Công ty TNHH một thành viên cà phê Ia Grai: 45 năm vượt khó vươn lên

Từ những người lính mở đất

Đầu những năm 1980, vùng đất Tây Nguyên vẫn còn nhiều khó khăn về hạ tầng, đời sống người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số, chủ yếu dựa vào sản xuất tự cung tự cấp. Trong bối cảnh đó, Sư đoàn 359 (Quân khu 5) vừa thực hiện nhiệm vụ bảo đảm an ninh, vừa tham gia phát triển kinh tế trên địa bàn.

Ngày 19-2-1981, Nông trường quốc doanh Cà phê Ia Grai được thành lập với nòng cốt là một bộ phận của Sư đoàn 359 chuyển sang làm kinh tế, trực thuộc Xí nghiệp Liên hiệp Cà phê Chư Păh. Những ngày đầu, đơn vị đối mặt với hàng loạt khó khăn: Cơ sở vật chất thiếu thốn, giao thông cách trở, lao động chưa có kinh nghiệm sản xuất cà phê quy mô lớn.

Ông Nguyễn Văn Hoan - nguyên Bí thư Đảng ủy công ty - nhớ lại: Khi ấy, khu vực Nông trường chủ yếu là rừng nguyên sinh, đường sá đi lại rất khó khăn. Nông trường có 2.310 người, được giao quản lý 5.100 ha đất.

Những người lính cùng công nhân từng bước khai hoang, trồng 530 ha cà phê, đặt nền móng đầu tiên cho vùng nguyên liệu của Công ty TNHH một thành viên Cà phê Ia Grai sau này.

Giai đoạn 1983 - 1991 được xem là một trong những chặng đường gian khó nhất của công ty. Cơ sở hạ tầng hạn chế, bệnh sốt rét hoành hành, bom mìn còn sót lại sau chiến tranh; mùa mưa kéo dài, điều kiện sống khắc nghiệt khiến không ít lao động rời đi. Nhưng những người lính Sư đoàn 359 cùng lực lượng lao động còn lại vẫn bám đất, bám vườn, kiên trì mở rộng diện tích, chăm sóc cây trồng.

“Cây cà phê lúc thăng, lúc trầm, nhưng nhờ sự đoàn kết của cán bộ, công nhân viên và người lao động, chúng tôi cùng nhau vượt qua khó khăn, thử thách” - ông Hoan chia sẻ.

Những năm sau đó, giá cà phê có thời điểm tăng cao, đời sống người lao động từng bước được cải thiện. Tuy nhiên, khi diện tích cà phê phát triển nhanh, sản lượng tăng mạnh, giá cả lao dốc, có lúc chỉ còn khoảng 800 đồng/kg. Công ty từng rơi vào giai đoạn thua lỗ khoảng 40 tỷ đồng, niềm tin của người lao động bị ảnh hưởng.

Năm 2006, khó khăn tiếp tục chồng chất khi đơn vị tiếp nhận thêm một nông trường đang đứng bên bờ vực phá sản với khoản nợ 114 tỷ đồng và 370 công nhân người dân tộc thiểu số.

Ông Nguyễn Đại Ngọc - nguyên Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch kiêm Giám đốc công ty, cho biết, trước tình thế đó, đơn vị xác định phải giữ ổn định sản xuất và đời sống người lao động. Cán bộ trực tiếp xuống vườn, thực hiện phương châm “cùng ăn, cùng ở, cùng làm”, hướng dẫn công nhân từng khâu kỹ thuật, đồng thời siết chặt chi tiêu, tìm giải pháp cơ cấu lại hoạt động sản xuất.

Thay đổi để đứng vững

Bước ngoặt quan trọng của Công ty TNHH một thành viên Cà phê Ia Grai bắt đầu từ năm 2007, khi đơn vị triển khai tái canh, trẻ hóa vườn cây. Đây được xem là quyết định có ý nghĩa lâu dài, thay thế diện tích cà phê già cỗi, từng bước nâng năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế.

Cùng với tái canh, công ty chú trọng hướng dẫn kỹ thuật, quản lý vườn cây và tổ chức khoán sản phẩm phù hợp. Hiệu quả của cách làm mới thể hiện rõ trong đời sống người nhận khoán.

Công ty trở thành đơn vị tiên phong trong tái canh, được Viện KHKT Nông lâm nghiệp Tây Nguyên đánh giá cao, từ đó tham mưu Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) ban hành quy trình tái canh cà phê hiện nay.

Chị Nguyễn Phạm Hồ Xuân Hiếu - công nhân Đội 8, Nông trường Cà phê Chư Prông - cho biết: Gia đình chị nhận khoán vườn cây của Công ty TNHH một thành viên Cà phê Ia Grai từ năm 2010. Nhờ thực hiện đúng quy trình kỹ thuật từ chọn giống, chăm sóc đến thu hoạch, năm 2025, tổng sản lượng đạt 120 tấn quả tươi. Sau khi trừ chi phí, gia đình thu khoảng 1,4 tỷ đồng. “Nhờ vậy, gia đình có điều kiện xây nhà, mua xe, cuộc sống ngày càng ổn định hơn”, chị Hiếu chia sẻ.

Theo ông Nguyễn Đại Ngọc, trong giai đoạn gặp khó khăn, công ty ổn định tư tưởng cán bộ, nhân viên, người lao động; đồng thời, tìm cách hạ chi phí sản xuất, làm việc với ngân hàng để cơ cấu lại nợ và khơi thông nguồn vốn. Bên cạnh đó, công ty huy động nguồn vốn nhàn rỗi trong cán bộ, công nhân viên, người lao động và ứng vốn từ khách hàng truyền thống; từng bước phục hồi, tạo nền tảng để phát triển ổn định.

Vững vàng trên vùng đất đỏ

Không chỉ phát triển kinh tế, các năm 2001, 2004 và 2008, địa bàn Tây Nguyên xảy ra các vụ việc phức tạp về ANTT, Công ty TNHH một thành viên Cà phê Ia Grai chấp hành nghiêm lệnh điều động của cấp trên, huy động hàng nghìn ngày công và phương tiện cùng tham gia thực hiện tốt nhiệm vụ phòng, chống bạo loạn. Tập thể công ty và nhiều cá nhân được Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai, Bộ CHQS tỉnh và CA tỉnh tặng bằng khen, giấy khen…

Hiện công ty quản lý 1.308 ha đất, trong đó có khoảng 1.000 ha cà phê kinh doanh, xen kẽ các diện tích đang cải tạo, trồng mới và tái canh. Mỗi năm, công ty cung ứng ra thị trường khoảng 2.400 tấn cà phê nhân, cao gấp nhiều lần so với giai đoạn sản xuất bị ảnh hưởng nặng bởi hạn hán và sâu bệnh.

Kết quả kinh doanh những năm gần đây có sự chuyển biến rõ rệt. Năm 2024, doanh thu đạt 157,2 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế 21,5 tỷ đồng. Năm 2025, doanh thu đạt hơn 195 tỷ đồng, lợi nhuận 25 tỷ đồng. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, doanh thu đạt 285 tỷ đồng, lợi nhuận 55 tỷ đồng, vượt kế hoạch cả năm. Không chỉ tạo ra giá trị kinh tế, công ty còn tạo việc làm cho hơn 1.000 lao động, trong đó có nhiều lao động người dân tộc thiểu số.

Ông Tống Thới Mốc - Bí thư Đảng ủy xã Ia Hrung - đánh giá: Sau 45 năm hình thành và phát triển, Công ty TNHH một thành viên Cà phê Ia Grai đã đóng góp tích cực vào kinh tế địa phương, đặc biệt là giải quyết việc làm, nâng cao đời sống đồng bào dân tộc thiểu số.

Nhiều hộ từ khó khăn đã có cuộc sống ổn định, thậm chí làm giàu từ cây cà phê. Bên cạnh sản xuất, công ty còn tham gia xây dựng cơ sở hạ tầng, chăm lo an sinh xã hội và hỗ trợ hộ nghèo, gia đình chính sách trên địa bàn.

Ông Nguyễn Văn Phú - Chủ tịch kiêm Giám đốc Công ty TNHH một thành viên Cà phê Ia Grai - cho biết: DN luôn xác định người lao động là nguồn lực trực tiếp quyết định sự phát triển. Vì vậy, cùng với quản lý, sử dụng đất đúng mục đích và tổ chức sản xuất hiệu quả, công ty chú trọng bảo đảm việc làm, thu nhập cho người lao động.

Hằng năm, công ty dành khoảng 300 - 500 triệu đồng thăm hỏi, tặng quà hộ nghèo, gia đình chính sách, xây dựng nhà tình nghĩa, nhà đại đoàn kết và tham gia sửa chữa đường giao thông nội đồng. Trên 30% hộ công nhân người dân tộc thiểu số đang nhận khoán vườn cây của công ty; nhiều hộ có mức thu nhập khoảng 200 triệu đồng/ha/năm.

Ông Đặng Hồng Tuấn - Phó Bí thư phụ trách Đảng bộ, Tổng Giám đốc Tổng Công ty Cà phê Việt Nam - nhìn nhận: Công ty TNHH một thành viên Cà phê Ia Grai đã vượt qua nhiều giai đoạn khó khăn để chuyển mình mạnh mẽ. Đây là mô hình có nhiều kinh nghiệm cần tiếp tục phát huy, nhất là trong tổ chức sản xuất gắn với chăm lo đời sống người lao động và đồng bào dân tộc thiểu số.

Trải qua chặng đường 45 năm với không ít thăng trầm, Công ty TNHH một thành viên Cà phê Ia Grai đã xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, từng bước nâng cao hiệu quả sản xuất. Đồng thời, góp phần bảo đảm cuộc sống ấm no cho người lao động đã nhiều năm gắn bó với cây cà phê trên vùng đất Tây Nguyên.