hiện tượng “vướng víu lượng tử” và “thông tin lượng tử”. Theo ông, thế giới đang bước vào cuộc cách mạng lượng tử thứ hai, với nhiều ứng dụng tiềm năng trong công nghệ như: máy tính lượng tử, mã hóa dữ liệu an toàn tuyệt đối và các vật liệu thông minh. Các định luật cơ bản của cơ học lượng tử tuy được khám phá từ gần một thế kỷ trước, nhưng các hiện tượng bất ngờ chỉ mới được hiểu rõ trong vài chục năm gần đây.
Ông cho rằng, phát hiện ban đầu của mình từng bị nhiều nhà khoa học nghi ngờ và bác bỏ, nhưng thực nghiệm cuối cùng đã chứng minh tính đúng đắn. Trong khoa học, điều quan trọng không phải là ai bàn tán ai, căn bản là bằng chứng từ thí nghiệm để chứng minh.
GS Haldane cũng dành chút thời gian để giải thích rõ hơn về khái niệm tôpô - lĩnh vực giúp ông đạt giải thưởng Nobel Vật lý năm 2016. Ông ví von đó là cách phân biệt các vật thể theo số lượng lỗ của chúng, ví dụ như cái bánh vòng có một lỗ, còn quả bóng thì không có lỗ. Chính những tính chất ổn định của tôpô đã mở ra khả năng xây dựng các hệ thống lưu trữ và xử lý thông tin lượng tử bền vững, nền tảng của máy tính lượng tử thế hệ mới.
“Microsoft hiện đang phát triển hướng đi này. Chúng ta hãy chờ xem liệu có thành công không”, ông chia sẻ.
Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE) - nơi diễn ra Hội nghị Quốc tế “Từ Mê Kông đến Đại dương: Kết nối thế hệ trẻ của các Trường trung học thuộc khối Label France Education”.
Đam mê là yếu tố then chốt để vượt qua thử thách
Nhiều câu hỏi thú vị được các bạn trẻ gửi đến GS Haldane không chỉ về khoa học, đó còn là những tâm tư bên lề cuộc sống. Bạn Trần Bảo Thiên - học sinh Trường Quốc tế Pháp Marguerite Duras (TP Hồ Chí Minh) tò mò: Trên hành trình nghiên cứu khoa học, có bao giờ ông cảm thấy đơn độc?”. GS Haldane chân tình chia sẻ những suy ngẫm sâu sắc về hành trình nghiên cứu. Đó là những lúc đơn độc, những ý tưởng bị từ chối và cả sự may mắn tình cờ.
“Bạn phải đủ sự hiếu kỳ và chuẩn bị sẵn sàng để nhận ra cơ hội khi nó xuất hiện. Giống như đi trên bãi biển, nếu không để ý bạn sẽ bước qua một kho báu mà không hề hay biết”, ông hóm hỉnh ví von.
GS. Duncan Haldane, 74 tuổi. Ông nhận bằng tiến sĩ tại Trường ĐH Cambridge (Anh) và chọn làm việc tại ĐH Princeton từ năm 1990. Ông được biết đến với nhiều đóng góp cơ bản cho vật lý, vật chất cô đặc bao gồm lý thuyết về chất lỏng Luttinger, lý thuyết về chuỗi spin một chiều, lý thuyết về hiệu ứng hội trường lượng tử phân đoạn.
GS Haldane nhấn mạnh tầm quan trọng của việc “tìm ra điều gì đó mình thực sự yêu thích”. Đồng thời, nhấn mạnh sự đam mê là yếu tố then chốt để kiên trì và vượt qua thử thách. Ông khuyến khích học sinh đầu tư vào Toán học và khoa học, bởi “Toán là ngôn ngữ của khoa học”, là nền tảng giúp giải quyết các vấn đề lớn của tương lai.
Về tầm nhìn xa hơn, GS Haldane bày tỏ sự lạc quan khoa học và công nghệ có thể giúp con người vượt qua những thách thức toàn cầu như biến đổi khí hậu và khủng hoảng năng lượng. Ông đặc biệt ủng hộ năng lượng hạt nhân, đồng thời đề cập đến vai trò ngày càng lớn của trí tuệ nhân tạo trong xã hội hiện đại. Đồng thời, tin tưởng rằng trí tuệ nhân tạo sẽ thay đổi cách làm việc, tăng hiệu quả và giúp con người tập trung vào những công việc sáng tạo, thú vị hơn dù có thể làm biến mất một số nghề nghiệp truyền thống.
TS Trần Thanh Sơn, Phó Giám đốc ICISE, cho hay: Buổi giao lưu với GS Duncan Haldane chỉ diễn ra hơn 1 giờ, nhưng đã giúp học sinh hiểu thêm về những khái niệm phức tạp như lượng tử, tôpô hay trí tuệ nhân tạo. Đặc biệt, qua buổi nói chuyện, giáo sư đã truyền thông điệp về lòng đam mê, sự kiên nhẫn và tinh thần khám phá không ngừng. Với sự dí dỏm, giản dị và trí tuệ sắc sảo, giáo sư đã mở ra cánh cửa đầy cảm hứng để thế hệ trẻ bước vào thế giới khoa học, nơi mọi câu hỏi đều đáng giá và mỗi khám phá đều là bước tiến của nhân loại.
(GLO)- Bộ GD&ĐT vừa có quyết định ban hành Chuẩn chương trình đào tạo trình độ đại học các ngành về điện hạt nhân. Theo đó, từ năm 2026, thí sinh xét tuyển ngành này bắt buộc phải đạt điểm cao ở 2 môn Toán, Vật lý và đạt ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào nâng cao.
(GLO)- Học sinh lớp 12 trên toàn tỉnh Gia Lai đang bước vào giai đoạn “nước rút” ôn tập và lựa chọn ngành học. Trước nhu cầu đó, các trường phổ thông và đại học tăng cường tư vấn, hướng nghiệp giúp học sinh có thêm thông tin và trải nghiệm để đưa ra lựa chọn phù hợp.
(GLO)- Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 có nhiều thay đổi đáng chú ý, đặc biệt là lần đầu áp dụng ngưỡng 15 điểm để xét tuyển đại học. Trước áp lực đó, ngành Giáo dục Gia Lai đang tăng tốc ôn tập cho học sinh, tổ chức thi thử diện rộng, siết chặt kỷ luật nhằm nâng cao chất lượng kỳ thi.
(GLO)- Theo thống kê của Bộ GD&ĐT, Lịch sử là môn tự chọn có số thí sinh đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT năm 2026 nhiều nhất với 570.800 thí sinh, tăng 71.443 thí sinh so với năm 2025. Đây là mức tăng cao nhất về số lượng tuyệt đối trong các môn thi được thống kê.
(GLO)- Bộ GD&ĐT vừa công bố dự thảo Nghị định ban hành Quy chế tổ chức, quản lý và sử dụng Quỹ học bổng quốc gia để lấy ý kiến góp ý rộng rãi. Trong đó, Quỹ dự kiến triển khai 5 chương trình học bổng cho học sinh, sinh viên trong và ngoài nước.
(GLO)- Hai học sinh Trường THPT chuyên Hùng Vương (phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) Nguyễn Bảo Nguyên Khôi (12C2B) và Phùng Hồ An Nguyên (12C2A) không chỉ là bạn thân gắn bó từ nhỏ mà còn cùng nhau có sự bứt phá ngoạn mục trong học tập.
(GLO)- Bộ GD&ĐT vừa ban hành Chuẩn chương trình đào tạo về đường sắt trình độ đại học, hướng tới phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển hệ thống đường sắt hiện đại.
(GLO)- Ngày 4-5, Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố danh sách 151 học sinh được miễn thi tốt nghiệp THPT 2026 và ưu tiên xét tuyển thẳng vào đại học. Em Nguyễn Vũ Mạnh Khang (lớp 12 chuyên Vật lý, Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn) là học sinh duy nhất của tỉnh Gia Lai có tên trong danh sách này.
(GLO)- Chế tạo mặt nạ chống khói từ bã mía, Mai Xuân Quang (lớp 11C5B) và Nguyễn Hoàng Minh (lớp 10C4), Trường THPT chuyên Hùng Vương (phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) đã xuất sắc đạt giải nhì tại Cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh THCS và THPT năm học 2025-2026.
(GLO)- Hội đồng xét tặng danh hiệu “Nhà giáo nhân dân”, “Nhà giáo ưu tú” tỉnh Gia Lai đang tổ chức lấy ý kiến thăm dò dư luận đối với 16 nhà giáo đề nghị xét tặng danh hiệu “Nhà giáo ưu tú” lần thứ 17 năm 2026.
(GLO)- Ngày 29-4, tại Trường THCS Tuy Phước (xã Tuy Phước), Đội Chữa cháy và CNCH khu vực số 2 (Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH, Công an tỉnh Gia Lai) tổ chức tuyên truyền, hướng dẫn kỹ năng PCCC và phòng - chống đuối nước cho 1.634 cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh.
(GLO)- Từ ngày 24-4 đến 5-5, học sinh lớp 12 trên địa bàn tỉnh Gia Lai thực hiện đăng ký dự thi Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Cùng với đó, các trường THPT tăng cường theo dõi, hỗ trợ và rà soát thông tin, giúp thí sinh hoàn tất thủ tục chính xác, đảm bảo quyền lợi.
(GLO)- Tuyển sinh đại học, cao đẳng năm 2026 sẽ có nhiều điểm mới, vì vậy thí sinh cần lưu ý những mốc thời gian quan trọng khi đăng ký và điều chỉnh nguyện vọng xét tuyển.
(GLO)- Ngày 27-4, Sở Giáo dục và Đào tạo Gia Lai ban hành Quyết định số 635/QĐ-SGDĐT về việc phê duyệt kết quả xét thăng hạng chức danh nghề nghiệp viên chức giáo dục. Theo đó, Gia Lai có 9.191 viên chức đã trúng tuyển thăng hạng chức danh nghề nghiệp.
(GLO)- Trong những năm gần đây, môn Giáo dục địa phương được đưa vào chương trình giảng dạy đã mở ra hướng tiếp cận mới trong giáo dục tại tỉnh Gia Lai. Thay vì chỉ học qua sách vở, nhiều trường học đã chủ động tổ chức các hoạt động trải nghiệm thực tế tại các làng đồng bào dân tộc thiểu số.
(GLO)- Em Nguyễn Hồ Mẫn Tuệ (lớp 12A3, Trường THPT Chi Lăng, tỉnh Gia Lai) vừa xuất sắc giành huy chương bạc tại kỳ thi Olympic Vật lý Bắc Âu - Baltic diễn ra tại thủ đô Tallinn (Estonia) từ ngày 24-26/4.
Với gần 170.000 lượt đăng ký, đợt 2 kỳ thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM có số thí sinh đăng ký dự thi cao chưa từng có, tăng gần 80% so với cùng kỳ năm ngoái.
(GLO)- Ngày 25-4, nhiều trường học trên địa bàn tỉnh Gia Lai đồng loạt tổ chức ngày hội STEM với đa dạng hoạt động trải nghiệm, thu hút đông đảo học sinh và giáo viên tham gia.
(GLO)- Chiều 25-4, Trường THPT số 2 Phan Bội Châu (phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) tổ chức hội thi “Tìm hiểu về danh nhân văn hóa thế giới Hồ Chí Minh”, thu hút hơn 1.200 học sinh khối 10 và 11 tham gia.
