Ðó là những lão ngư giàu kinh nghiệm, tự nguyện đồng hành cùng chính quyền và cơ quan chức năng tuyên truyền, vận động ngư dân chấp hành pháp luật, lan tỏa tinh thần trách nhiệm và tình yêu biển đảo.
Phường Hoài Nhơn Bắc hiện có hơn 1.300 tàu cá, là địa bàn có số lượng tàu cá nhiều nhất tỉnh. Riêng khu phố Thiện Chánh 2 có tới 385 tàu, thuộc nhóm cao nhất trong phường.
Vì vậy, suốt nhiều tháng qua, lão ngư Nguyễn Thanh Hồng - Trưởng khu phố Thiện Chánh 2 gần như “suốt ngày đi ngoài đường” để vận động, tuyên truyền, nhắc nhở ngư dân tuân thủ nghiêm các quy định chống khai thác IUU.
“Tàu nhiều thì trách nhiệm càng lớn. Chỉ cần có một trường hợp vi phạm là ảnh hưởng đến cả làng, cả nghề, còn ảnh hưởng đến cả nước nữa. Vì vậy, chúng tôi phải kiên trì nhắc nhở từng chủ tàu, từng thuyền trưởng, coi việc chấp hành pháp luật là danh dự và sinh kế lâu dài của ngư dân” - ông Hồng chia sẻ.
Đồng hành cùng ông Hồng là lão ngư Trần Đức Thảo ở cùng khu phố. Hai ông sát cánh với chính quyền địa phương và cơ quan chức năng thường xuyên tuyên truyền, thuyết phục bà con ngư dân xem việc giữ kỷ cương nghề cá là trách nhiệm chung của cộng đồng làng biển.
Không chỉ vậy, khi Cảng cá Tam Quan triển khai mô hình nạo vét tạm thời theo hình thức xã hội hóa vào tháng 9-2025 để khơi thông dòng chảy, hai lão ngư còn tích cực vận động bà con đóng góp công sức, kinh phí và trực tiếp giám sát việc thi công hằng ngày.
“Cảng thông, tàu ra vào an toàn thì ngư dân mới yên tâm bám biển. Việc chung của làng biển, chúng tôi làm được gì thì sẵn sàng chung tay” - ông Thảo chia sẻ.
Tại xã Phù Mỹ Đông, số tàu cá không đủ điều kiện hoạt động đã giảm mạnh trong thời gian qua. Nhiều chủ tàu chủ động thay máy bộ bằng máy thủy và hoàn thiện hồ sơ theo quy định.
Lãnh đạo xã cho biết, kết quả này đến từ sự chuyển biến nhận thức của ngư dân, trong đó có vai trò tích cực của các lão ngư tham gia vận động.
Thôn 9 là địa bàn có nhiều tàu thuyền, Bí thư Chi bộ Hồ Tấn Nhanh (SN 1951), người gắn bó với nghề biển từ nhỏ, trực tiếp cùng Chi bộ kiên trì tuyên truyền. Ban đầu, nhiều ngư dân né tránh, khó xác định vị trí tàu.
Không nản lòng, Chi bộ phân công đảng viên phụ trách từng nhóm tàu, bám sát địa bàn, vận động bằng lý lẽ và tình cảm của người đi biển. Sau nhiều tháng làm quyết liệt, tình hình cơ bản ổn định, ngư dân dần đồng thuận.
Tinh thần trách nhiệm đang lan tỏa rõ nét trong các vạn chài ven biển. Ông Trần Quốc Ngữ - Vạn trưởng vạn Long Thành (phường Hoài Nhơn), cho biết toàn vạn hiện có hơn 100 hộ theo nghề biển, chủ yếu khai thác cá ngừ đại dương, câu mực, lưới vây.
Trong Tháng cao điểm chống khai thác IUU, Ban vạn đã phối hợp chặt chẽ với chính quyền và lực lượng chức năng, thường xuyên nhắc nhở, giám sát lẫn nhau ngay từ trong cộng đồng, không để xảy ra vi phạm.
“Giữ nghề cá, giữ biển là giữ sinh kế lâu dài cho con cháu. Vì vậy, mỗi chủ tàu, mỗi thuyền trưởng phải tự giác, chủ động chấp hành, coi mình là người chịu trách nhiệm chính” - ông Ngữ nhấn mạnh.
Theo ông Nguyễn Văn Hóa - Chủ tịch UBND phường Hoài Nhơn Bắc, từ đầu năm 2025 đến nay, không tàu cá nào của phường vi phạm vùng biển nước ngoài; 100% tàu cá có chiều dài từ 15 m trở lên được lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS).
Cùng với đó, các chủ tàu, thuyền trưởng đều ký cam kết không vi phạm IUU; kiểm tra kỹ thiết bị, sổ nhật ký trước mỗi chuyến vươn khơi. Đáng chú ý, ngay cả ngư dân từng vi phạm lỗi ngắt kết nối VMS cũng dám đối diện sai lầm và trở thành tuyên truyền viên tích cực.
“Không chỉ giúp bằng lời nói, nhiều lão ngư còn tự nguyện đóng góp tiền phục vụ việc in tờ rơi, công tác tổ chức cho các buổi tuyên truyền chống khai thác IUU tập trung và lưu động nữa” - ông Hóa ghi nhận.
Điều khiến nhiều lão ngư trăn trở là khi trực tiếp vận động chủ tàu xả bản, họ không chỉ thuyết phục bằng lý lẽ mà còn được bà con gửi gắm kỳ vọng về sinh kế lâu dài.
Ông Nhanh cho biết, tại xã Phù Mỹ Đông, nhiều khu vực không có đất sản xuất, ngư dân chỉ còn cách bám biển để mưu sinh. Vì vậy, nhiều người mong rằng mọi giải pháp quản lý, chấn chỉnh hoạt động khai thác phải đi cùng với việc tạo dựng sinh kế ổn định và bền vững cho ngư dân.
