Linh hoạt chuyển đổi cây trồng
Tại xã Phú Thiện, tổng diện tích gieo trồng vụ Đông Xuân 2025-2026 đạt 8.406 ha, trong đó, lúa nước vẫn là cây trồng chủ đạo với 4.703 ha. Tuy nhiên, 450 ha đất lúa cho năng suất thấp đã được luân canh sang trồng khoai lang. Ngoài ra, 55 ha mía và 17 ha mì kém hiệu quả cũng được chuyển đổi sang cây trồng khác.
Việc chuyển đổi giúp nâng cao rõ rệt hiệu quả sản xuất. Nhờ áp dụng giống chất lượng cao và kỹ thuật canh tác tiên tiến, năng suất các cây trồng đều đạt khá: lúa đạt 7,4 tấn/ha, khoai lang đạt 21,2 tấn/ha, mía đạt 69 tấn/ha. Đặc biệt, trên cùng diện tích, khoai lang và các loại cây trồng cạn mang lại giá trị kinh tế cao hơn từ 2-3 lần so với trồng lúa.
Ông Mai Ngọc Quý - Trưởng Phòng Kinh tế xã Phú Thiện - cho biết, việc chuyển đổi được thực hiện theo từng vùng sản xuất, phù hợp với điều kiện đất đai và nguồn nước. Người dân được hướng dẫn kỹ thuật, hỗ trợ kết nối tiêu thụ sản phẩm, qua đó nâng cao hiệu quả và ổn định đầu ra.
Tại xã Ia Rsai, hơn 193 ha đất trồng mì bạc màu và đất lúa kém hiệu quả đã được người dân chuyển sang trồng mía, thuốc lá. Ở các buôn Puh Chik, Đông Thuơ…, cây thuốc lá bước đầu mang lại nguồn thu nhập khả quan.
Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, vụ Đông Xuân 2025-2026, toàn tỉnh đã chuyển đổi 5.042,6 ha đất canh tác kém hiệu quả sang cây trồng giá trị cao, đạt 61,9% kế hoạch năm.
Trong đó, diện tích chuyển đổi trên đất lúa đạt 2.344,6 ha, chủ yếu sang các loại cây như: thuốc lá, khoai lang, rau, đậu đỗ, bắp, cỏ chăn nuôi… Đối với diện tích cây trồng kém hiệu quả khác đã chuyển đổi 2.698 ha, chủ yếu từ đất trồng mì, mía và điều.
Ông Rô Châm (buôn Đông Thuơ) cho biết: “Vụ đầu còn gặp khó khăn về kỹ thuật và nguồn nước nên năng suất 4 sào thuốc lá ước đạt hơn 1,5 tấn.
Nếu giá thuốc lá ổn định khoảng 60.000 đồng/kg, sau khi trừ chi phí, gia đình có thể lãi trên 30 triệu đồng”.
Theo ông Nguyễn Huy Cao Cường - Trưởng Phòng Kinh tế xã Ia Rsai, việc chuyển đổi xuất phát từ thực tế nhiều diện tích mì và lúa cho năng suất thấp, hiệu quả không cao.
Sau chuyển đổi, giá trị sản xuất tăng từ 1-3 lần. Tuy vậy, địa phương khuyến cáo người dân cần cân nhắc kỹ điều kiện đất đai, nguồn nước và thị trường, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng kỹ thuật để hướng đến sản xuất bền vững.
Nâng giá trị trên một đơn vị diện tích
Tại khu vực phía Đông tỉnh, nhiều địa phương cũng đẩy mạnh chuyển đổi diện tích cây trồng kém hiệu quả sang cây trồng có giá trị kinh tế cao. Trong đó, xã Bình Hiệp chuyển khoảng 102 ha đất trồng keo sang trồng đậu phụng. Diện tích điều năng suất thấp tại các xã Hội Sơn, Xuân An được thay thế bằng cây đậu phụng, rau màu với quy mô lần lượt khoảng 50 ha và 19 ha.
Trong đó, xã Hòa Hội là điểm sáng về chuyển đổi cây trồng. Vụ Đông Xuân 2025-2026, địa phương chuyển đổi 250 ha đất lúa và 200 ha đất mì sang trồng đậu phụng, tạo chuyển biến rõ rệt về hiệu quả kinh tế.
Ông Võ Đình Trí - Phó Trưởng Phòng Kinh tế xã Hòa Hội - cho hay, diện tích chuyển đổi đã đi vào sản xuất ổn định, tập trung tối ưu hiệu quả trên quỹ đất sẵn có. Việc chuyển từ đất lúa kém hiệu quả sang cây trồng cạn, đặc biệt là đậu phụng, mang lại giá trị cao gấp 3-4 lần.
Thị trường đầu ra của đậu phụng cũng ổn định trong nhiều năm qua. Nhờ thời tiết thuận lợi, ít sương mù và sâu bệnh, năng suất đậu phụng vụ Đông Xuân dự kiến đạt 47-48 tạ/ha, cao hơn năm trước.
Ông Trần Xuân Khải - Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Môi trường) - thông tin, thời tiết thuận lợi đã tạo điều kiện cho cây trồng vụ Đông Xuân 2025-2026 sinh trưởng tốt, năng suất nhiều loại cây đạt và vượt kế hoạch. Cụ thể, lúa ước bình quân đạt hơn 6,9 tấn/ha; bắp đạt hơn 5,6 tấn/ha; khoai lang đạt 21,2 tấn/ha, tăng mạnh so với vụ trước…
Những kết quả này cho thấy, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng không chỉ nâng cao giá trị sản xuất mà còn góp phần thích ứng với biến đổi khí hậu, hướng tới nền nông nghiệp bền vững.
