Ðây được xem là “công cụ” cốt lõi để gia tăng hiệu quả thu hút đầu tư, xác định rõ những dự án ưu tiên theo từng giai đoạn, phù hợp tiềm năng từng vùng.
Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh là đầu mối giao thương phía Tây của Gia Lai và khu vực Tây Nguyên với các nước Campuchia, Myanmar, Thái Lan; đồng thời là cửa ngõ trung chuyển hàng hóa và du lịch trên tuyến hành lang Đông-Tây.
Đây cũng là động lực phát triển kinh tế của tiểu vùng phía Tây tỉnh, tập trung các hoạt động thương mại biên giới, xuất nhập khẩu, dịch vụ logistics và du lịch.
Quy hoạch đồng bộ làm nền tảng cho phát triển lâu dài
Ngày 4-6-2025, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1074/QĐ-TTg phê duyệt Đồ án Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế (KKT) Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh đến năm 2045. Trên cơ sở đó, ngày 30-9, UBND tỉnh đã cụ thể hóa bằng kế hoạch triển khai thực hiện quy hoạch chung với 6 phân khu chức năng.
Trong đó, phân khu 1-Khu đô thị cửa khẩu Lệ Thanh có diện tích 1.512 ha được quy hoạch là trung tâm kinh tế tổng hợp, dịch vụ thương mại, trao đổi thương mại cửa khẩu. Phân khu này bao gồm khu vực cửa khẩu; khu phi thuế quan; khu sản xuất công nghiệp; cảng cạn ICD và khu đô thị; dự kiến dân số 15.000 người vào năm 2045.
Phân khu 2-thị trấn Chư Ty (nay là xã Đức Cơ) quy mô 1.545 ha, quy hoạch là đô thị trung tâm kết nối với KKT Cửa khẩu, đầu mối giao thương và điểm trung chuyển hàng hóa, du lịch quan trọng, cung ứng hậu cần; dân số dự kiến 26.000 người.
Bốn phân khu còn lại gồm: Phân khu 3-xã Ia Kla (nay là xã Ia Dơk, 4.995 ha), phân khu 4-xã Ia Dom (13.266 ha), phân khu 5-xã Ia Nan (8.797 ha) và phân khu 6-xã Ia Pnôn (11.400 ha) quy hoạch là điểm dân cư nông thôn gắn với vùng nguyên liệu nông nghiệp, ưu tiên phát triển du lịch (sinh thái, cộng đồng, văn hóa).
Kiến trúc sư Võ Hồng Nhân-Chủ tịch Hội Kiến trúc sư tỉnh Gia Lai-đánh giá: “Quy hoạch chung KKT Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh đến năm 2045 rất cụ thể và hoàn thiện, giúp phân bổ không gian hợp lý các hoạt động KT-XH, quốc phòng-an ninh gắn với phát triển kết cấu hạ tầng, sử dụng tài nguyên và bảo vệ môi trường, hướng đến phát triển bền vững.
Cùng với sự đầu tư hạ tầng “xương sống” trong tương lai như tuyến cao tốc Pleiku-Lệ Thanh và QL 14C được nâng cấp, khu vực cửa khẩu sẽ có cú hích mạnh mẽ để phát triển”.
Trong năm nay, tỉnh sẽ lập quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2000 cho phân khu 1 (1.512 ha) và quy hoạch chi tiết 1/500 khu trung tâm (189 ha). “Sau khi quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2000 phân khu 1 được phê duyệt, Ban Quản lý KKT tỉnh sẽ tổ chức lựa chọn nhà đầu tư xây dựng, kinh doanh kết cấu hạ tầng cho các khu logistics (10 ha), khu phi thuế quan (65 ha) và khu công nghiệp (155 ha giai đoạn đến năm 2030)”-ông Nguyễn Như Trình-Phó Trưởng Ban Quản lý KKT tỉnh thông tin.
Khẩn trương triển khai, tạo đột phá thu hút đầu tư
Hiện, tại KKT Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh có 37 dự án đầu tư với tổng vốn đăng ký 643,9 tỷ đồng, vốn thực hiện đạt 319,1 tỷ đồng (49,6%). Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu 9 tháng năm 2025 tại khu vực này đạt 157 triệu USD; thu ngân sách 8,9 tỷ đồng. Tuy nhiên, hoạt động thương mại biên giới vẫn còn nhỏ lẻ, thiếu sôi động, chưa tương xứng với tiềm năng…
Bà Lê Thị Hiện-Giám đốc Công ty TNHH một thành viên Gia Trọng Tín, một trong những DN hoạt động đầu tư lâu năm tại KKT Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh-chia sẻ: “Chúng tôi mong tỉnh tiếp tục đầu tư đồng bộ hạ tầng, kho bãi, logistics và giao thông để thu hút thêm nhiều DN đến đầu tư. Qua đó, giúp hoạt động thương mại nơi đây sôi động hơn, tương xứng với tiềm năng”.
Gia Lai đặt mục tiêu đến năm 2030, kim ngạch xuất nhập khẩu qua Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh đạt trên 2 tỷ USD. Để đạt được mục tiêu này, việc triển khai hiệu quả kế hoạch thực hiện quy hoạch chung KKT Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh đến năm 2045 là yếu tố tiên quyết.
UBND tỉnh yêu cầu Ban Quản lý KKT tỉnh tập trung xây dựng kế hoạch phát triển phân khu 1; phối hợp các sở, ngành xây dựng các cơ chế, chính sách ưu đãi thu hút dự án chiến lược trong lĩnh vực chế biến nông sản, gỗ, cao su, tinh bột, thức ăn gia súc…
UBND các xã trong phạm vi KKT Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh được giao xây dựng kế hoạch phát triển phân khu theo kế hoạch.
Ông Trần Ngọc Phận-Bí thư Đảng ủy xã Ia Dom-khẳng định: “Xã sẽ phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế, kêu gọi đầu tư phát triển thương mại, dịch vụ, du lịch. Đồng thời, khuyến khích DN đầu tư mở chuỗi siêu thị mini, cửa hàng tiện lợi tại trung tâm xã và khu vực cửa khẩu”.
Để tiếp tục thúc đẩy phát triển KKT và thu hút nhà đầu tư chiến lược, tại hội nghị gặp mặt, đối thoại với DN hoạt động xuất nhập khẩu tại KKT Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh ngày 27-9, Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Anh Tuấn yêu cầu Ban Quản lý KKT tỉnh rà soát, xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể; tiếp tục hoàn thiện hạ tầng thương mại biên giới, ưu tiên đầu tư bãi kiểm hóa, kho ngoại quan, kho lạnh và hệ thống kiểm tra chuyên ngành.
Đồng thời, gắn kết hạ tầng cửa khẩu với các tuyến giao thông lớn, đặc biệt là cao tốc Quy Nhơn-Pleiku; sớm triển khai cửa khẩu số, cửa khẩu thông minh, ứng dụng công nghệ số, mã QR và mô hình “một cửa, một lần dừng” nhằm tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu.
Ông Nguyễn Như Trình cho biết, thực hiện chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh, từ nay đến cuối năm 2025, Ban Quản lý KKT tỉnh sẽ thẩm định, phê duyệt các đồ án quy hoạch khu chức năng; đồng thời, xây dựng phương án phát triển chợ trong KKT thành điểm trao đổi hàng hóa quy mô, thu hút thương nhân các tỉnh biên giới.
Cùng với đó, Ban sẽ hoàn thiện mô hình tổ chức, quy chế phối hợp trong quản lý, kiểm soát người, phương tiện và hàng hóa xuất nhập khẩu; quản lý, khai thác hạ tầng cửa khẩu bảo đảm đồng bộ, đúng quy định.
