Hội thi tạo dấu ấn rõ nét khi nhiều đề tài xuất phát từ những quan sát rất đỗi đời thường của học sinh nhưng lại mang cách tiếp cận mới, thiết thực và đầy trách nhiệm với môi trường.
Hội thi thu hút 67 đề tài, trong đó, 18 đề tài vào vòng chung cuộc. Theo Ban tổ chức, số lượng đề tài đến từ học sinh bậc THCS và THPT cho thấy việc bảo vệ môi trường đang trở thành mối quan tâm thật sự của các bạn trẻ.
Nhiều ý tưởng có khả năng ứng dụng cao
Xuất sắc giành giải nhất hội thi với đề tài “Bì nhựa sinh học từ lá cây khô”, nhóm học sinh Võ Phan Phương Anh, Nguyễn Khả Di, Đỗ Minh Huyền (Trường THPT Trưng Vương, phường Quy Nhơn) chia sẻ: “Thấy trong sân trường lá rụng nhiều quá, bỏ đi thì phí nên chúng em thử xem có làm được gì hữu ích từ đó không. Rồi càng làm, chúng em càng muốn tạo sản phẩm có tính ứng dụng cao, góp phần bảo vệ môi trường”.
Tuy nhiên, từ ý tưởng đến thực tế là cả một quá trình. Em Võ Phan Phương Anh (trưởng nhóm) kể, nhiều lần em và các bạn thử trộn lá đã nghiền với keo sinh học nhưng vật liệu không kết dính, ép khuôn thì giòn hoặc nứt. Có lúc cả nhóm định chuyển hướng làm sản phẩm khác vì “không biết sửa từ đâu”.
Nhưng rồi cứ mỗi lần thất bại, nhóm lại quay về điều chỉnh từng chi tiết, thay đổi độ mịn của lá, thử tỷ lệ keo mới, thậm chí đổi cả cách phơi khuôn... Sau hàng chục lần thử nghiệm, sản phẩm mới đạt độ bền, độ dẻo và có thể phân hủy như mong muốn.
Tinh thần tìm tòi ấy cũng được thể hiện trong 2 đề tài đạt giải nhì. Trong đó, đề tài “Mô hình hệ thống giám sát tiêu thụ nước thông minh” của nhóm học sinh Ngô Minh Triết, Lê Tiểu Cầm (Trường THCS Tam Quan Bắc, phường Hoài Nhơn Bắc) xuất phát từ một tình huống rất quen thuộc. Cầm cho biết, ở nhiều gia đình gần nhà em, thỉnh thoảng có vòi nước rò rỉ mà không ai phát hiện sớm, đến cuối tháng tiền nước tăng bất thường. Vì vậy, các em muốn làm gì đó để khắc phục tình trạng này.
Từ ý tưởng ban đầu, nhóm thử kết nối cảm biến lưu lượng và xây dựng hệ thống theo dõi. Khó nhất không phải là lắp cảm biến, mà là làm sao để dữ liệu đo ổn định và giảm sai số. Nhóm áp dụng phương pháp đối chiếu lượng nước ở van tổng và các van nhánh để hiệu chỉnh. Với sự hỗ trợ của thầy cô, mô hình dần hoàn thiện và trở thành sản phẩm có thể ứng dụng trong thực tế.
Em Ngô Minh Triết cho biết thêm: Điều khiến các em vui nhất không phải là giải thưởng mà là lúc mô hình phát hiện được một đường ống rò rỉ nhỏ mà trước đó không ai nhận ra.
Giải quyết những vấn đề nhỏ từ cuộc sống
Đồng giải nhì, đề tài “Tận dụng bã đậu nành để làm ra đồ dùng học tập thân thiện với môi trường” của nhóm học sinh Nguyễn Đăng Khôi, Trần Hoàng Bảo Hân, Nguyễn Phạm Linh Đan (Trường THCS Nhơn Thọ, phường An Nhơn Nam) xuất phát từ một thắc mắc rất gần gũi trong bếp nhà.
Em Nguyễn Đăng Khôi (trưởng nhóm) chia sẻ: “Lúc đầu, tụi em chỉ tính làm đồ trang trí chơi thôi, ai ngờ lại thành đề tài để thi. Tuy nhiên, xử lý bã đậu nành không hề đơn giản, chỉ cần để ẩm một chút là mốc ngay, còn sấy quá khô thì dễ vụn. Nhóm phải thử nhiều cách, rồi pha phụ gia tự nhiên để tăng độ kết dính”.
Cô Lê Thị Ngọc Lan, giáo viên hướng dẫn nhóm, cho biết: Các em lên ý tưởng và thực hiện trong vòng 3 tháng. Mỗi lần thất bại, các em lại tự thảo luận xem cần thử lại chỗ nào. Tôi nghĩ sản phẩm cuối cùng đẹp hay chưa không quan trọng bằng việc các em hình thành thói quen quan sát và tìm lời giải cho vấn đề quanh mình.
Ông Trần Bá Công, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT, nhận xét: Điều đáng mừng là học sinh đã biết nhìn vào những vấn đề ngay trong đời sống để đặt câu hỏi và tìm cách giải quyết. Các mô hình, sản phẩm không cần quá phức tạp mà vẫn mang lại giá trị thiết thực. Hội thi giúp các em được thử nghiệm, qua đó hình thành tư duy khoa học và trách nhiệm với môi trường.
