Sự tiếp nối đáng mừng
Nhắc đến văn học thiếu nhi, khó có thể bỏ qua nhà thơ Phạm Hổ (quê An Nhơn, 1926 - 2007), gương mặt tiêu biểu của văn học thiếu nhi Việt Nam hiện đại. Ông để lại dấu ấn sâu đậm bằng thế giới thơ ca giàu trí tưởng tượng, gần gũi với thiên nhiên và tâm hồn trẻ nhỏ. Những bài thơ của ông từng trở thành ký ức tuổi thơ của nhiều thế hệ học trò.
Tiếp nối Phạm Hổ là Nguyễn Văn Chương (1943 - 2015), người Hà Nội nhưng gắn bó sâu đậm với Bình Định từ sau năm 1975. Ông để lại hàng loạt tác phẩm gồm truyện đồng thoại, truyện thơ và thơ như: Cây chăm làm (1982), Ánh sao xanh (1982), Chú mầm măng (1986), Hiệp sĩ Bọ Ngựa (1986), Hoa cúc quỳ (1999), Quà của bà (2003)… Những trang viết của ông dung dị mà giàu tính giáo dục, giúp trẻ em bước vào thế giới thiên nhiên bằng sự hồn nhiên và lòng yêu thương.
Bên cạnh đó là nhà văn Nguyễn Mỹ Nữ với hàng chục đầu sách tản văn, truyện dành cho thiếu nhi, như Mắt núi (2004), Món quà của mùa hè (2007), Theo một người về biển (2017), Nhặt (2023), Nào cùng nhón chân (2023)… Tác phẩm của bà cho thấy khả năng quan sát tinh tế đời sống trẻ thơ và lối kể chuyện giàu cảm xúc.
Không áp đặt những bài học đạo đức khô cứng, bà thường để nhân vật tự trưởng thành trong trải nghiệm và những rung động rất đời thường. Cùng thế hệ nhà văn, còn có các tác giả viết cho thiếu nhi đáng chú ý như Hoàng Trọng Thắng, Phạm Đức Long, Bùi Thị Xuân Mai, Nguyễn Quang Tuệ…
Từ đầu thế kỷ XXI đến nay, đội ngũ viết cho thiếu nhi đã được bổ sung mạnh mẽ. Nhiều tác giả như Mộc An, Nguyễn Đặng Thùy Trang, Nguyễn Trần Thiên Lộc, Mai Đậu Hũ, Lê Thị Kim Sơn, Trương Công Tưởng, My Tiên… đã góp thêm màu sắc mới cho đời sống văn học thiếu nhi địa phương. Gần đây, tiếp tục có thêm những cây bút dành nhiều tâm huyết cho mảng sáng tác này như Mai Thìn, Trần Quang Lộc, Bùi Duy Phong…
TS Lê Nhật Ký - người nhiều năm nghiên cứu chuyên sâu về văn học thiếu nhi - chia sẻ: “Sau hợp nhất tỉnh Gia Lai mới, lực lượng viết cho thiếu nhi càng thêm đông đảo. Điều đáng mừng là luôn có các thế hệ tiếp nối nhau, góp phần khẳng định vị thế của văn học thiếu nhi Gia Lai trong dòng chảy chung của cả nước”.
Những ấn phẩm mới
Thực tế cho thấy, viết cho thiếu nhi chưa bao giờ là công việc dễ dàng. Người cầm bút không chỉ cần trí tưởng tượng phong phú mà còn phải giữ được sự trong trẻo của tâm hồn, biết nhìn thế giới bằng ánh mắt trẻ thơ. Lẽ vậy mà nhiều tác giả tìm đến văn học thiếu nhi như một cách tự làm mới mình, tìm lại những rung động hồn nhiên giữa bộn bề đời sống.
Nhà thơ Mai Thìn - nguyên Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật Bình Định - cho biết sau khi nghỉ hưu ông có thêm thời gian quan sát cuộc sống quanh mình, đặc biệt là những đứa trẻ trong xóm nhỏ nơi mình sinh sống. Chính sự hồn nhiên, đáng yêu của “Cu Bắp” và “Cu Tít” đã gợi cho ông nhiều cảm xúc để thực hiện tập thơ thiếu nhi Kẻo đồng hồ ăn hết. Hiện ông đang chọn lọc từ hơn 40 bài thơ để hoàn thiện bản thảo tập thơ này trước khi xuất bản.
Trong khi đó, nhà văn Lê Thị Kim Sơn lại chọn cho mình hướng đi giàu màu sắc cổ tích. Hai tập truyện thiếu nhi Cổ tích trưa hay Những chiếc sừng xinh đẹp đều được in năm 2024 mang hơi thở đời sống thường ngày nhưng thấp thoáng những điều kỳ lạ, mộng mơ.
Chị không quá chú tâm vào việc gửi gắm những thông điệp giáo điều mà để câu chuyện phát triển tự nhiên theo logic tâm lý trẻ em. “Hiện tôi đang hoàn thành một bản thảo truyện dài thiếu nhi về đề tài Tây Nguyên và hy vọng sớm ra mắt bạn đọc” - Nhà văn Kim Sơn tâm sự.
Một gương mặt khác khá nổi bật là Mai Đậu Hũ. Sau tập thơ Lá (2019) và tập truyện Chuyện ở rừng xanh thẳm (2024), chị tiếp tục hoàn thành bản thảo Bộ tứ mèo bông, dự kiến xuất bản trong năm nay. Đồng thời, chị cũng đang viết truyện dài về tình bạn giữa con voi và con kiến, một câu chuyện giàu tính biểu tượng về sự dung hòa khác biệt.
Những ý tưởng như thế cho thấy văn học thiếu nhi Gia Lai ngày càng chú ý hơn đến các thông điệp nhân văn hiện đại như tôn trọng khác biệt, học cách sẻ chia và chung sống hòa hợp.
Điều thú vị là không chỉ người lớn viết cho thiếu nhi, mà chính trẻ em cũng bắt đầu tham gia vào dòng chảy sáng tác ấy. Trường hợp của Nguyễn Huyên Thảo (học sinh lớp 5B, Trường Tiểu học Nguyễn Văn Cừ, phường Quy Nhơn Nam) là một ví dụ đáng chú ý, khi vừa ra mắt tập truyện dài Thế giới tươi đẹp của Sam ù lười và đám bạn. Tác phẩm viết về thế giới loài vật bằng sự nhân ái yêu thương, đồng thời phần tranh minh họa cũng do chính em thực hiện.
Sự xuất hiện của những cây bút nhí như Huyên Thảo không chỉ đem đến làn gió mới cho văn học thiếu nhi Gia Lai mà còn mở ra hy vọng về một thế hệ sáng tác kế tiếp, góp phần tạo nên một diện mạo đa dạng cho văn học thiếu nhi ở tỉnh nhà.
