Văn hóa cồng chiêng được các nhà nghiên cứu cho rằng bắt nguồn từ văn minh Đông Sơn cổ đại, nền văn minh được biết đến với tư cách là một nền văn hóa trống đồng nổi tiếng ở Đông Nam Á. Năm 2005, Tổ chức Khoa học- Giáo dục và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) đã quyết định cộng nhận Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên của Việt Nam là kiệt tác truyền khẩu và di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên trải rộng ở 5 tỉnh: Kon Tum, Gia Lai, Đak Lak, Đak Nông, Lâm Đồng. Chủ nhân của Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên là đồng bào các dân tộc thiểu số: Bahnar, Brâu, Chu Ru, Kơ Ho, Mạ, Êđê, Jrai, Giẻ- Triêng, M’Nông, Rơ Măm, Xơ Đăng... Tuy gọi là Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên nhưng cồng chiêng không chỉ giới hạn trong phạm vi 5 tỉnh Tây Nguyên mà còn là loại nhạc cụ phổ biến của nhiều dân tộc dọc dải Trường Sơn, miền Đông Nam Bộ và dân tộc Mường ở Tây Bắc Việt Nam.
 |
| Sản phẩm cồng chiêng của làng đúc Phước Kiều. Ảnh: Tấn Vịnh |
Những năm mùa màng bội thu, đời sống khá giả, đồng bào miền núi luôn có nhu cầu mua sắm cồng chiêng để sử dụng trong các lễ hội và làm tài sản lâu dài cho gia đình. Đồng bào càng sử dụng nhiều cồng chiêng thì nghề đúc cồng chiêng Phước Kiều càng ăn nên làm ra, từ đó mới có mối liên hệ thường xuyên giữa các nghệ nhân trong làng với những người miền Thượng. Trong gần 200 năm qua, ước tính làng Phước Kiều đã cung cấp gần 25.000 bộ cồng chiêng, bộ gõ, bộ vỗ cho vùng Tây Nguyên.
Từ khi được công nhận là di sản thế giới, các tỉnh Tây Nguyên đang dấy lên phong trào bảo tồn không gian văn hóa cồng chiêng và nhiều tỉnh đang phối hợp với cơ quan chức năng của Trung ương thực hiện nhiều dự án bảo tồn và phát huy âm nhạc cồng chiêng với nguồn kinh phí lên đến hàng tỉ đồng.
 |
| Nghệ nhân đúc cồng chiêng ở làng đúc Phước Kiều (Quảng Nam). Ảnh: Tấn Vịnh |
Một yếu tố nữa để thu hút khách hàng từ Tây Nguyên là nghệ nhân đúc đồng Phước Kiều chẳng những biết sản xuất ra chúng mà còn rành về thẩm âm, làm ra những bộ chiêng đúng theo thanh âm của từng dân tộc. Đây được coi là cơ hội lớn để làng đúc đồng tiếp tục phát triển, bảo tồn được làng nghề của chính mình và góp phần vào việc bảo tồn Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên.
Tấn Vịnh
