Để rồi từ niềm cảm khái về quá khứ hào hùng, các thế hệ cùng nối bước nhau “viết tiếp câu chuyện hòa bình” (*).
Chuyện người anh hùng
Cuối tháng 7 vừa qua, Bảo tàng Quân đoàn 34 tiếp nhận một số hiện vật quý là kỷ vật chiến trường từ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương - nguyên Chính trị viên Đại đội súng máy 12,7 mm, thuộc Trung đoàn 95C (nay là Trung đoàn Bộ binh 3, Sư đoàn Bộ binh 9, Quân đoàn 34).
Đó là 1 khẩu súng K54 (đã vô hiệu hóa) kèm bao và dây súng; 1 chiếc xà cột (túi nhỏ đeo chéo vai) đựng tài liệu; 1 bi đông và 1 tấm vải dù.
Trước đó, vào năm 2013, ông cũng đã tặng một số kỷ vật cho Bảo tàng Pleiku gồm: 1 tấm chăn dù pháo sáng, 1 Huân chương Chiến công và 1 bông hồng bằng nhung đeo ngực áo.
Nhiều hiện vật trong số đó là quà tặng tại các kỳ đại hội Chiến sĩ thi đua, Anh hùng toàn miền Nam. Chúng từng được ông mang theo bên mình trong các cuộc chiến khốc liệt, sống còn và vẫn được giữ gìn nguyên vẹn sau hơn nửa thế kỷ.
Nhập ngũ tháng 9-1965 khi mới 17 tuổi, từ một chiến sĩ, Nguyễn Văn Nhương vươn lên trở thành cán bộ chỉ huy có ý chí chiến đấu cao, dũng cảm, linh hoạt và sáng tạo trong cách đánh.
Có trận tuy bị thương, bom vùi dưới hầm đến bất tỉnh nhưng khi được đồng đội hỗ trợ, ông vẫn quyết không rời trận địa, động viên anh em giữ vững ý chí chiến đấu. Khi chỉ còn một mình 1 khẩu pháo, ông vẫn dũng cảm bắn cháy nhiều máy bay địch.
Đặc biệt, trong Chiến dịch Đông Bắc Campuchia năm 1969, khi xe tăng địch tràn vào trận địa pháo của đơn vị, ông bình tĩnh lao xuống hầm ôm mìn chống tăng xông lên khỏi công sự đánh cháy 1 xe tăng. Sau đó, ông dùng súng B40 của đồng đội đã hy sinh với quả đạn cuối cùng bắn cháy tiếp 1 xe, rồi dùng súng AK tiêu diệt địch, bẻ gãy mũi tấn công…
Trong kháng chiến chống Mỹ, Anh hùng Nguyễn Văn Nhương đã tham gia chiến đấu tổng cộng 175 trận, bắn rơi 13 máy bay, bắn cháy 2 xe tăng và tiêu diệt 54 tên địch.
Đây là những kỷ vật đặc biệt, vô giá mà tôi đã lưu giữ không rời suốt hàng mấy chục năm qua, song nếu chỉ cất giữ tại gia đình thì khó phát huy được giá trị lịch sử.
Do đó, việc trao tặng cho bảo tàng là điều nên làm để góp phần tuyên truyền, giáo dục truyền thống, lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc”.
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân NGUYỄN VĂN NHƯƠNG
Với tinh thần quả cảm trong chiến đấu, ông được tặng thưởng 11 Huân chương Chiến công giải phóng hạng nhất, nhì, ba; 1 Huân chương Kháng chiến hạng ba; 3 Huân chương Chiến sĩ giải phóng hạng nhất, nhì, ba; 3 Huân chương Chiến sĩ vẻ vang hạng nhất, nhì, ba; 5 lần đạt danh hiệu Dũng sĩ diệt máy bay cấp ưu tú; 1 lần đạt danh hiệu Dũng sĩ diệt xe tăng; 1 lần đạt danh hiệu Dũng sĩ diệt Mỹ; 5 năm liền là Chiến sĩ thi đua cấp trung đoàn và sư đoàn; 2 lần được đi dự và báo cáo điển hình tại Đại hội Chiến sĩ thi đua, Anh hùng toàn miền Nam (1969, 1971).
Năm 2010, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương là 1 trong 1.000 anh hùng, Mẹ Việt Nam anh hùng tiêu biểu thời đại Hồ Chí Minh được mời tham dự chương trình giao lưu “Thăng Long - Hồn thiêng sông núi” chào mừng Đại lễ 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội.
Chính những thành tích xuất sắc ấy khiến kỷ vật gắn bó thiết thân với người anh hùng qua từng phút giây sinh tử, từng chặng đường công tác… trở nên có giá trị đặc biệt về mặt lịch sử.
Trao kỷ vật, phát huy giá trị lịch sử
Trò chuyện thêm với tôi về khẩu súng K54, vật kỷ niệm mà bản thân rất quyến luyến khi hiến tặng, Anh hùng Nguyễn Văn Nhương cho hay: Đây là tặng phẩm dành cho 6 đại biểu có thành tích xuất sắc nhất tham dự Đại hội Chiến sĩ thi đua, Anh hùng toàn miền Nam năm 1971.
Khi đó, dù chưa được phong anh hùng nhưng ông vẫn được tặng khẩu súng, ngoài ra còn kèm thêm quyển sách “Ông cha ta đánh giặc thế nào” của nhà văn - nhà cách mạng Hoàng Đạo Thúy để nghiên cứu, học hỏi, vận dụng cách đánh cho hiệu quả, phù hợp với tình hình lúc bấy giờ.
Càng tự hào hơn khi dịp này, ông được gặp các đồng chí lãnh đạo Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam như Chủ tịch Chính phủ Huỳnh Tấn Phát, Chủ tịch Hội đồng cố vấn Chính phủ Nguyễn Hữu Thọ, Phó Tư lệnh Quân giải phóng miền Nam Việt Nam Nguyễn Thị Định…
“Tháng 4-1972, trong trận đánh trên đoạn đường 22 khu vực Xa Mát - Thiện Ngôn (tỉnh Tây Ninh ngày nay), tôi dùng chính khẩu súng này bắn một chiếc trực thăng HU-1A của Mỹ khi nó đang bay rất thấp trên một trảng cỏ để tìm diệt quân ta, nhưng rất tiếc là máy bay không cháy” - người anh hùng hồi tưởng.
Cùng với khẩu súng, ông cũng hiến tặng chiếc xà cột bằng da do Liên Xô sản xuất, được Trung đoàn 95C phát cho cán bộ năm 1972 dùng đựng tài liệu và bản đồ tác chiến; chiếc bi đông bị móp một phần do từng đỡ giúp ông một mảnh bom; tấm vải dù là chiến lợi phẩm sau một trận chiến.
Mỗi kỷ vật nhuốm màu thời gian là một mảnh hồi ức quý giá về thời hoa lửa, vì vậy, chúng được Anh hùng Nguyễn Văn Nhương trân trọng trao đi, như trao những báu vật.
Tiếp nhận kỷ vật, Thượng tá Nguyễn Cảnh Minh - Giám đốc Bảo tàng Quân đoàn 34 bày tỏ lòng biết ơn đối với sự quan tâm của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương dành cho công tác bảo tồn, bảo tàng, nhất là trong hoạt động giáo dục truyền thống.
Thượng tá Nguyễn Cảnh Minh khẳng định: “Các kỷ vật sau khi sưu tầm sẽ được bảo quản kỹ lưỡng, tiếp tục nghiên cứu, hoàn chỉnh hồ sơ nội dung theo đúng quy trình khoa học, làm cơ sở để trở thành hiện vật bảo tàng”.
Cũng theo Thượng tá Nguyễn Cảnh Minh, những hiện vật quý giá này sẽ được đưa vào trưng bày trong dịp 2-9 tới đây và tham gia các triển lãm chuyên đề khác về lịch sử đấu tranh cách mạng.
---------------------
(*) Tên 1 ca khúc của nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung.
