5 giờ sáng, màn sương còn giăng mờ trên cánh đồng Lương Trung (xã An Lương), ông Phan Đức Quang (46 tuổi, ở thôn Thái An, xã An Lương) cùng các con tất bật cùng đàn vịt. Giữa những thửa ruộng vừa gặt, hàng nghìn con vịt miệt mài kiếm ăn.
Muốn đến khu trại, tôi phải men theo những bờ đất nhỏ, lội qua lớp bùn còn nhão sau vụ gặt. Tiếng vịt râm ran hòa cùng tiếng người huýt gọi vang vọng giữa không gian yên ả của buổi sớm.
Trong căn lều rộng chừng 4 m² dựng tạm bằng tre và bạt, vừa chuẩn bị thức ăn cho đàn vịt, ông Quang vừa kể về hơn 20 năm gắn bó với nghề. Gia đình ông nuôi gối đầu hơn 8.000 con vịt, trong đó có trên 3.000 con vịt đẻ. Sau mỗi mùa gặt, ông lại tìm đến những cánh đồng vừa thu hoạch để xin hoặc thuê ruộng cho vịt kiếm ăn.
“Đời chăn vịt cứ lang bạt theo mùa gặt. Có nhà mà quanh năm tôi chẳng ở được mấy ngày. Hành trang chỉ vài bộ quần áo, ít xoong nồi, gạo, cá khô… chất lên xe rồi đi. Vịt đến đâu, tôi dựng lều ở đó. Nhiều đêm nằm giữa đồng vắng nghe tiếng vịt kêu mà nhớ nhà, nhưng vẫn phải gắng bám nghề để lo cho gia đình” - ông Quang tâm sự.
Tương tự, ông Phạm Thiệp (57 tuổi, ở thôn Thái An) chia sẻ: “Làm nghề này phải chịu khó dò từng cánh đồng vừa gặt. Chỗ nào thức ăn ít là phải chuyển đàn ngay. Vài hôm nữa, gia đình tôi sẽ đưa đàn vịt lên Đak Pơ rồi có thể sang tỉnh Đắk Lắk hoặc tỉnh Quảng Ngãi, nơi đang có nhiều cánh đồng mới thu hoạch để tìm bãi ăn mới”.
Sau khi được gặt xong, những cánh đồng ở các xã An Hòa, An Vinh, An Lão như khoác lên chiếc áo mới. Trên những gốc rạ còn thơm mùi, từng đàn vịt lớn lại nối nhau tỏa đi khắp đồng, cần mẫn nhặt những hạt lúa còn sót lại. Khung cảnh bình yên ấy cũng mở đầu cho những chuyến đi mới của người chăn vịt.
Tại cánh đồng lúa ở thôn 3 (xã An Vinh), ông Phạm Tòng (50 tuổi, ở thôn Long Hòa, xã An Hòa) cùng người thân thoăn thoắt lùa đàn vịt hơn 3.000 con xuống ruộng kiếm ăn. Ông Tòng cho hay, khi đàn vịt cứng cáp, ông lại đưa chúng đến những cánh đồng vừa thu hoạch để mót thức ăn.
Sau hơn 4 tháng nuôi, đàn vịt bắt đầu cho trứng; vài ngày một lần, thương lái đến tận nơi để mua, mỗi đợt như thế cũng bán được 5.000 - 8.000 trứng. Nhờ vậy, mỗi năm gia đình ông cũng được gần 200 triệu đồng để trang trải cuộc sống và nuôi các con ăn học.
Có một điều mà người chăn vịt nào cũng ưu tư: Ngày càng khó tìm người gắn bó với nghề chăn vịt chạy đồng. Bởi, quanh năm theo đàn vịt rong ruổi qua nhiều cánh đồng, dựng lều giữa đồng, ăn ở tạm bợ lại hôi hám nên ít ai chịu làm, thành ra ngày càng khó tìm được người làm thuê trong nghề này. Người nuôi vịt chạy đồng chủ yếu dựa vào vợ con và người thân, từ lùa vịt, cho ăn đến thu lượm trứng đều tự làm.
Trứng cũng như vịt thịt của nghề thả đồng có chất lượng cao hơn hẳn so với nuôi nhốt. Hơn thế nữa, vịt ăn lúa chét, ốc bươu vàng, sâu bọ, các loại côn trùng gây hại trên đồng sau thu hoạch.
Nhờ đó, vịt giúp cắt đứt một đoạn trong vòng đời sâu, bệnh; giảm nguy cơ lây lan dịch bệnh từ vụ lúa cũ sang vụ lúa tiếp theo; qua đó giúp nhà nông hạn chế dùng thuốc bảo vệ thực vật, đồng thời phân vịt để lại chính là lượng phân bón hữu cơ tại chỗ đáng kể.
