Bản chất của “Bahnar Đêga Kon Kông” không xuất phát từ tín ngưỡng thuần túy của đồng bào Bahnar, mà thực chất là sự lợi dụng những khó khăn về kinh tế, nhận thức chưa đầy đủ của một bộ phận người dân; từ đó đánh tráo khái niệm tôn giáo để phục vụ mưu đồ chính trị của FULRO lưu vong.
Quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam về nhu cầu tôn giáo chính đáng của nhân dân là một dòng chảy nhất quán, xuyên suốt từ những ngày đầu lập quốc cho đến thời kỳ đổi mới. Tư tưởng cốt lõi của cách mạng Việt Nam luôn tôn trọng, bảo vệ và coi tôn giáo là một thành tố của văn hóa, một nhu cầu tinh thần chính đáng của một bộ phận nhân dân.
Ngày 3-9-1945, chỉ một ngày sau khi đọc bản “Tuyên ngôn Độc lập”, tại phiên họp đầu tiên của Chính phủ lâm thời, Bác Hồ đã đề nghị 1 trong 6 nhiệm vụ cấp bách: Thực dân và phong kiến thi hành chính sách chia rẽ đồng bào Giáo và đồng bào Lương, để dễ thống trị. Tôi đề nghị Chính phủ ta tuyên bố: Tín ngưỡng tự do và Lương Giáo đoàn kết.
Đảng ta cũng xác định: Tín ngưỡng, tôn giáo là nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân, đang và sẽ tồn tại cùng dân tộc trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta. Khối đại đoàn kết toàn dân tộc bao gồm cả người có đạo và không có đạo, người theo các tôn giáo khác nhau.
Theo Luật Tín ngưỡng, tôn giáo, Nhà nước “tôn trọng và bảo hộ quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của mọi người; bảo đảm các tôn giáo bình đẳng trước pháp luật”. Tuy nhiên, pháp luật cũng nghiêm cấm lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để “chia rẽ dân tộc; chia rẽ tôn giáo; chia rẽ giữa người theo tín ngưỡng, tôn giáo với người không theo tín ngưỡng, tôn giáo, giữa những người theo các tín ngưỡng, tôn giáo khác nhau”.
Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng khẳng định: “Kiên quyết đấu tranh và xử lý nghiêm minh những đối tượng lợi dụng tôn giáo chống phá Đảng, Nhà nước, chế độ xã hội chủ nghĩa; chia rẽ, phá hoại đoàn kết tôn giáo và khối đại đoàn kết toàn dân tộc”.
Cùng với “Bahnar Đêga Kon Kông”, các đối tượng FULRO lưu vong còn tạo ra các sản phẩm quái dị về tư tưởng, núp dưới vỏ bọc tôn giáo để tập hợp lực lượng nhằm phục hồi FULRO như “Bơ Khắp Phrâu”, “Tơlơi Phrâu Hiam”, “Blung Hlâu”, “Sang Pơpũ Ană Cữ”…
Mới đây, Công an tỉnh Gia Lai đã chặn đứng âm mưu hình thành “Blung Hlâu” trên địa bàn xã Bàu Cạn, khởi tố, tạm giam đối tượng Siu Yúi (SN 1958) và Siu Dok (SN 1986, cùng ở xã Bàu Cạn) để điều tra về hành vi phá hoại chính sách đoàn kết.
Với cái gọi là “Bahnar Đêga Kon Kông”, quán triệt phương châm vừa đấu tranh khuất phục đối tượng, vừa tổ chức công tác cảm hóa, giáo dục và tuyên truyền vận động các đối tượng quay về sinh hoạt tôn giáo thuần túy theo mô hình “Trở về đức tin, giữ bình yên thôn làng”, các đơn vị nghiệp vụ Công an tỉnh Gia Lai và Công an các xã liên quan đã làm tốt công tác tiếp xúc, tranh thủ chức sắc, chức việc tôn giáo, người uy tín tham gia tác động, giáo dục và cảm hóa các đối tượng.
Qua đó, tổ chức vận động được 21 hộ/39 khẩu từng tham gia “Bahnar Đêga Kon Kông” tự nguyện xin quay về các hệ phái Tin lành được Nhà nước công nhận. Trong đó, đối tượng cốt cán Ngơih (làng Thoong Nha, xã Bờ Ngoong) xin quay về hệ phái Tin lành Mennonite; Nhơl (làng Hier, xã Ayun) xin quay về Tin lành Việt Nam (miền Nam).
Ngày 21-5-2026, Đại úy Nguyễn Hữu Oai - Phó Trưởng Công an xã Bờ Ngoong đến thăm nhà ông Ngơih (ở làng Thoong Nha, xã Bờ Ngoong). Không còn là nơi sinh hoạt của cái gọi là “Bahnar Đêga Kon Kông”, căn nhà này là nơi sinh hoạt ngoài địa điểm hợp pháp đã đăng ký của hệ phái Tin lành Mennonite Việt Nam. Đại úy Nguyễn Hữu Oai hướng dẫn ông Ngơih thực hiện các thủ tục cần thiết để chính thức được công nhận hoạt động tôn giáo hợp pháp. “Nhu cầu sinh hoạt tôn giáo của bà con là chính đáng, nhưng phải hoạt động đúng pháp luật” - Đại úy Oai nhấn mạnh.
Ông Trơng (SN 1965, ở làng Kon Brung, xã Ayun) từng là thành phần cốt cán của FULRO ở vùng Mang Yang, tham gia tích cực trong vụ biểu tình năm 2001 ở Gia Lai, nhận bản án 9 năm tù. Tháng 7-2013, ông tự nguyện viết bản cam kết từ bỏ “Tin lành Đêga”, quay lại sinh hoạt theo Tin lành Việt Nam (miền Nam).
Tham gia mô hình “Trở về đức tin, giữ bình yên thôn, làng”, ông Trơng đã vận động hơn 50 người quay về sinh hoạt tôn giáo thuần túy.
Bà Yoan - Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng thôn Kon Brung, cho rằng vai trò của những hạt nhân đoàn kết như ông Trơng là rất quan trọng. Bởi lẽ, thực tế cuộc sống và lời lẽ của “người trong cuộc” luôn mang tính thuyết phục cao nhất.
Với tinh thần chủ động, quyết liệt, đến nay, các cơ quan chức năng của Gia Lai cơ bản đã xóa bỏ hoàn toàn hoạt động “Bahnar Đêga Kon Kông” trên địa bàn tỉnh. Tuy nhiên, theo Thượng tá Phan Thanh Hải - Phó Trưởng phòng An ninh nội địa (Công an tỉnh Gia Lai), cần tiếp tục triển khai các biện pháp vô hiệu hóa toàn bộ, không thể chủ quan.
Thượng tá Hải cho rằng, có 2 mặt công tác rất quan trọng, cần sự tham gia của cấp ủy, chính quyền địa phương, cũng như sự ủng hộ, chung tay của cộng đồng. Thứ nhất là quản lý tốt số đối tượng thuộc diện quản lý giáo dục FULRO tại cộng đồng. Thứ hai là tiếp tục thực hiện hiệu quả mô hình “Trở về đức tin, giữ bình yên thôn, làng”.
Theo Thượng tá Hải, thực tế cho thấy, những nơi FULRO có biểu hiện nhen nhóm khôi phục hoạt động, hệ thống chính trị hoạt động chưa thật sự hiệu quả. Thậm chí, có nơi nhiều năm liền không tổ chức họp làng; các phong trào, hoạt động tại cơ sở hầu như không có, khiến mối liên kết giữa cán bộ cơ sở và người dân càng rời rạc, tạo cơ hội cho kẻ xấu len lỏi vào làng.
Từ thực tiễn công tác, Thượng tá Bùi Thanh Sơn - Trưởng Công an xã Ayun - cho rằng: Sự hiện diện thường xuyên, sâu sát của cán bộ cơ sở tại các khu dân cư sẽ làm các đối tượng truyền đạo trái phép “e dè, lo ngại” khi muốn tiếp cận người dân.
Bên cạnh đó, Thượng tá Sơn cũng nhấn mạnh vai trò của hệ thống chính trị trong quản lý, giáo dục đối tượng liên quan đến FULRO tại cộng đồng.
Một nhiệm vụ khác rất quan trọng là tiếp tục triển khai hiệu quả phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc; thường xuyên tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trong quần chúng nhân dân, nhất là vạch trần âm mưu, chủ trương hoạt động chống phá của các thế lực thù địch, tổ chức phản động, FULRO lưu vong trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Từ đó, nâng cao nhận thức, tinh thần cảnh giác cách mạng cho quần chúng nhân dân; không để các thế lực thù địch, phản động, FULRO lưu vong lôi kéo tham gia hoạt động phức tạp an ninh chính trị. Thế trận lòng dân vững chắc, phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc thực chất là “bức tường” kiên cố bảo vệ cuộc sống bình yên ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Ở phương diện khác, Thượng tá Phạm Hồng Vinh - Phó Trưởng phòng An ninh điều tra (Công an tỉnh Gia Lai) nhấn mạnh yêu cầu củng cố lực lượng chuyên trách đảm bảo các vấn đề liên quan đến an ninh tôn giáo tại cơ sở, phân công phụ trách sâu sát địa bàn, đối tượng.
Đồng thời, phát huy vai trò của đội ngũ chức sắc, chức việc đồng hành cùng dân tộc, thể hiện sự “thật tâm” chào đón những người lầm lỡ trở về với đức tin, với tôn giáo thuần túy. Từ đó, góp phần xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc bền chặt, trở thành “vắc-xin” chống chọi hiệu quả với mọi thủ đoạn chống phá.
Điểm chung của những người bị lôi kéo tham gia “Bahnar Đêga Kon Kông”, “Tin lành Đêga” là nhận thức còn hạn chế, không phân biệt được tôn giáo thuần túy và niềm tin tín ngưỡng bị lợi dụng, sinh hoạt tôn giáo hợp pháp và bất hợp pháp. Song, bên cạnh đó, phải kể đến nguyên nhân từ những khó khăn trong đời sống kinh tế.
Thực tế này có thể kiểm chứng tại làng Chrơng 2, xã Hra. Vợ chồng ông Ưh (SN 1976) có 11 người con, nhỏ nhất mới 4 tuổi; thuộc diện hộ nghèo. Mấy người con lớn của ông Ưh cất nhà quây quần gần nhau, đều chung cảnh thiếu thốn, chật vật. Ở cách đó không xa là nhà ông Chut (SN 1974), có 7 người con, thuộc diện hộ cận nghèo.
Ông Ưh và ông Chut đều từng từ bỏ Tin lành Việt Nam (miền Nam), tham gia “Tin lành Đêga”, có mặt trong vụ biểu tình bạo loạn năm 2001.
Thế nhưng, theo ông Yưk - Phó Trưởng thôn, gia đình ông Ưh chưa phải đông con nhất ở đây, còn thua một hộ khác có 12 người con. Đông con, ít rẫy, đời sống kinh tế của người dân còn nhiều khó khăn. Chỉ từ năm 2010 trở lại đây, người dân mới biết trồng cà phê, đời sống đỡ hơn, có nhà có xe. Tuy vậy, đến nay, thôn vẫn còn 25 hộ nghèo.
Thế nên, bên cạnh các giải pháp mang tính nghiệp vụ, Thượng tá Phạm Hồng Vinh cho rằng cốt lõi vẫn phải chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho người dân. Yêu cầu đặt ra là từng chương trình, đề án, hoạt động hỗ trợ phải phù hợp với từng nhóm đối tượng, từng địa bàn.
Tiếp tục triển khai hiệu quả các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nhất là chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, tạo điều kiện để bà con yên tâm sinh sống, lao động sản xuất, từng bước nâng cao đời sống vật chất, tinh thần là giải pháp mang tính căn cơ, bền vững để ngăn FULRO, “Tin lành Đêga” tái xâm nhập buôn làng.
