Luật sư công nên được hưởng phụ cấp theo vụ việc
Tại khoản 1 Điều 10 của Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định luật sư công nêu: Ngoài chế độ tiền lương theo quy định của pháp luật, luật sư công được hưởng hỗ trợ hằng tháng và các chế độ, chính sách khác tương tự như đối với cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan thuộc lực lượng vũ trang có vị trí việc làm xây dựng pháp luật, pháp chế theo Nghị quyết số 197/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.
Khoản 2 Điều 10 của Dự thảo quy định: Luật sư công khi tham gia giải quyết vụ việc có tính chất pháp lý được bồi dưỡng, mức chi trả cho một buổi làm việc là 0,5 mức lương cơ sở.
Theo Phó Trưởng đoàn chuyên trách đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai Siu Hương, Nghị quyết số 197/2025/QH15 áp dụng đối với những người trực tiếp, thường xuyên làm công tác tham mưu, nghiên cứu chiến lược, chính sách xây dựng pháp luật; trong khi luật sư công thực hiện nhiệm vụ theo từng vụ việc. Vì vậy, đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu quy định theo hướng luật sư công được hưởng phụ cấp theo vụ việc.
Bên cạnh đó, theo tờ trình của Chính phủ, việc thí điểm xuất phát từ những bất cập nổi lên trong hoạt động ở khu vực nhà nước. Trong đó, tố tụng hành chính có số lượng vụ án tăng nhanh, tính chất ngày càng phức tạp, tỷ lệ giải quyết còn hạn chế; việc xử lý các dự án kinh tế - xã hội và giao dịch quốc tế còn nhiều tồn đọng, vướng mắc pháp lý, đòi hỏi năng lực tư vấn chuyên sâu.
Để thực hiện công việc này, lực lượng luật sư công phải đầu tư rất lớn về chuyên môn và thời gian, nhằm bảo đảm hiệu quả nhiệm vụ trong cơ quan nhà nước, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đối tượng phải bảo vệ. Vì vậy, theo đại biểu (ĐB) Siu Hương, cần có sự hỗ trợ tương xứng với năng lực và công sức mà họ bỏ ra.
Ngoài quy định phụ cấp theo vụ việc, sẽ có những vụ việc phức tạp, đặc biệt phức tạp, đòi hỏi thời gian nghiên cứu hồ sơ nhiều hơn, trí tuệ và công sức bỏ ra lớn hơn. Do đó, cần nghiên cứu để mức hỗ trợ tương xứng với mức độ phức tạp của vụ việc.
Đồng quan điểm, ĐB Nguyễn Thị Mai Phương cũng đề nghị xem xét lại quy định tại khoản 1 Điều 10 về việc luật sư công được hưởng hỗ trợ thường xuyên tương tự theo Nghị quyết số 197/2025/QH15. Theo ĐB Phương, những người được cấp chứng chỉ hành nghề luật sư công chưa chắc trực tiếp làm công tác soạn thảo văn bản, vì tiêu chí chỉ yêu cầu có 5 năm kinh nghiệm trước đó, nhưng sau khi được công nhận luật sư công có thể không tiếp tục làm công việc này mà vẫn được hưởng hỗ trợ là chưa hợp lý. Vì vậy, đại biểu đề nghị không áp dụng mức hỗ trợ 100% theo Nghị quyết số 197/2025/QH15 cho luật sư công.
ĐB Phương cũng đề nghị cơ quan trình cung cấp thêm thông tin về tiêu chí lựa chọn thí điểm tại 8 bộ và 10 tỉnh, thành phố. Việc làm rõ tiêu chí sẽ giúp đại biểu có cơ sở giải thích với cử tri vì sao lựa chọn các bộ, ngành, địa phương này mà không phải nơi khác.
Cần có quy định chặt chẽ khi thực hiện kiêm nhiệm
Đồng tình với chủ trương thí điểm chế định luật sư công, nhưng ĐB Lê Hoàng Anh bày tỏ băn khoăn khi Dự thảo lựa chọn phương án kiêm nhiệm, tức là sử dụng công chức, lực lượng vũ trang hoặc người trong doanh nghiệp nhà nước đảm nhiệm thêm nhiệm vụ ngoài vị trí việc làm theo quy định.
Theo đại biểu, cần đặt vấn đề vì sao không thí điểm cả mô hình chuyên trách, tức là những người chỉ làm luật sư công như kinh nghiệm của nhiều nước. Ở các quốc gia này, luật sư công cam kết làm việc trong khu vực nhà nước, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, đồng thời triển khai chính sách một cách thống nhất.
Trong khi đó, quy định hiện nay có thể phát sinh bất cập. “Trước đây, chúng ta đã nỗ lực khắc phục tình trạng “chân ngoài dài hơn chân trong”. Hiện nay, khối lượng công việc của các bộ, ngành, địa phương rất lớn, nhất là trong bối cảnh chuyển đổi mạnh mẽ. Nếu khuyến khích cán bộ kiêm nhiệm nhiệm vụ luật sư công và được hưởng chế độ, nhưng khi tham gia giải quyết vụ việc theo phân công thì công việc tại cơ quan phải do người khác đảm nhiệm, điều này có thể gây tâm lý không ổn trong nội bộ” - ĐB Hoàng Anh phân tích.
Đại biểu Hoàng Anh cho rằng cần có quy định chặt chẽ về nội dung này. Hiện chưa có quy định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý cán bộ, công chức khi cử người làm luật sư công; chẳng hạn, việc tạo điều kiện ra sao, phân công công việc thế nào, thời gian làm việc, khối lượng công việc và trách nhiệm của các bên liên quan. Nếu không, khi phát sinh vụ việc, cán bộ chỉ thực hiện nhiệm vụ luật sư công theo phân công, trong khi công việc tại cơ quan bị dồn lại, gây áp lực và khó khăn trong tổ chức thực hiện.
Ngoài ra, ĐB Hoàng Anh cũng đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu có quy định nhằm thu hút cả đội ngũ luật sư chuyên trách. Có những người sẵn sàng cam kết chỉ làm luật sư công để bảo vệ lợi ích của Nhà nước. Thực tế, nhiều cán bộ đã nghỉ chế độ hoặc chuyển sang hành nghề luật sư, có kinh nghiệm và chuyên môn, vẫn mong muốn tiếp tục đóng góp cho cơ quan nhà nước thông qua chế định luật sư công. Vì vậy, cần tạo điều kiện để họ tham gia và Ban soạn thảo nên nghiên cứu nội dung này để có giải pháp phù hợp.
Mặt khác, Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định luật sư công quy định chỉ áp dụng tại 8 bộ và 10 địa phương, các cơ quan tư pháp như Viện Kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân không thuộc phạm vi thí điểm.
Tuy nhiên, tại khoản 2 Điều 6 quy định về việc không cấp chứng chỉ hành nghề luật sư, Dự thảo nêu các đối tượng như người đang là thẩm phán, kiểm sát viên, thẩm tra viên ngành tòa án, kiểm sát viên ngành kiểm sát, chấp hành viên… ĐB Bùi Quang Huy cho rằng quy định này là thừa, bởi tất cả những người có chức danh này đang công tác trong các cơ quan tư pháp và không thuộc phạm vi thí điểm. Do đó, cần quy định rõ hơn để xác định rõ ràng đối tượng, phạm vi áp dụng.
Bên cạnh đó, theo quy định của Luật Luật sư, tại khoản 4 Điều 17 đã cấm công chức, viên chức, người trong lực lượng vũ trang được cấp chứng chỉ hành nghề luật sư. Trong khi đó, tại khoản 2 Điều 6 của Dự thảo lại tiếp tục cấm cấp chứng chỉ hành nghề luật sư đối với điều tra viên.
Như vậy, những người có kinh nghiệm tố tụng, có kiến thức chuyên môn trong ngành Công an lại bị loại khỏi đối tượng tham gia luật sư công. Theo ĐB Huy, quy định này chưa hợp lý và cần xem xét, điều chỉnh lại để khi triển khai Nghị quyết được áp dụng hiệu quả hơn trong thực tế.
