Từ một xã bãi ngang trở thành đô thị du lịch biển vào năm 2027 không chỉ là câu chuyện của những dự án lớn, mà còn là cuộc chuyển mình đồng bộ về quy hoạch, hạ tầng và con người.
Nơi biển và núi cùng “kể chuyện”
Một chiều cuối tuần, bãi biển Trung Lương (Cát Tiến) đông nghịt du khách. Bờ cát rộng, trắng mịn, thoai thoải; sóng bạc đầu lăn trên mặt nước xanh như ngọc bích. Du khách từ Quy Nhơn, Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh tìm về, ô tô, xe khách nối dài trên những tuyến đường dẫn ra bãi tắm.
Vợ chồng chị Thanh Tâm (du khách từ Hà Nội) đang cùng các con nhảy sóng. “Hè này chúng tôi chọn Quy Nhơn cho các con đi chơi trước khi vào năm học mới. Biển Trung Lương rất đẹp, nước trong xanh.
Hôm nay, gia đình đã đến Khu dã ngoại Trung Lương, thăm chùa Ông Núi, thiền viện Thiên Hưng, Khu di tích chiến thắng Núi Bà... Cát Tiến hội tụ rất nhiều điểm đến đặc sắc từ biển, núi đến văn hóa, lịch sử” - chị Tâm nói.
Dọc bờ biển Cát Tiến, ngoài Trung Lương còn có bãi tắm Vĩnh Hội, nơi không gian nghỉ dưỡng cao cấp đang dần hình thành. Khu du lịch “The Thon” với 77 ki ốt bán hàng lưu niệm, hải sản, dịch vụ tắm biển đã vận hành từ cuối năm 2022 và đang xây thêm các biệt thự mẫu.
Đây là một phân khu thuộc dự án Khu nghỉ dưỡng cao cấp Cát Hải Bay, tiền thân là Khu nghỉ dưỡng Vĩnh Hội - dự án có vốn đầu tư nước ngoài đầu tiên được cấp phép tại Cát Tiến, trải qua gần hai thập kỷ với nhiều biến động.
Biển, núi, di tích và những khu nghỉ dưỡng đang tạo nên một chuỗi điểm đến khá đặc sắc. Bên cạnh các resort đã hoạt động như The Ocean Resort by Fusion Quy Nhơn, Maia Resort, Crown Retreat Resort... người dân địa phương cũng bắt đầu tham gia vào làn sóng du lịch bằng những homestay mang tên mộc mạc như “Nhà của ba”, “Nhà của má”, “Nhà ba cơm má”, “Cá mặn”, “Má Năm”...
Ông Ngô Thanh Tuấn - chủ homestay “Nhà của ba” - homestay đầu tiên ở Cát Tiến - cho biết: “Homestay của tôi luôn “cháy” phòng. Khách từ khắp nơi, trong nước và cả nước ngoài, đến một hai ngày hoặc cả tuần để nghỉ dưỡng, tắm biển, thưởng thức hải sản”.
Hôm chúng tôi ghé thăm, homestay đang đón đoàn 30 giáo viên Trường Tiểu học Nguyễn Huệ, xã Ia Grai. Chị Nguyễn Thị Bích Liên (thành viên đoàn) chia sẻ: “Hành trình 3 ngày, hôm kia đi Nhơn Châu, hôm qua thăm Quy Nhơn, hôm nay đến Cát Tiến. Biển ở đây rất đẹp, người dân hiền hòa, hải sản tươi ngon”.
Những khu nghỉ dưỡng quy mô lớn và các homestay nhỏ đang cùng nhau tạo nên một diện mạo du lịch mới trên vùng đất người dân vốn sống chủ yếu bằng nông nghiệp và ngư nghiệp.
Dòng vốn và cuộc chuyển mình
Không phải ngẫu nhiên Cát Tiến được các nhà đầu tư chú ý. Khi còn là thị trấn thuộc huyện Phù Cát (cũ), nơi đây đã được định hướng phát triển thành đô thị vệ tinh của TP. Quy Nhơn.
Sau sáp nhập, định hướng ấy được nâng lên tầm mới trong Quy hoạch chung xã Cát Tiến vừa được UBND tỉnh phê duyệt, với mục tiêu đạt tiêu chuẩn phường giai đoạn 2025-2030, càng tạo thêm động lực cho vùng đất ven biển này.
Ông Nguyễn Văn Hưng - Bí thư Đảng ủy xã Cát Tiến - cho biết: Địa phương hiện có 23 dự án đầu tư với tổng vốn đăng ký gần 24.713 tỷ đồng, trong đó có 15 dự án thuộc nhóm thương mại, dịch vụ du lịch quy mô lớn.
Đáng chú ý, Dự án Khu văn hóa, thể dục thể thao, vui chơi giải trí, kết hợp thương mại, dịch vụ, du lịch số 1, quy mô khoảng 308 ha, đang hoàn tất các thủ tục để dự kiến khởi công dịp kỷ niệm 81 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2-9. Dự án Cát Hải Bay cũng tiếp tục đẩy nhanh tiến độ...
Nhưng với lãnh đạo xã, điều đáng quan tâm không chỉ là những con số đầu tư. Cát Tiến cần một hạ tầng đủ sức mở đường cho du lịch và quan trọng hơn, người dân phải trở thành chủ thể của quá trình phát triển.
Vì vậy, ông Hưng mong muốn sớm có tuyến kè biển Trung Lương kết hợp đường ven biển phía trên, vừa bảo vệ khu dân cư, vừa tạo không gian công cộng và kết nối các điểm du lịch.
Còn Chủ tịch UBND xã Võ Văn Trịnh lại trăn trở với câu chuyện sinh kế. Khi nhiều tàu cá dần giải bản theo chủ trương chung của tỉnh, một bộ phận người dân sẽ phải chuyển từ khai thác thủy sản sang thương mại, dịch vụ.
“Bà con cần học cách làm du lịch bài bản. Trước đây thích thì bán, không thích thì thôi, nhưng giờ khách thập phương đến, thái độ và cung cách phục vụ phải chuyên nghiệp hơn” - ông Trịnh nói.
Và sự thay đổi ấy đang diễn ra từng ngày ở Cát Tiến. Tại Khu nghỉ dưỡng Ohana Village ở thôn Phương Phi, nhiều bạn trẻ địa phương đã có việc làm ngay tại quê hương. Lê Anh Vũ cho hay: Sau khi tốt nghiệp phổ thông, anh vào làm tại đây được 1 năm, thu nhập tương đối tốt và không phải đi xa.
Từ khai thác thủy sản, nông nghiệp sang làm dịch vụ lưu trú, ăn uống, vận chuyển khách... với người dân Cát Tiến, đó không đơn thuần là đổi việc, mà là đổi cách kiếm sống.
Bệ phóng cho một đô thị hiện đại
Theo quy hoạch chung đến năm 2045, Cát Tiến được tổ chức thành 5 tiểu vùng phát triển, từ trung tâm hành chính, đô thị du lịch nghỉ dưỡng biển cao cấp đến đô thị biển quốc tế Đề Gi, nông nghiệp kết hợp du lịch cộng đồng và không gian sinh thái, văn hóa - lịch sử gắn với núi Bà.
Để những không gian ấy kết nối với nhau, giao thông được xem là một trong những động lực quan trọng. Trong 8 dự án đầu tư công đang triển khai, có 4 dự án giao thông với tổng vốn gần 3.993 tỷ đồng, trong đó tuyến đường ven biển Cát Tiến - Diêm Vân giữ vai trò trục chính, kết nối với các tuyến ra biển, các nút giao và tuyến ĐT 639.
Những dự án ấy đang từng bước mở ra một không gian phát triển mới. Nhưng một đô thị hiện đại không thể chỉ được đo bằng số vốn đầu tư, những con đường hay những khu nghỉ dưỡng. Đó còn là không gian sống, dịch vụ chuyên nghiệp và một cộng đồng cư dân có thể sống tốt hơn bằng chính sự phát triển của quê hương mình.
Cát Tiến đang đứng giữa 2 thời kỳ: Phía sau là vùng đất bãi ngang ven biển, người dân sống bằng nghề biển và nông nghiệp; phía trước là một đô thị đang dần hiện hình. Giữa hai phía ấy là một cuộc chuyển mình không dễ dàng.
Chiều trên biển Trung Lương, những quán hải sản bắt đầu sáng đèn, vài homestay tổ chức tiệc B.B.Q. cho khách ngay bên bờ biển. Những người từng quen với biển theo cách của ngư dân nay đang học cách đón khách, phục vụ du khách và làm du lịch.
Một du khách có thể tìm đến Cát Tiến vì biển đẹp, vì resort hay những điểm tham quan. Nhưng điều khiến họ muốn quay lại có khi chỉ là một bữa ăn ngon, một chỗ ở sạch sẽ và sự thân thiện của người dân. Bởi vậy, khát vọng của Cát Tiến không chỉ là những khu vui chơi, những con đường mới hay một diện mạo đô thị hiện đại.
Xa hơn, đó là khát vọng về một đô thị biển có sức sống - nơi người dân địa phương vừa là người thụ hưởng, vừa là những người góp phần làm nên diện mạo và bản sắc của quê hương mình.
