16 tuổi trốn nhà đi đánh giặc
Thiếu tướng Hồ Khải Hoàng sinh năm 1955, tại tỉnh Bạc Liêu (cũ). Sau khi nghỉ hưu, ông sống cùng gia đình ở khóm 3, phường Vĩnh Trạch, tỉnh Cà Mau.
Câu chuyện về người lính ấy bắt đầu từ gia đình. Cha ông là Hồ Nghị Trị, từng tham gia kháng chiến cứu nước, hy sinh năm 1963. Mẹ ông, bà Trần Thị Anh (sinh năm 1933), một mình bám đất, lao động sản xuất, nuôi các con trưởng thành. Không chỉ vậy, bà còn đào hầm bí mật nuôi giấu, che chở cán bộ cách mạng.
Sau ngày đất nước thống nhất, bà Trần Thị Anh được Nhà nước tặng Huân chương Kháng chiến hạng Nhì; năm 2014 được truy tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam anh hùng. Bà qua đời năm 2022.
Truyền thống gia đình, quê hương đã hun đúc trong ông ý chí cầm súng. Ông quyết tâm khi lớn lên sẽ vào bộ đội, góp sức đánh giặc, trả nợ nước, đền đáp những hy sinh của cha và anh. Năm 1971, chiến tranh diễn ra khốc liệt tại Cây Giá, xã Định Thành, huyện Đông Hải, tỉnh Bạc Liêu (cũ). Khi ấy, ông Hồ Khải Hoàng mới 16 tuổi.
Biết mẹ có thể không đồng ý cho mình đi đánh giặc, ông trốn nhà tham gia du kích xã. Tuổi còn rất trẻ nhưng qua thực tiễn chiến đấu, ông nhanh chóng bộc lộ bản lĩnh gan dạ, mưu trí, dũng cảm, linh hoạt và tinh thần trách nhiệm.
Năm 1972, ở tuổi 17, ông được đề bạt làm Trung đội trưởng Trung đội du kích xã Định Thành. Sau đó, ông được điều động về Tiểu đoàn U Minh 2, lần lượt đảm nhiệm các cương vị Trung đội phó, Trung đội trưởng rồi Đại đội phó Tiểu đoàn U Minh.
Trưởng thành giữa lửa đạn biên giới Tây Nam
Đất nước thống nhất chưa bao lâu, chiến tranh biên giới Tây Nam xảy ra. Ông Hoàng lại lên đường bảo vệ biên giới Tổ quốc và thực hiện nhiệm vụ quốc tế. Địa hình xa lạ, rừng núi hiểm trở. Lực lượng Pôl Pốt thường xuyên tổ chức phục kích, tập kích, cài mìn và luồn sâu. Trong hoàn cảnh ấy, người chỉ huy trẻ tiếp tục thể hiện sự bình tĩnh, gan dạ và mưu trí.
Trong chiến đấu, có thời điểm máy thông tin liên lạc hư hỏng nặng, không thể liên hệ với cấp trên. Trong lúc đó, phát hiện dấu vết hoạt động của địch, ông Hoàng vẫn bình tĩnh độc lập chỉ huy đơn vị, kiên trì tổ chức lực lượng sẵn sàng chiến đấu.
Qua những trận đánh ấy, người chỉ huy từng trưởng thành từ đội du kích quê nhà ngày càng được tôi luyện giữa một chiến trường đầy hiểm nguy.
Tuổi 34 và danh hiệu anh hùng
Mùa khô 1984 - 1985 trở thành một dấu mốc quan trọng trong cuộc đời binh nghiệp của thiếu tướng Hồ Khải Hoàng. Được đơn vị giao chỉ huy, dẫn đầu lực lượng hướng tiến công chủ yếu vào sào huyệt của địch, ông cùng đồng đội tổ chức trinh sát kéo dài tới 40 ngày đêm.
Để tiếp cận sào huyệt địch, cán bộ, chiến sĩ phải vượt qua núi cao hiểm trở, sông ngòi và những khu vực có mật độ mìn, lựu đạn dày đặc. Mọi thông tin về lực lượng, cách bố trí, địa hình và phương thức hoạt động của địch đều phải được thu thập chính xác. Nắm chắc tình hình, ông Hoàng cùng đơn vị xây dựng phương án tác chiến, trực tiếp chỉ huy đánh vào căn cứ tiền phương Bộ Tổng tham mưu của Pôl Pốt, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.
Những chiến công liên tiếp trên chiến trường Tây Nam khẳng định bản lĩnh của người chỉ huy trưởng thành từ cơ sở. Sau đó, ông được đề bạt giữ chức Trung đoàn trưởng Trung đoàn 157 bộ binh, Sư đoàn 339, Mặt trận 979, Quân khu 9 và thăng quân hàm thiếu tá.
Ngày 30.8.1989, khi mới 34 tuổi, ông Hồ Khải Hoàng được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Từ một chiến sĩ du kích 16 tuổi, ông đã đi qua một chặng đường dài của đời lính. Nhưng phía sau những chiến công ấy là những vết thương không thể nhìn thấy hết bằng những dòng thành tích.
Năm 1973, ông Hoàng bị địch bắn gãy cánh tay trái, 2 miểng đạn ghim vào đùi phải, 1 miểng đạn ghim vào phổi. Năm 1982, ở chiến trường Campuchia, ông bị nổ mìn bị thương ở 2 chân. Nhiều lần bị trọng thương, ông vẫn tiếp tục bám đơn vị, bám chiến trường.
Từ người lính quê hương đến thiếu tướng anh hùng
Sau những năm tháng chiến đấu, ông Hồ Khải Hoàng tiếp tục được giao nhiều trọng trách trong quân đội. Từ năm 1985 đến 1989, ông là Trung đoàn trưởng Trung đoàn 9. Năm 1992, ông được cử đi học tại Học viện Cao cấp Quân sự. Năm 1997, ông đảm nhiệm cương vị Sư đoàn trưởng Sư đoàn 4 Bộ binh; năm 2000 là Phó tư lệnh Quân đoàn 4.
Năm 2002, ông trở về quê hương, giữ chức Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Bạc Liêu (cũ). Năm 2008, ông được Thủ tướng thăng quân hàm từ đại tá lên thiếu tướng. Cuối năm 2015, ông nghỉ hưu.
Ở những cương vị khác nhau, từ người chiến sĩ du kích xã đến cán bộ chỉ huy cấp cao, ông vẫn chú trọng xây dựng đơn vị vững mạnh, chăm lo đời sống và rèn luyện cán bộ, chiến sĩ.
Trong kháng chiến cứu nước, thiếu tướng Hồ Khải Hoàng được tặng 3 Huân chương Chiến công, 2 lần là Chiến sĩ thi đua cùng nhiều bằng khen, giấy khen. Trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc và thực hiện nghĩa vụ quốc tế tại Campuchia, ông được tặng 6 Huân chương các hạng Nhất, Nhì; nhiều lần được công nhận Chiến sĩ Quyết thắng, Chiến sĩ thi đua và nhận nhiều bằng khen.
Năm 2002, ông được tặng Huân chương Quân kỳ Quyết thắng. Năm 2005, ông được tặng Huân chương Chiến công hạng Nhất. Năm 2023, ông nhận Huy hiệu 50 năm tuổi Đảng.
Đại tá Đinh Hoàng Thơm, nguyên Phó chỉ huy trưởng, Tham mưu trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Bạc Liêu, nguyên Chủ tịch Hội Cựu chiến binh tỉnh Bạc Liêu (cũ), nhận định thiếu tướng Hồ Khải Hoàng là người chỉ huy có bản lĩnh, trí tuệ, ý chí và tinh thần trách nhiệm cao.
Đại tá Đinh Hoàng Thơm cho rằng cuộc đời binh nghiệp và những chiến công của thiếu tướng Hồ Khải Hoàng là minh chứng sinh động cho việc thực hiện lời dạy của Bác Hồ về 6 phẩm chất cần có của người làm tướng trong Quân đội nhân dân Việt Nam: "Trí, Dũng, Nhân, Tín, Liêm, Trung". Đại tá Đinh Hoàng Thơm trân trọng tặng bức trướng cho người thủ trưởng của mình: "Tướng quân trí dũng liêm nhân đức; con cháu trung can giữ thảo hiền".
Nhìn lại chặng đường đã qua, điều đáng quý ở thiếu tướng Hồ Khải Hoàng không chỉ là những chiến công giữa chiến trường. Đó còn là tinh thần trách nhiệm, sự sâu sát, gần gũi, quan tâm đến đồng đội và sự cống hiến đối với Tổ quốc, nhân dân.
Theo Trần Thanh Phong (TNO)
