Gần đây nhất, tại lễ trao giải Cuộc thi và Triển lãm ảnh nghệ thuật quốc gia “Tự hào một dải biên cương” lần thứ IV diễn ra ở TP. Quảng Ninh vào tối 30-10, Nghệ sĩ Nhiếp ảnh (NSNA) Nguyễn Linh Vinh Quốc vinh dự được trao giải nhì với tác phẩm "Tuần tra trong sương sớm".
Đây là thành tích nổi bật của 1 nhiếp ảnh gia Gia Lai tại sân chơi hấp dẫn nhưng cũng rất khó lấy giải này. Trong khi đó, anh chỉ khiêm tốn cho rằng mình may mắn.
* Trong hơn 30 năm cầm máy, đâu là những khoảnh khắc mang lại cho anh cảm giác thăng hoa nhất?
- Tôi sinh ra, lớn lên ở xã Chư Păh nên từ khung cảnh núi rừng, buôn làng đến nếp sống của người Tây Nguyên gần như đã thấm vào trong con người mình. Chỉ cần nghe tiếng cồng chiêng là đã háo hức. Vì thế, với tôi, cảm xúc thăng hoa nhất là khi được bấm máy ghi lại cuộc sống, sinh hoạt của con người Tây Nguyên.
Ví dụ, tôi nhớ mãi khi chụp bức ảnh 1 em bé ngủ thật ngon sau lưng mẹ, còn người mẹ thì đang đứng giã gạo vào buổi sáng sớm, khói bếp len lỏi qua mái tranh.
Hoặc như lúc chụp cảnh 1 ngôi làng ở xã Hà Đông cũ (nay là xã Đak Sơmei), tôi đứng từ ngọn đồi này nhìn qua ngọn đồi kia thấy rõ mái nhà rông nguyên bản và những nếp nhà sàn với mái tranh, vách đắp đất. Đó đúng là 1 ngôi làng “xịn sò”.
Về nhà, khi mở máy tính lên xem lại những bức ảnh như thế, lòng tôi bỗng tràn đầy niềm xúc động.
* Nhiều khách phương xa nói rằng nhờ những bức ảnh của anh đăng tải trên các báo Trung ương và địa phương, tạp chí Heritage, các trang mạng xã hội mà họ biết đến và tìm về vùng đất này...
- Đối với một người cầm máy sinh sống trên vùng đất Tây Nguyên, tôi luôn cảm thấy có gì đó thôi thúc bên trong, giống như mình… tự giao nhiệm vụ cho bản thân vậy.
Mà thực ra ban đầu tôi chơi ảnh để khoe thôi, khoe với mọi người rằng nơi tôi sống đẹp vậy đó, từ lễ hội hoa dã quỳ, hàng thông trăm tuổi, các khu nhà mồ của đồng bào Bahnar, Jrai, đến những phong tục tập quán của bà con… Rồi tình cờ mà thành một lời mời gọi, thành một cách quảng bá cho hình ảnh của tỉnh nhà.
Tham gia chơi ảnh nghệ thuật, tôi cũng kết nối được với nhiều NSNA ở các tỉnh thành khác. Khi họ mong muốn đến Gia Lai tìm hiểu, khám phá vẻ đẹp thiên nhiên, bản sắc, tôi sẵn sàng chào đón. Tôi nói với họ:
* Theo anh, nhiếp ảnh ngoài việc ghi lại vẻ đẹp của cuộc sống thì còn chuyển tải những gì?
- Thực ra, cuộc sống đổi thay hàng ngày. Đời sống của người dân Tây Nguyên phát triển và khấm khá lên, nhưng cùng với đó nhiều điều cũng mất dần đi. Vì vậy, ngoài cái đẹp, nhiếp ảnh gia là người giúp lưu giữ một cách chân thật nhất những điều mà có thể ngày sau không còn nữa.
Tôi muốn nhờ ống kính ghi lại đời sống và văn hóa thật đúng với bản sắc, để ít nhất sau này nó trở thành tài liệu giúp cho thế hệ trẻ hiểu về những thứ đã từng hiện hữu. Vì có những bức ảnh mà muốn chụp lại cũng không thể.
Ví dụ như ngôi nhà rông nguyên bản to đẹp ở làng Kon Sơl Lăl cũ (xã Ia Khươl) đã bị sét đánh cháy năm 2015. Nếu không có nhiếp ảnh, người ta khó có thể hình dung vẻ đẹp trước đó của nó.
Khi nghe tin ngôi nhà rông bị thiêu rụi, tàn lửa lan ra làm cháy thêm 11 ngôi nhà sàn khác, tôi vượt 30 km tới nơi rồi đứng như trời trồng trước sự mất mát khủng khiếp. Tự nhiên nước mắt cứ vậy chảy xuống.
* Hiện nay, các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) có khả năng tạo ra những bức ảnh với độ chân thật đáng kinh ngạc. Anh có nghĩ đến một ngày AI sẽ “đẩy lùi” nhiếp ảnh gia?
- Tôi không dám phủ nhận vai trò của AI bởi hiện tại AI đang phát triển nhanh chóng và hỗ trợ cuộc sống rất nhiều. Một bức ảnh do AI tạo ra có thể đáp ứng tức thời nhu cầu của người sử dụng.
Chẳng hạn, 1 người muốn có bức ảnh chụp bên hoa dã quỳ nhưng không có điều kiện đi Chư Đang Ya thì họ có thể nhờ AI “hô biến” bằng vài câu lệnh.
Dù vậy, tôi nghĩ nhiếp ảnh vẫn có chỗ đứng của riêng mình. Nó chân thực và cái chính là thể hiện được sự độc đáo, cá tính và bản sắc riêng của mỗi người cầm máy. Nó còn chuyển tải tâm tình, thông điệp mà nhiếp ảnh gia muốn gửi gắm. Đó là điều AI không làm được.
Hơn thế, trí tuệ nhân tạo không thể “đánh cắp” đặc quyền của người nghệ sĩ, đó là sự rung động chân thành trong cuộc sống.
* Với những gì đã có với nhiếp ảnh, nếu có thể nói một lời cảm ơn thì anh sẽ gửi lời cảm ơn đến ai?
- Tất nhiên là đầu tiên phải cảm ơn gia đình, những người thân luôn bên mình. Ban đầu có khi vợ con cũng cau có vì mình cứ vác ba lô đi suốt, nhưng rồi dần dần đó lại là những người ủng hộ mình đầu tiên.
Thứ hai, tôi tri ân vùng đất và con người Tây Nguyên. Đó là 1 cái nôi, 1 đại cảnh, 1 “phim trường” rộng lớn cho tôi thỏa sức sáng tạo. Tất cả tác phẩm nhiếp ảnh mà tôi đạt giải đều lấy bối cảnh từ đây. Đều là từ Tây Nguyên. Có thể nói, Tây Nguyên đã nuôi tôi lớn, trao cho tôi cơ hội để được trở thành 1 NSNA.
* Xin cảm ơn anh về cuộc trò chuyện thú vị này!
