Tham gia góp ý vào dự thảo Nghị quyết điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, đại biểu (ĐB) Lê Hoàng Anh cho rằng, cần nhìn nhận một thực tế là trong khoảng 5-10 năm trở lại đây, hầu hết các dự án quốc gia quan trọng đều phải điều chỉnh chủ trương đầu tư.
Đặc biệt, dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng điều chỉnh gần như toàn diện, từ tổng mức đầu tư, công nghệ, hướng tuyến đến các hạng mục triển khai.
Từ thực tế đó, đại biểu đề nghị Chính phủ tiến hành rà soát, đánh giá tổng thể công tác chuẩn bị các dự án quốc gia quan trọng trước khi trình Quốc hội. Qua nhiều kỳ họp, không ít đại biểu đã bày tỏ băn khoăn về chất lượng hồ sơ, phải yêu cầu bổ sung, hoàn thiện và Chính phủ phải cam kết, chịu trách nhiệm đối với nhiều nội dung.
Đây là vấn đề cần được nhìn nhận nghiêm túc nhằm khắc phục hạn chế trong khâu chuẩn bị đầu tư, vốn là nguyên nhân dẫn đến chậm giải ngân và phải điều chỉnh dự án nhiều lần.
Trên cơ sở đó, ĐB Lê Hoàng Anh đề nghị Chính phủ báo cáo rõ hơn về tác động của việc tăng tổng mức đầu tư khoảng 86.700 tỷ đồng. Quốc hội cần được cung cấp đầy đủ thông tin về ảnh hưởng của việc điều chỉnh này đối với kế hoạch đầu tư công trung hạn, khả năng phải điều chỉnh hoặc lùi tiến độ các dự án khác, cũng như phương án huy động vốn vay và nghĩa vụ trả nợ trong tương lai.
Đại biểu cho rằng khoản vốn tăng thêm gần 87.000 tỷ đồng là rất lớn, vì vậy cần đánh giá toàn diện tác động đến cơ cấu đầu tư công của cả giai đoạn hiện nay và các giai đoạn tiếp theo để Quốc hội có đầy đủ cơ sở xem xét, quyết định.
Còn ĐB Phạm Ngọc Lâm cho rằng, vấn đề đầu tiên là tên gọi của dự thảo Nghị quyết. Theo đại biểu, tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, đã có ý kiến băn khoăn khi dự án điều chỉnh rất lớn, gần như toàn diện, nên đặt vấn đề liệu có nên ban hành một nghị quyết thay thế nghị quyết cũ thay vì chỉ điều chỉnh chủ trương đầu tư. Tuy nhiên, phía Chính phủ vẫn giữ quan điểm trình Quốc hội theo hình thức nghị quyết điều chỉnh chủ trương đầu tư.
Bên cạnh đó, sau khi tiếp thu ý kiến của Hội đồng thẩm tra, Bộ Xây dựng đã có báo cáo giải trình, song đa số thành viên Hội đồng vẫn đề nghị Bộ Xây dựng chịu trách nhiệm toàn diện đối với hồ sơ dự án.
“Tương tự, báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đề nghị Chính phủ chịu trách nhiệm toàn diện. Điều đó cho thấy mặc dù cơ bản thống nhất nhưng các cơ quan thẩm tra vẫn còn nhiều băn khoăn đối với dự án này”, ĐB Lâm nói.
Theo ĐB Phạm Ngọc Lâm, đây là dự án có quy mô rất lớn, nhiều nội dung mới và chưa có tiền lệ, trong khi thời gian dành cho công tác thẩm tra, khảo sát khá ngắn nên việc thu thập thông tin, đánh giá chưa thật sự đầy đủ. Khác với nhiều dự án quốc gia quan trọng trước đây, lần này cơ quan thẩm tra chưa có nhiều điều kiện tổ chức khảo sát thực tế, lấy ý kiến chuyên gia đầu ngành hay tổ chức nhiều vòng phản biện chuyên sâu.
Liên quan đến phương án điều chỉnh, ĐB Lâm thông tin, trong quá trình làm việc với Kiểm toán Nhà nước, cơ quan này bày tỏ băn khoăn khi tổng mức đầu tư tăng rất lớn, trong đó riêng chi phí giải phóng mặt bằng tăng hơn 35.000 tỷ đồng.
Theo ý kiến của Kiểm toán Nhà nước, cần cân nhắc phương án chỉ thu hồi đất phục vụ xây dựng tuyến đường đơn trước, sau đó tiếp tục mở rộng khi thật sự cần thiết để giảm áp lực vốn đầu tư.
Tham gia thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị thống nhất với phương án Chính phủ trình. Đồng thời, yêu cầu Chính phủ tiếp thu đầy đủ các ý kiến trong báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính, làm rõ những nội dung còn băn khoăn trước khi Quốc hội xem xét quyết định.
Liên quan đến ý kiến cho rằng nên ban hành chủ trương đầu tư mới thay vì điều chỉnh chủ trương đầu tư do quy mô dự án thay đổi lớn, Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng: Mặc dù tổng mức đầu tư tăng gần 43% so với ban đầu, song việc ban hành một nghị quyết mới sẽ phát sinh nhiều vướng mắc trong xử lý các thủ tục, công việc và chi phí đã thực hiện theo chủ trương đầu tư trước đây.
“Chính phủ đã cân nhắc kỹ và lựa chọn phương án điều chỉnh chủ trương đầu tư thay vì ban hành chủ trương mới. Đây là phương án phù hợp và cần được ủng hộ”, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nêu quan điểm.
Phó Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị Chính phủ tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, giải trình đầy đủ các nội dung còn băn khoăn, đồng thời chịu trách nhiệm trước Trung ương và Quốc hội về các đề xuất liên quan đến việc điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.
