Những phận người sa cơ
Giữa cái nắng oi ả của miền biên viễn, ông Đặng Hồng Xuân (SN 1957) vẫn cặm cụi nhổ cỏ dưới tán điều. Đám bắp mới trỉa tuần trước trong vườn điều đã nảy những mầm xanh tươi như hy vọng của vợ chồng lão nông này khi chọn chốn sinh cơ lập nghiệp nơi cửa khẩu.
Ông Xuân quê ở huyện Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long. Thời trai trẻ, vợ chồng ông tần tảo đủ nghề để nuôi 4 người con khôn lớn. Năm 2019, thấy người dân trong vùng trồng cam có hiệu quả, vợ chồng ông bàn nhau vay mượn tiền mua 2 mẫu đất để trồng loại cây ăn quả này. Thế nhưng, đến lúc vườn cây cho trái thì giá cam rớt thê thảm. Nhiều thời điểm cam chỉ có giá 1.000-2.000 đồng/kg, tiền bán cam không đủ công thu hoạch.
Nhìn những trái cam chín mọng rụng la liệt trên nền đất, bà Phan Thị Tím (vợ ông Xuân) nước mắt ngắn dài xót xa. Thế rồi, vợ chồng ông rơi vào cảnh nợ nần, buộc phải bán toàn bộ tài sản để trả nợ.
Giữa lúc sa cơ chưa tìm được bến đậu, ông Xuân được một người cháu rủ lên khu vực Cửa khẩu Quốc tế Lệ Thanh làm ăn. Gom góp tất cả những gì còn sót lại, ông bà vừa đủ tiền mua vài mét đất mặt đường để dựng căn nhà gỗ lợp mái tôn.
“Thực sự chúng tôi chưa từng biết đến Gia Lai là như thế nào. Dân làng ở quê cứ đồn đại rằng nơi ấy rừng rú, heo hút đáng sợ lắm. Nhưng khi lên đây thử thì thấy đất đai rộng rãi, người miền Tây ở cũng đông, vậy nên chúng tôi đã chọn nơi này để định cư”-ông Xuân bộc bạch.
“Khởi nghiệp” ở tuổi thất thập không bao giờ là dễ dàng khi sức mòn, lực kiệt. Song, ở vùng đất mới, vợ chồng ông Xuân vẫn nuôi hy vọng đổi đời và quyết tâm gắn bó. Bà Tím chia sẻ: “Tầm tuổi này rồi ở dưới quê làm thuê cũng không ai mướn cả nhưng khi lên đây, chúng tôi vẫn có thể đi nhặt điều kiếm được đồng ra, đồng vào. Nước sinh hoạt cũng không thiếu thốn, đường sá thuận lợi. Vợ chồng tôi mượn ít đất của người dân trồng điều để trỉa xen bắp, đậu đen, trồng thêm bí, cà… Ở đây dễ kiếm sống và cũng rất thoải mái nên có lẽ 2 vợ chồng tôi sẽ gắn bó với nơi này”.
Trưởng thôn Nguyễn Minh Mùi: Làng Bi đã trở thành “bến đậu” của rất nhiều người dân ở các tỉnh miền Tây Nam Bộ đến làm ăn, sinh sống. Những người đến đây định cư từ nhiều năm về trước hầu hết đã có kinh tế ổn định, thậm chí không ít hộ còn trở thành tấm gương điển hình trong phát triển kinh tế tại địa phương. Riêng một số hộ mới chuyển đến thì cuộc sống vẫn còn nhiều khó khăn, mong muốn có sự hỗ trợ về vốn để đầu tư sản xuất.
Cũng như vợ chồng ông Xuân, ông Võ Thanh Hồng (SN 1977) tìm đến mảnh đất vùng biên sau khi lâm cảnh trắng tay, nợ nần ở quê nhà Trà Vinh. Vài tháng trước, ông Hồng quyết định đến Đức Cơ mua vài ha đất để làm nông.
Ông giãi bày: “Ở quê giờ không có đất đai thì chẳng thể làm ăn gì được. Đi làm thuê riết rồi sau này con cái mình sẽ ra sao khi không có cơ nghiệp. Trong khi lên đây, đất còn rất rộng, mua cũng rẻ mà trồng được nhiều loại cây. Tôi tính sắp tới sẽ trồng cây ăn quả kết hợp với các loại cây ngắn ngày. Dù phải xa quê hương, xa họ hàng nhưng vì mưu sinh và tương lai của 3 đứa con, chúng tôi quyết tâm lên đây để bắt đầu cuộc sống mới”.
Đất lạ hóa quê hương
Từ khoảng 20 năm trước, những người dân miền Tây bắt đầu tìm đến khu vực Cửa khẩu Quốc tế Lệ Thanh để mưu sinh. Hầu hết họ đã bén duyên nơi đất lạ và thu được “trái ngọt” sau bao ngày nỗ lực.
Năm 2011, ông Võ Văn Chinh (SN 1972) rời quê hương Sóc Trăng lên vùng biên giới Đức Cơ làm ăn cùng một người cháu đã định cư từ trước. Với đầu óc nhạy bén, ông tận dụng sự thông thương nơi cửa khẩu để nhập hàng rau, củ từ chợ đầu mối ở TP. Pleiku và vận chuyển sang bán bên Campuchia. Ông cũng tranh thủ nhập các sản vật ở Campuchia về bán tại Gia Lai và xuất đi nhiều tỉnh, thành. Từ mỗi chuyến “đi chợ” giữa đôi bên, ông dần tích lũy được vốn liếng, mua đất làm nương rẫy.
Phần vì nhớ quê hương, phần muốn chứng minh mảnh đất tưởng chừng cằn cỗi có thể trồng được nhiều loại cây, ông đã đưa giống bưởi da xanh đặc sản của miền Tây lên trồng trên vùng biên giới Đức Cơ. Từ mảnh đất khô cằn, dưới bàn tay chăm sóc của ông, khoảng 200 cây bưởi da xanh đã vươn mình xanh mướt. Mỗi năm, vườn bưởi mang về nguồn thu nhập gần 200 triệu đồng và mở ra một hướng đi mới trong phát triển kinh tế cho người dân địa phương. Cách đây vài năm, ông trồng thêm 100 cây sầu riêng và hiện đã bắt đầu cho thu quả bói.
“Tôi lên đây đúng vào thời điểm mùa khô, cao su rụng lá hết nên nhìn khung cảnh xơ xác. Khi ấy, tôi nản lòng vô cùng, nghĩ rằng cây cối còn không sống nổi vậy rồi sao mình làm ăn nên tính quay về. Thế rồi, chẳng mấy chốc, cây cao su đâm chồi non mới xanh mơn mởn khiến tôi thay đổi hoàn toàn suy nghĩ: Nếu biết chăm chỉ, cần cù thì đất cũng sẽ không phụ lòng người”-ông Chinh tâm sự.
Đã 15 năm trôi qua kể từ ngày ông Tô Cường Mạnh (SN 1971) đặt những nhát cuốc đầu tiên xuống mảnh đất miền biên viễn. Thời điểm đó, sau khi vỡ nợ vì chăn nuôi heo quy mô lớn tại quê nhà Tiền Giang, ông Mạnh cùng 2 người con trai phải lưu lạc đến Gia Lai. Ở miền biên giới Đức Cơ, ông làm đủ nghề như bốc vác, lái xe… để mưu sinh. Nhờ chăm chỉ làm lụng và biết tích góp, đến nay, cha con ông đã sở hữu khoảng 6 ha đất cùng 2 căn nhà.
Sau khi mua lại đất trồng điều của người Jrai tại địa phương, ông Mạnh đã chặt bỏ loại cây trồng truyền thống này để thay thế bằng cây ăn quả như xoài, chuối, mít, vú sữa… xen lẫn rau màu ngắn ngày. Giờ đây, cha con ông phần nào đã ổn định cuộc sống. Nguồn thu từ chuối, xoài giúp ông có thêm vốn để tái sản xuất và viết tiếp giấc mơ an cư.
“Cuộc sống vẫn chưa hết khó khăn nhưng chúng tôi được làm chủ và tạo ra giá trị trên chính mảnh đất của mình. Chưa kể, đây còn là gia sản giúp các con tôi có thể xây dựng cuộc sống tốt đẹp trong tương lai”-ông Mạnh chia sẻ.
