Đã hơn 7 giờ tối nhưng phòng làm việc của Thượng tá Phan Thanh Hải - Phó Trưởng phòng An ninh nội địa (Công an tỉnh Gia Lai) vẫn sáng đèn. Anh đang gọi video, trò chuyện bằng tiếng Jrai với chị Puih H’Thúy (42 tuổi, hộ khẩu thường trú tại làng Blang, xã Ia Hrung).
Chị H’Thúy đã cư trú trái phép 9 năm tại Thái Lan cùng chồng và 3 con. Mới đây, anh Rơ Mah ALũng (41 tuổi, chồng chị H’Thúy) bị đưa vào Trung tâm giam giữ người nhập cư (IDC) của Thái Lan. Một mình chăm lo cho 3 đứa con giữa bộn bề lo toan chật vật, chị H’Thúy mong muốn được giúp đỡ hồi hương.
“Anh và mọi người sẽ tìm cách đưa gia đình về. Em chụp hình giấy tờ gửi anh để làm thủ tục, giúp cháu khám bệnh và đi học lại”, Thượng tá Hải động viên.
Ngày 11-9-2026, chị H’Thúy cùng 3 người con được lực lượng chức năng tiếp nhận, hỗ trợ trở về quê nhà an toàn. Chị H’Thúy là một trong nhiều trường hợp được Thượng tá Phan Thanh Hải trực tiếp hỗ trợ hồi hương. Thành thạo tiếng Jrai là lợi thế giúp anh dễ dàng nắm bắt hoàn cảnh, giải thích, thuyết phục bà con. Xót xa vì đồng bào mình bị lừa phỉnh, lôi kéo vượt biên để rồi phải chịu khổ ở đất khách, anh luôn trăn trở phải làm sao để bà con trở về, ổn định cuộc sống.
Từ những cuộc gọi như vậy, anh cùng đồng đội kết nối với thân nhân, hướng dẫn người dân liên hệ Đại sứ quán Việt Nam tại Thái Lan và phối hợp thực hiện các thủ tục cần thiết để hỗ trợ hồi hương.
Thượng tá Hải cho biết: “Trong quá trình tuyên truyền, vận động, cũng như nhiều người khác, chúng tôi nhận thấy chị H’Thúy đã trải qua một cuộc đấu tranh tư tưởng giữa tình cảm vợ chồng và trách nhiệm với các con. Sau đó, người mẹ này đã xác định hồi hương để các con được đi học, chấp nhận để chồng ở lại Thái Lan và nhờ cơ quan Công an hỗ trợ về nước đợt tới.
Chúng tôi đã tham mưu lãnh đạo Công an tỉnh phối hợp với các lực lượng giúp đỡ họ trở về quê hương bằng nhiều biện pháp, trong đó có cả biện pháp ngoại giao. Suy cho cùng thì cũng vì nhẹ dạ, cả tin nên họ bị các đối tượng xấu lừa phỉnh đi vào con đường sai trái”.
Siu H’Lina (23 tuổi, ở làng Ia Khưng, xã Chư Pưh) được hỗ trợ trở về cùng 2 con nhỏ vào ngày 7-9-2026. H’Lina kể: “Em thấy nhiều người ở quê đăng Facebook cảm ơn cán bộ Công an đã giúp họ hoặc người thân về quê an toàn. Ở Thái Lan, có người nói rằng nếu về Việt Nam sẽ bị bắt. Nhưng thực tế, khi trở về, mọi người được cán bộ Công an hỗ trợ làm giấy tờ, cấp quần áo, hỗ trợ tiền và đưa về tận nhà”.
Cùng với công tác vận động, hỗ trợ người dân hồi hương, Phòng An ninh nội địa đã chủ động phối hợp với Công an cấp xã nắm tình hình, phát hiện và bóc gỡ các đường dây tổ chức cho người khác xuất cảnh trái phép.
Điển hình, lúc 17 giờ 10 phút ngày 22-7-2025, Thiếu tá Nguyễn Đình Nhân - Phó Đội trưởng Đội An ninh dân tộc (Phòng An ninh nội địa) cùng Thiếu tá Nguyễn Văn Hợp - Phó Trưởng Công an xã Ia Ko phát hiện, bắt giữ Siu Thái (33 tuổi, trú tại xã Ia Ko, tỉnh Gia Lai) sau khi đối tượng vừa đưa 1 gia đình ở xã Ia Tôr đón xe khách vào TP. Hồ Chí Minh để xuất cảnh trái phép sang Thái Lan.
Qua đấu tranh, cơ quan Công an làm rõ: Từ tháng 3 đến tháng 7-2025, lợi dụng một số vấn đề liên quan đến dân tộc, tôn giáo, Thái hứa hẹn việc làm lương cao và cuộc sống sung sướng ở nước ngoài để dụ dỗ một số người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh trốn sang Thái Lan.
Mở rộng điều tra, tổ công tác Công an tỉnh xác định: Siu Thái móc nối với các đối tượng Trương Minh Hiếu (39 tuổi, trú tại xã Long Thành, tỉnh Đồng Nai) và Võ Văn Khìa (55 tuổi, trú tại phường Thường Lạc, tỉnh Đồng Tháp) tổ chức 4 đợt với 18 người xuất cảnh trái phép để thu lợi bất chính.
Mới đây, ngày 29-7-2026, TAND tỉnh Gia Lai đã tuyên phạt Siu Thái tổng cộng 16 năm tù với các tội danh “Phá hoại chính sách đoàn kết” và “Tổ chức cho người khác xuất cảnh trái phép”; Trương Minh Hiếu và Võ Văn Khìa cùng nhận 7 năm tù về tội danh “Tổ chức cho người khác xuất cảnh trái phép”.
Ngày 6-9-2026, 12 người hồi hương từ Thái Lan mệt nhọc cất bước vào Trạm Kiểm soát Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo, Hà Tĩnh. Bán tháo tài sản để gom góp, đưa những món tiền lớn cho cò mồi dẫn đường vượt biên, ngày trở về, họ đều tay trắng. Nhiều người không còn giấy tờ tùy thân, chỉ còn vài bộ quần áo. Có người bế theo con nhỏ, người bị ốm.
Trước khi họ lên xe về nhà ở Gia Lai, lực lượng Công an cùng các đơn vị đã hỗ trợ bà con những nhu yếu phẩm như quần áo, đồ ăn và một phần kinh phí đi đường. Đoàn Trinh sát miền Trung (Cục Trinh sát, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng) còn trao mỗi người 1 suất quà động viên họ sớm ổn định cuộc sống.
Thiếu tá Nguyễn Đình Nhân cũng là một trong những cán bộ trực tiếp tham gia hỗ trợ người dân từng vượt biên trở về quê nhà. Từ đầu năm 2026 đến nay, anh đã liên lạc, vận động 14 trường hợp thuộc 4 hộ gia đình ở Ia Ko, Ia Băng và Ia Hrung trở về; 5 lần trực tiếp đi đón người dân tại các cửa khẩu Cha Lo (Quảng Trị), Cầu Treo và sân bay Tân Sơn Nhất.
Trước và sau mỗi chuyến đi, Thiếu tá Nhân đã tham mưu soạn thảo các văn bản trao đổi giữa Công an tỉnh Gia Lai với Cục An ninh nội địa Bộ Công an, Bộ đội Biên phòng, Công an tỉnh Hà Tĩnh, lực lượng Công an cửa khẩu và các đơn vị liên quan để hoàn tất thủ tục, tổ chức tiếp nhận, hỗ trợ người dân hồi hương an toàn.
Một trường hợp khiến Thiếu tá Nhân nhớ mãi là Rah Lan Soa (22 tuổi, ở làng Tai Glai, xã Ia Ko). Trong hơn 2 tháng anh Nhân và Thượng tá Phan Thanh Hải kết nối khi Soa còn ở Thái Lan, Soa cho biết đang mắc bệnh ung thư máu, trong khi bố mẹ đang bị tạm giữ tại IDC. Ở Thái Lan, việc khám, điều trị rất tốn kém, Soa lại cư trú trái phép nên không dám đi khám bệnh, cơ thể ngày một kiệt quệ. Thiếu tá Nhân động viên, phân tích để Soa hiểu rằng trở về Việt Nam, Nhà nước sẽ chi trả bảo hiểm để điều trị bệnh tốt hơn.
“Từ lúc Soa lên đường hồi hương, chúng tôi thường xuyên liên lạc, gần như mỗi ngày đều hỏi thăm sức khỏe, bởi lo quãng đường dài có thể ảnh hưởng đến bệnh tình. Khi Soa về đến Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo, tôi và anh Hải trực tiếp đón. Tôi cầm tay Soa thì thấy lạnh ngắt, liền hỏi em có ổn không, có cần đi khám ngay không, thuốc còn không. Soa mỉm cười với tôi bảo vẫn ổn, thuốc vẫn còn, tôi mới yên tâm” - Thiếu tá Nhân kể lại.
Trong quá trình thực hiện loạt bài này, có mặt trên các cung đường hồi hương của bà con dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh, chúng tôi thực sự xúc động khi chứng kiến cảnh bà con tay xách nách mang hành lý về nước với nỗi ân hận, day dứt và vết thương lòng khó quên. Chúng tôi cũng được chứng kiến nhiều cảnh đoàn tụ đầy xúc động với những cái ôm thật chặt, những giọt nước mắt mừng vui.
Chỉ tính riêng từ tháng 6 đến tháng 9-2026, Công an tỉnh Gia Lai hỗ trợ tổng cộng 40 người dân tộc thiểu số trong tỉnh hồi hương. Có đợt nhiều phụ nữ, trẻ em; có đợt lại toàn thanh thiếu niên. Còn đợt đón 5 người bị trục xuất từ Thái Lan vào ngày 12-8 đa số là người già, đều bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ vì nhập cư trái phép và giam giữ tại IDC.
Sáng 12-8, chị Bim (xã Ia Băng) đến trụ sở Phòng An ninh nội địa, Công an tỉnh (phường Diên Hồng) từ rất sớm để đón cha mẹ hồi hương. Sau 4 năm xa quê, hôm nay, bố mẹ chị là ông Rơ Mah Mêch (68 tuổi) và bà Bơnh (67 tuổi) được hỗ trợ trở về nhà ở xã Ia Băng.
Hồi hộp, mong ngóng gặp lại cha mẹ, chị Bim chia sẻ:
Khi ông Mếch, bà Bơnh xuất hiện sau cánh cửa, 3 người con gái lao đến ôm chầm lấy cha mẹ mà khóc, thương cho quãng đời lưu lạc tha phương ở đất khách, quê người. Hôm nay, họ trở về trong vòng tay yêu thương của gia đình, bỏ lại sau lưng những khổ cực triền miên và những cơn đau ốm giày vò.
Trong nhóm người hồi hương hôm 12-8, có một người đàn ông tầm 40 tuổi gầy gò, xanh xao, tay xách 1 chiếc cặp đi học đựng ít quần áo. Đó là anh Rưm, quê ở xã Ia Băng. Anh Rưm nói: “Chiếc cặp này của con gái, mình đem về cho nó đi học. Năm ngoái, vợ và 2 con của mình được hồi hương. Lúc đó, vợ mình đang có thai con thứ ba, còn mình thì bị giam ở IDC. Hôm nay, vợ mình không đi đón vì mới sinh con”.
Mấy năm trước, anh Rưm đưa vợ và 2 con nhỏ sang Thái Lan với tổng chi phí cho người môi giới là 120 triệu đồng. Đó là tiền gom góp, tiền bán cà phê của hai vợ chồng, cộng với tiền bán rẫy. Nhắc đến vợ con, nhất là đứa con mới chào đời mà cho đến giờ anh Rưm vẫn chưa thấy mặt, người đàn ông này bật khóc:
Trong chuyến hồi hương ngày 7-9, không có người nhà, chỉ có hai cán bộ Công an xã Chư Pưh đến đón mẹ con Siu H’Lina. “Chắc bố mẹ giận em lắm. Lúc biết em quen rồi đòi theo người ta qua Thái Lan, mẹ em phản đối kịch liệt mà em không nghe. Bên ấy thỉnh thoảng em gọi về, thấy bố chỉ lặng im, còn mẹ thì không chịu gặp. Giờ đến nông nỗi này, em mới thấy lời cha mẹ nói chẳng bao giờ sai”, H’Lina hướng ánh mắt buồn ra xa, nói.
Dòng hồi tưởng của H’Lina bị ngắt quãng bởi tiếng của Thiếu tá Trần Công Viên, Phó Trưởng Công an xã Chư Pưh: “Chào H’Lina, anh là Viên, đây là anh Hiếu, cán bộ Tổ An ninh. Hôm nay, tụi anh lên đón mẹ con em về xã. Về địa phương, Công an xã sẽ tiếp tục giúp đỡ em ổn định cuộc sống. Có vấn đề gì khó khăn thì cứ trao đổi, tụi anh giúp được gì sẽ cố gắng hết sức. Riêng các cháu nếu chưa được đăng ký khai sinh thì anh sẽ hướng dẫn, đưa em đến gặp cán bộ xã để được hỗ trợ hoàn thiện thủ tục, bảo đảm các quyền lợi về cư trú, học tập, bảo hiểm y tế và các quyền lợi khác cho các cháu. Em cứ yên tâm nhé!”.
H’Lina lên xe công vụ của Công an xã trở về nhà, nơi mà chắc chắn gia đình cô đang ngóng trông. Chuyến xe đưa H’Lina và những người con tha phương trở về sắp đến điểm dừng. Và, hành trình xây dựng lại cuộc sống mới trên quê hương của họ sẽ bắt đầu với nhiều khó khăn, nhưng cũng đầy màu sắc, ấm áp tình người.
