(GLO)- Buổi trò chuyện đã mở ra không gian đối thoại thân mật, nơi khoa học trở nên gần gũi, sống động và đầy cảm hứng với thế hệ trẻ.
Giáo viên là người truyền cảm hứng khoa học
Khởi đầu buổi trò chuyện, GS Haldane nhấn mạnh vai trò then chốt của giáo viên trong hành trình dẫn dắt học sinh đến với khoa học. Theo ông, hầu hết nhà khoa học thành công từng có một người thầy đặc biệt truyền cảm hứng cho họ từ khi còn rất nhỏ. Đồng thời, khẳng định một người thầy nhiệt huyết, đam mê với môn học chính là người có thể khơi dậy sự tò mò và khám phá cho mỗi học sinh, điều không thể thiếu trong khoa học.
GS. Duncan Haldane vui vẻ giải đáp các câu hỏi được bạn trẻ đặt ra với mình xoay quanh câu chuyện nghiên cứu khoa học. Ảnh: An Nhiên
Vũ Lê Anh Khôi, học sinh Trường THPT chuyên Hà Nội-Amsterdam, đặt câu hỏi đầy tò mò: “Có phải trong sự nghiệp nghiên cứu khoa học, việc giành được giải Nobel là điều khiến giáo sư cảm thấy hạnh phúc nhất?”. Khẳng định giải Nobel là đỉnh cao danh giá, nhưng GS Haldane cũng chia sẻ chân tình: Điều khiến ông hạnh phúc nhất trong hành trình khoa học không phải là giải thưởng, mà chính là những khoảnh khắc khám phá ra điều gì đó hoàn toàn mới mẻ. Giải thưởng là sự công nhận, nhưng niềm vui và động lực thật sự lại đến từ đam mê khám phá, từ cảm giác rung động khi trí tuệ con người chạm đến điều chưa từng được biết đến.
Lĩnh vực nghiên cứu chính của GS Haldane là cơ học lượng tử, đặc biệt là hiện tượng “vướng víu lượng tử” và “thông tin lượng tử”. Theo ông, thế giới đang bước vào cuộc cách mạng lượng tử thứ hai, với nhiều ứng dụng tiềm năng trong công nghệ như: máy tính lượng tử, mã hóa dữ liệu an toàn tuyệt đối và các vật liệu thông minh. Các định luật cơ bản của cơ học lượng tử tuy được khám phá từ gần một thế kỷ trước, nhưng các hiện tượng bất ngờ chỉ mới được hiểu rõ trong vài chục năm gần đây.
Ông cho rằng, phát hiện ban đầu của mình từng bị nhiều nhà khoa học nghi ngờ và bác bỏ, nhưng thực nghiệm cuối cùng đã chứng minh tính đúng đắn. Trong khoa học, điều quan trọng không phải là ai bàn tán ai, căn bản là bằng chứng từ thí nghiệm để chứng minh.
GS Haldane cũng dành chút thời gian để giải thích rõ hơn về khái niệm tôpô - lĩnh vực giúp ông đạt giải thưởng Nobel Vật lý năm 2016. Ông ví von đó là cách phân biệt các vật thể theo số lượng lỗ của chúng, ví dụ như cái bánh vòng có một lỗ, còn quả bóng thì không có lỗ. Chính những tính chất ổn định của tôpô đã mở ra khả năng xây dựng các hệ thống lưu trữ và xử lý thông tin lượng tử bền vững, nền tảng của máy tính lượng tử thế hệ mới.
“Microsoft hiện đang phát triển hướng đi này. Chúng ta hãy chờ xem liệu có thành công không”, ông chia sẻ.
Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE) - nơi diễn ra Hội nghị Quốc tế “Từ Mê Kông đến Đại dương: Kết nối thế hệ trẻ của các Trường trung học thuộc khối Label France Education”.
Đam mê là yếu tố then chốt để vượt qua thử thách
Nhiều câu hỏi thú vị được các bạn trẻ gửi đến GS Haldane không chỉ về khoa học, đó còn là những tâm tư bên lề cuộc sống. Bạn Trần Bảo Thiên - học sinh Trường Quốc tế Pháp Marguerite Duras (TP Hồ Chí Minh) tò mò: Trên hành trình nghiên cứu khoa học, có bao giờ ông cảm thấy đơn độc?”. GS Haldane chân tình chia sẻ những suy ngẫm sâu sắc về hành trình nghiên cứu. Đó là những lúc đơn độc, những ý tưởng bị từ chối và cả sự may mắn tình cờ.
“Bạn phải đủ sự hiếu kỳ và chuẩn bị sẵn sàng để nhận ra cơ hội khi nó xuất hiện. Giống như đi trên bãi biển, nếu không để ý bạn sẽ bước qua một kho báu mà không hề hay biết”, ông hóm hỉnh ví von.
GS. Duncan Haldane, 74 tuổi. Ông nhận bằng tiến sĩ tại Trường ĐH Cambridge (Anh) và chọn làm việc tại ĐH Princeton từ năm 1990. Ông được biết đến với nhiều đóng góp cơ bản cho vật lý, vật chất cô đặc bao gồm lý thuyết về chất lỏng Luttinger, lý thuyết về chuỗi spin một chiều, lý thuyết về hiệu ứng hội trường lượng tử phân đoạn.
GS Haldane nhấn mạnh tầm quan trọng của việc “tìm ra điều gì đó mình thực sự yêu thích”. Đồng thời, nhấn mạnh sự đam mê là yếu tố then chốt để kiên trì và vượt qua thử thách. Ông khuyến khích học sinh đầu tư vào Toán học và khoa học, bởi “Toán là ngôn ngữ của khoa học”, là nền tảng giúp giải quyết các vấn đề lớn của tương lai.
Về tầm nhìn xa hơn, GS Haldane bày tỏ sự lạc quan khoa học và công nghệ có thể giúp con người vượt qua những thách thức toàn cầu như biến đổi khí hậu và khủng hoảng năng lượng. Ông đặc biệt ủng hộ năng lượng hạt nhân, đồng thời đề cập đến vai trò ngày càng lớn của trí tuệ nhân tạo trong xã hội hiện đại. Đồng thời, tin tưởng rằng trí tuệ nhân tạo sẽ thay đổi cách làm việc, tăng hiệu quả và giúp con người tập trung vào những công việc sáng tạo, thú vị hơn dù có thể làm biến mất một số nghề nghiệp truyền thống.
TS Trần Thanh Sơn, Phó Giám đốc ICISE, cho hay: Buổi giao lưu với GS Duncan Haldane chỉ diễn ra hơn 1 giờ, nhưng đã giúp học sinh hiểu thêm về những khái niệm phức tạp như lượng tử, tôpô hay trí tuệ nhân tạo. Đặc biệt, qua buổi nói chuyện, giáo sư đã truyền thông điệp về lòng đam mê, sự kiên nhẫn và tinh thần khám phá không ngừng. Với sự dí dỏm, giản dị và trí tuệ sắc sảo, giáo sư đã mở ra cánh cửa đầy cảm hứng để thế hệ trẻ bước vào thế giới khoa học, nơi mọi câu hỏi đều đáng giá và mỗi khám phá đều là bước tiến của nhân loại.
(GLO)- Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) tỉnh Gia Lai vừa ban hành Công văn khẩn số 8070/SGDĐT-VP về việc triển khai Công điện số 03/CĐ-UBND ngày 7-11-2026 của Chủ tịch UBND tỉnh về ứng phó với mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất.
(GLO)- Bộ GD&ĐT đề xuất đưa tiếng Mường và tiếng Cơ Tu thành môn học tự chọn từ lớp 1 đến lớp 5. Đáng chú ý, học sinh thuộc các dân tộc khác cũng có thể đăng ký học nếu có nguyện vọng.
(GLO)- Bộ GD&ĐT yêu cầu nghiêm cấm mọi hành vi chỉ đạo, gây sức ép hoặc can thiệp trái quy định nhằm nâng điểm, nâng tỷ lệ tốt nghiệp, làm sai lệch kết quả học tập. Các trường cũng không được lấy tỷ lệ học sinh khá, giỏi làm căn cứ duy nhất để đánh giá, khen thưởng.
(GLO)- Có bằng cử nhân sư phạm Lịch sử từ năm 2011 nhưng đến nay vẫn hưởng lương theo trình độ cao đẳng, một giáo viên ở Gia Lai kiến nghị được xem xét chuyển xếp chức danh nghề nghiệp và tiền lương phù hợp với bằng cấp.
(GLO)- Chính phủ vừa giao Bộ GD&ĐT chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương xây dựng, trình ban hành Đề án tổng thể về quản lý việc sử dụng điện thoại thông minh và mạng xã hội tại các cơ sở giáo dục.
(GLO)- Tại Vòng quốc tế Kỳ thi Olympic Nhà Vật lý trẻ thế giới (WYPO) 2026 diễn ra ở Bali (Indonesia) từ ngày 5 đến 8-11, đoàn học sinh Việt Nam đã xuất sắc giành 5 huy chương vàng. Đóng góp cho thành tích ấn tượng này có 3 học sinh đến từ Gia Lai.
(GLO)- Từ ngày 10-11, Thông tư số 80/2026/TT-BGDĐT của Bộ GD&ĐT quy định chi tiết việc thực hiện chính sách học bổng đối với người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược chính thức có hiệu lực.
(GLO)- Từ ngày 1-1-2027, học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn được vay vốn ưu đãi tại Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) với mức tối đa 8 triệu đồng/tháng, tăng gấp đôi so với mức hiện hành.
Kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia trung học phổ thông năm học 2026-2027 sẽ diễn ra trong hai ngày 30 và 31/12, gồm 14 môn. Thí sinh được thi thử bài thi nói môn ngoại ngữ.
(GLO)- UBND tỉnh Gia Lai vừa ban hành Kế hoạch số 436/KH-UBND về triển khai thực hiện Chương trình quốc gia phát triển nhân lực trí tuệ nhân tạo (AI) đến năm 2030, định hướng đến năm 2035 trên địa bàn tỉnh.
(GLO)- Ngày 5-11, tại trụ sở UBND phường Quy Nhơn Bắc (tỉnh Gia Lai), Đoàn giám sát số 401 của Ban Bí thư đã làm việc với Ban Thường vụ Đảng ủy phường Quy Nhơn Bắc và xã Canh Vinh cùng cán bộ, giáo viên một số trường học về việc triển khai các nhiệm vụ trong lĩnh vực giáo dục.
(GLO)- Sau vụ giáo viên nước ngoài có hành vi bạo lực với học sinh lớp 2 tại Trường Tiểu học, THCS và THPT Việt Hoa (phường Cái Răng), UBND TP. Cần Thơ đã yêu cầu kiểm tra toàn diện hoạt động liên kết giảng dạy ngoại ngữ, làm rõ trách nhiệm các bên và báo cáo kết quả trước ngày 30-11.
(GLO)- Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố danh sách các ngành và cơ sở đào tạo tiến sĩ trong nước đáp ứng yêu cầu của Đề án 89 về nâng cao năng lực đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý các cơ sở giáo dục đại học đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo giai đoạn 2019-2030.
(GLO)- Ngày 4-11, Bộ GD&ĐT đã ban hành chuẩn chương trình đào tạo trình độ đại học nhóm ngành đào tạo giáo viên. Đáng chú ý, sinh viên ngành sư phạm ngoại ngữ phải sử dụng thành thạo ít nhất 2 thứ tiếng, với trình độ ngoại ngữ chính đạt bậc C1.
(GLO)- Chiều 4-11, tại Trường THCS Đề Thám (phường An Khê, tỉnh Gia Lai), Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) tỉnh Gia Lai phối hợp với Công an tỉnh tổ chức chương trình tuyên truyền “Phòng, chống vi phạm pháp luật trong trường học năm 2026”, thu hút hơn 2.000 học sinh tham gia.
(GLO)- Chiều 4-11, Đoàn giám sát số 401 của Ban Bí thư đã có buổi làm việc với Ban Thường vụ Đảng ủy UBND tỉnh Gia Lai về kết quả thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về phát triển giáo dục phổ thông giai đoạn 2023-2026.
(GLO)- Quy định mới của Bộ GD&ĐT cho phép sinh viên chưa tốt nghiệp đại học được học nghiệp vụ sư phạm nếu đã tích lũy tối thiểu 70% chương trình đào tạo và đáp ứng điều kiện về chuyên ngành phù hợp.
(GLO)- Thông qua các hoạt động bồi dưỡng, giáo dục văn hóa ứng xử và đưa nghệ thuật truyền thống vào trường học, ngành Giáo dục tỉnh Gia Lai đang cụ thể hóa Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa năm 2026.
Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy Quảng Trị quyết định kỷ luật Đảng ủy Trường THPT Lê Trực và 15 đảng viên liên quan những vi phạm trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
(GLO)- Sáng 3-11, Trường Đại học Quy Nhơn tổ chức Lễ trao bằng tốt nghiệp đại học hệ chính quy đợt 2 năm 2026 cho các tân cử nhân, tân kỹ sư hoàn thành chương trình học đợt tháng 7 và tháng 9-2026.
(GLO)- Ngày 3-11, tại Trường THCS Trần Bá (xã Tuy Phước, tỉnh Gia Lai), diễn ra chương trình tuyên truyền “Phòng, chống vi phạm pháp luật trong trường học năm 2026”, với sự tham gia của hơn 1.900 học sinh, nhằm nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật và kỹ năng tự bảo vệ bản thân.
(GLO)- Bộ GD&ĐT yêu cầu 181 cơ sở giáo dục và đơn vị trực thuộc khẩn trương rà soát, hoàn thành ký số dữ liệu đội ngũ giảng viên trên Hệ thống cơ sở dữ liệu giáo dục đại học (HEMIS) trước ngày 4-11 nhằm đẩy nhanh tiến độ làm sạch và chuẩn hóa dữ liệu giáo dục đại học.
(GLO)- Lần đầu tiên được tổ chức trực tuyến song song với chương trình truyền hình thực tế, cuộc thi “Sinh viên Thế hệ mới 2026” mở rộng sân chơi cho sinh viên cả nước, khuyến khích người trẻ biến những vấn đề của quê hương thành ý tưởng và giải pháp thiết thực.
(GLO)- Ngày 2-11, tại xã Biển Hồ và phường Thống Nhất (tỉnh Gia Lai), các trường học tổ chức nhiều hoạt động ngoại khóa nhằm trang bị kiến thức pháp luật, kỹ năng sống và nâng cao nhận thức, kỹ năng phòng, chống bạo lực học đường cho học sinh.
