Ngày nay, Lộ Diêu gây ấn tượng bởi tuyến đường ven biển rất đẹp, cùng những dãy nhà khang trang, bề thế.
Làm giàu từ nghề biển
Ông Nguyễn Văn Nghiềm - Bí thư Chi bộ tổ dân phố Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) kể: Đầu những năm 2000, thôn Lộ Diêu (xã Hoài Mỹ, huyện Hoài Nhơn) vẫn còn cách trở, người dân muốn đến trung tâm xã phải lội bộ, đi xe đạp vượt đèo trên con đường đất hiểm trở. Đời sống của bà con vì thế rất khó khăn. Sau hơn 20 năm, những gian khó ngày ấy giờ chỉ còn trong ký ức.
Ông Nghiềm cho biết: Tổ dân phố Lộ Diêu hiện có 584 hộ dân với 2.380 nhân khẩu. Tổ dân phố có thế mạnh phát triển về ngư nghiệp với 58 tàu cá hoạt động xa bờ cùng 70 tàu đánh bắt gần bờ. Nhiều ngư dân giàu lên từ biển.
Cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Phương (SN 1955, xóm 1) cùng gia đình gắn bó với nghề biển qua nhiều “đời ghe”. Trong đó, chiếc lớn nhất là tàu vỏ gỗ dài 23 m, công suất 700 CV, trị giá hơn 2,5 tỷ đồng mua từ 10 năm trước. Hiện nay, ông chuyên đánh bắt hải sản ở ngư trường Hoàng Sa, Trường Sa.
Sau khi ông Phương nghỉ đi biển vì lớn tuổi, 3 người con trai của ông vẫn tiếp nối. Cuối năm 2017, gia đình ông một lần nữa gây bất ngờ khi người con trai vay 13 tỷ đồng đóng mới tàu vỏ composite dài 24 m, công suất 1.000 CV. Đây vẫn là một trong những chiếc tàu vỏ composite lớn nhất khu vực Hoài Nhơn hiện nay.
Hai tàu cá của gia đình ông Phương hoạt động thuận lợi với nhiều chuyến đánh bắt xa bờ đạt doanh thu hơn 1 tỷ đồng, tạo việc làm cho hơn 20 lao động tại địa phương.
“Doanh thu và lợi nhuận dao động tùy từng chuyến biển nhưng đảm bảo thu nhập bình quân hằng năm cho mỗi lao động hơn 150 triệu đồng. Riêng từ đầu năm 2026 đến nay, hoạt động đánh bắt mực gặp thuận lợi, giá cả ổn định, có chuyến trúng lớn, mỗi bạn tàu bỏ túi 70 triệu đồng” - ông Phương phấn khởi cho biết.
Trong thời kỳ chiến tranh chống Mỹ, Lộ Diêu chỉ có khoảng 200 hộ gia đình nhưng có đến 141 liệt sĩ, hiện được ghi danh trên bia tưởng niệm xây dựng ở giữa tổ dân phố, cùng 22 bà mẹ Việt Nam anh hùng và gần 80 thương binh.
Ngày 1-11-1964, quân và dân Lộ Diêu đón tàu không số (mang số hiệu 401) chở hơn 30 tấn vũ khí chi viện từ miền Bắc, góp phần làm nên huyền thoại Đường Hồ Chí Minh trên biển. Đây cũng là chuyến tàu không số đầu tiên vào Khu V. Số vũ khí này góp phần tạo nên chiến thắng An Lão, Đèo Nhông - Dương Liễu…
Cách nhà ông Phương hơn 200 m, vợ chồng CCB Trần An (SN 1950, xóm 1) cũng làm giàu từ nghề biển. Hiện nay, gia đình ông có tàu vỏ gỗ đánh bắt xa bờ dài 21,5 m, công suất 650 CV, tạo việc làm và thu nhập khá cho hơn 10 lao động tại địa phương. Vợ chồng ông còn nuôi tôm thẻ chân trắng, ốc hương ngay tại địa bàn, tổng thu nhập mỗi năm hơn 300 triệu đồng. Cũng nhờ nghề biển, cả 3 người con trai của ông bà có kinh tế khá giả.
“Từ đầu năm đến nay, tàu của gia đình tôi đã có hai chuyến đánh bắt đạt doanh thu hơn 1 tỷ đồng/chuyến. Không chỉ gia đình tôi, nghề biển giúp bà con ở đây phát đạt, có điều kiện cho con cái ăn học thành tài” - ông An cho biết.
Không chỉ làm nghề biển, nhiều người dân Lộ Diêu còn kinh doanh ăn uống, phục vụ khách du lịch. Từng là thôn nghèo nhất của xã Hoài Mỹ (cũ) nhưng hiện nay, mức thu nhập bình quân đầu người ở tổ dân phố Lộ Diêu đạt từ 68 - 72 triệu đồng/năm.
Mở lối phát triển
Nói về bước ngoặt của Lộ Diêu, bà Nguyễn Thị Chóng - Tổ trưởng tổ dân phố - cho biết: Làng chài bắt đầu chuyển mình từ năm 2004, khi tuyến đường ven biển ĐT 639 đi qua địa bàn được xây dựng, dù khi ấy chỉ là đường bê tông hẹp, độ dốc lớn nhưng đã giúp thung lũng này thoát khỏi thế cô lập.
Từ đột phá về hạ tầng giao thông cùng sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, đời sống người dân ngày càng khởi sắc. Khi việc đi lại, giao thương thuận lợi, con cá con tôm dễ dàng đưa đi các nơi tiêu thụ, bà con mạnh dạn mở rộng quy mô tàu thuyền và hoạt động đánh bắt hải sản, kinh tế địa phương từ đó đi lên.
Hơn 20 năm sau, người dân nơi đây một lần nữa cảm nhận rõ rệt sự đổi thay của quê hương khi tuyến đường ven biển qua đèo Lộ Diêu với tổng mức đầu tư hơn 204 tỷ đồng sắp hoàn thành đưa vào sử dụng. Tuyến đường rộng 12 m, dài 4,5 km, nối liền khu dân cư tổ dân phố Diêu Quang (phường Hoài Nhơn Đông) và Khu di tích lịch sử nơi cập bến tàu không số (tổ dân phố Lộ Diêu) - nơi 62 năm về trước đón tàu không số chở hơn 30 tấn vũ khí từ miền Bắc chi viện cho chiến trường Khu V.
Ông Phan Văn Quang - Phó Chủ tịch UBND phường Hoài Nhơn Đông - chia sẻ: Tuyến đường ven biển qua đèo Lộ Diêu là một phần của tuyến đường ven biển trên địa bàn tỉnh và kết nối với hệ thống đường ven biển quốc gia. Công trình giúp phá vỡ thế độc đạo qua đèo Lộ Diêu, rút ngắn quãng đường di chuyển giữa các khu vực Lộ Diêu, Diêu Quang và tạo nhiều thuận lợi về giao thông. Tuyến đường cũng đánh thức tiềm năng, thế mạnh của Lộ Diêu, góp phần thúc đẩy phát triển KT-XH địa phương.
Thời gian gần đây, cung đường đèo Lộ Diêu và Khu di tích lịch sử nơi cập bến tàu không số thu hút đông đảo người dân trong và ngoài tỉnh đến tham quan, đặc biệt là những ngày cuối tuần.
Chị Trần Thị Lan (TP Hà Nội) bày tỏ: “Gia đình tôi có chuyến đi từ Bắc vào Nam, vô tình bắt gặp hình ảnh Lộ Diêu trên mạng xã hội nên quyết định ghé tham quan. Chúng tôi rất bất ngờ với khung cảnh gành đá đẹp, bãi biển còn nguyên sơ, hải sản tươi ngon, làng chài yên bình và người dân chân chất, mến khách”.
