Từ một nền kinh tế nặng về tự cung, tự cấp, hạ tầng thiếu thốn và đời sống còn nhiều khó khăn, Gia Lai bước vào thời kỳ đổi mới với bài toán trước hết là giải phóng sức sản xuất, bảo đảm cuộc sống và tạo dựng những nền tảng phát triển. 4 thập niên sau, diện mạo ấy đã thay đổi rõ nét.
Khẳng định bước chuyển mình mạnh mẽ từ Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị, ông Nguyễn Duy Quý - nguyên Quyền Bí thư Tỉnh ủy Bình Định (giai đoạn từ tháng 5-1994 đến tháng 5-1996) cho hay:
“Khoán gọn” đã tạo nên những chuyển động rõ nét trên đồng ruộng. Người nông dân mạnh dạn đầu tư, thâm canh, tăng vụ; tinh thần lao động sáng tạo được khơi dậy. Trong khi đó, bộ máy quản lý hợp tác xã giảm 40-50%, những bất cập của cơ chế cũ từng bước được khắc phục.
Từ mảnh ruộng được giao, người nông dân bắt đầu thấy rõ hơn giá trị công sức mình bỏ ra. Có động lực sản xuất, những cánh đồng bắt đầu thay đổi, nông dân từng bước trở thành chủ thể của quá trình sản xuất hàng hóa.
Nhà báo Đoàn Minh Phụng (SN 1954) - nguyên Bí thư Huyện ủy Chư Sê, nguyên Tổng Biên tập Báo Gia Lai, là một trong những người chứng kiến sự đổi thay của Gia Lai.
Ông nhớ lại, những năm đầu sau giải phóng, tỉnh đối mặt với muôn vàn khó khăn: khoảng 90% người dân mù chữ; bệnh sốt rét hoành hành trong khi thuốc điều trị còn thiếu; đời sống phần lớn người dân thiếu thốn, đói nghèo, ốm đau, thất học.
Theo ông, sau Đại hội VI của Đảng, đường lối đổi mới đã tạo ra những chuyển biến sâu sắc trong đời sống kinh tế - xã hội. Từ chỗ thiếu ăn, thiếu chữ, thiếu điều kiện chăm sóc sức khỏe, đời sống người dân, nhất là đồng bào Bahnar, Jrai, từng bước được cải thiện; cơ hội học tập, chăm sóc y tế và giảm nghèo ngày càng được mở rộng.
Những đổi thay ấy là điều ông trực tiếp chứng kiến trong suốt quá trình công tác và gắn bó với địa phương.
Nhìn lại 40 năm đổi mới, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Tuấn Thanh cho hay:
Đặc biệt, những thành quả của 40 năm đổi mới không chỉ thể hiện ở các chỉ tiêu kinh tế mà còn ở sự thay đổi về chất của không gian phát triển: từ hạ tầng thiếu thốn đến mạng lưới giao thông, đô thị, y tế, giáo dục và hạ tầng số ngày càng được hoàn thiện; từ phương thức quản lý truyền thống sang quản trị số; từ yêu cầu bảo đảm cuộc sống tối thiểu sang mục tiêu nâng cao chất lượng sống và phát triển bền vững…
Thành quả của chặng đường đã qua không chỉ là những con số tăng trưởng, mà quan trọng hơn là sự thay đổi về diện mạo địa phương và chất lượng cuộc sống của người dân - nền tảng để Gia Lai bước vào một giai đoạn phát triển nhanh, bền vững và hiện đại hơn.
4 thập niên đổi mới đã tạo dựng nền tảng quan trọng để Gia Lai bước vào giai đoạn phát triển mới. Tuy nhiên, từ những thành quả đã đạt được đến mục tiêu phát triển nhanh, bền vững vẫn còn khoảng cách cần vượt qua.
Sản xuất nông - lâm nghiệp và thủy sản tiếp tục đối mặt với những tác động khó lường của biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh; chi phí đầu vào cao, thị trường tiêu thụ thiếu ổn định.
Năng lực chế biến sâu, xây dựng thương hiệu, liên kết chuỗi giá trị còn hạn chế; hàng xuất khẩu phụ thuộc nhiều vào nông sản và sản phẩm sơ chế. Công tác quy hoạch, phát triển đô thị, số hóa dữ liệu quản lý ở một số địa phương cũng chưa đáp ứng yêu cầu.
Thực tế đó đòi hỏi Gia Lai không chỉ tiếp tục phát huy những lợi thế sẵn có mà còn phải đổi mới tư duy phát triển, nâng cao năng lực tổ chức thực hiện.
Theo Bí thư Tỉnh ủy, cần lấy hiệu quả phát triển và đời sống nhân dân làm thước đo chất lượng lãnh đạo, điều hành; gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả công việc.
Cùng với cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, tỉnh phải tháo gỡ vướng mắc về thủ tục, tạo điều kiện để doanh nghiệp mở rộng sản xuất, phát triển kinh tế tư nhân và nuôi dưỡng nguồn thu bền vững.
Không gian phát triển mới cũng mở ra yêu cầu tăng cường liên kết giữa biển, cao nguyên và biên giới; kết nối vùng nguyên liệu với công nghiệp chế biến, logistics, cảng biển và thị trường tiêu thụ.
Nông nghiệp cần chuyển mạnh sang nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng; du lịch phát huy bản sắc văn hóa, cảnh quan và những giá trị riêng có của địa phương. Song song với đó là đẩy mạnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp, phân cấp, phân quyền gắn với nguồn lực và trách nhiệm giải trình.
Đặc biệt, kỷ luật, kỷ cương hành chính tiếp tục được siết chặt; cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung cần được khuyến khích, bảo vệ, đồng thời xử lý nghiêm tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm. Đây là những điều kiện để chủ trương, nguồn lực và cơ hội phát triển sớm chuyển hóa thành kết quả thực tế.
Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Anh Tuấn cũng khẳng định, giao thông là nền tảng để khai thác tiềm năng, mở rộng không gian phát triển và thúc đẩy kinh tế - xã hội.
Tỉnh đang tập trung triển khai nhiều công trình lớn như: cao tốc Quy Nhơn - Pleiku, Bến cảng Phù Mỹ, tuyến kết nối cao tốc Bắc - Nam với khu công nghiệp và Bến cảng Phù Mỹ, các tuyến đường ven biển, đường ngang Đông - Tây và các dự án tại Cảng hàng không Phù Cát.
Tinh thần ấy đang được cụ thể hóa từ cơ sở - nơi mỗi quyết sách đều gắn trực tiếp với đời sống người dân. Tại xã Ia Mơ, Phó Chủ tịch UBND xã Nguyễn Tuấn Anh cho biết, địa phương đang tập trung huy động các nguồn lực hoàn thiện hạ tầng, nhân rộng mô hình sản xuất hiệu quả, thay đổi nếp nghĩ, cách làm, tạo sinh kế bền vững. Mục tiêu không chỉ là nâng cao thu nhập mà còn xây dựng vùng biên ổn định, vững chắc về quốc phòng - an ninh.
Ở xã Ia Le, Bí thư Đảng ủy Nguyễn Minh Tứ xác định, người đứng đầu phải sâu sát địa bàn, trực tiếp nắm bắt tình hình, kịp thời tháo gỡ khó khăn cho người dân và doanh nghiệp.
Những vấn đề thuộc thẩm quyền phải được giải quyết nhanh chóng; những nội dung vượt thẩm quyền cần chủ động đề xuất cấp trên.
Cách làm ấy hướng đến một nền hành chính gần dân, rõ trách nhiệm và lấy hiệu quả phục vụ làm trọng tâm.
Tại Tây Sơn, đổi mới được thể hiện rõ qua chuyển đổi số và cải cách thủ tục hành chính. Được lựa chọn xây dựng mô hình “Xã hạt nhân về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến, số hóa hồ sơ và kết quả điện tử đều đạt 100%; thời gian cấp giấy phép kinh doanh cho hộ kinh doanh được rút từ 3 ngày xuống còn 3 giờ.
Mỗi địa phương có lợi thế riêng nhưng cùng hướng đến mục tiêu chung là nâng cao đời sống nhân dân, khai thác hiệu quả nguồn lực và đóng góp vào sự phát triển của toàn tỉnh.
Chặng đường phía trước còn nhiều thách thức, song những thành quả của 40 năm đổi mới chính là điểm tựa để Gia Lai tiếp tục vững bước. Với tư duy phát triển mới, quyết tâm đổi mới phương thức điều hành và khát vọng vươn lên, tỉnh đang hướng tới mục tiêu phát triển nhanh, bền vững, cùng đất nước tiến vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
