Nhiều chủ tàu hình thành đội tàu hiện đại, đủ sức vươn khơi dài ngày trên các ngư trường xa, khai thác đạt hiệu quả cao.
Đầu tư công nghệ, nâng tầm nghề biển
Đầu tháng 1-2026, ngư dân Nguyễn Văn Xin (thôn Vĩnh Lợi 2) đầu tư mua sắm máy hút cá công suất lớn với kinh phí khoảng 1 tỷ đồng.
Thiết bị này thay thế hoàn toàn khâu xúc cá thủ công, giúp rút ngắn thời gian bốc dỡ, giảm mạnh số lao động đi biển, hạn chế hao hụt sản lượng và bảo đảm an toàn cho thuyền viên ngay cả trong điều kiện sóng gió phức tạp.
Ông Nguyễn Văn Xin cho biết: Trước đây, mỗi khi trúng luồng cá lớn, anh em phải đứng xúc cá liên tục nhiều giờ trên boong tàu, vừa mệt vừa nguy hiểm.
Giờ có máy hút cá, chỉ cần thả ống xuống là cá lên tàu, nhanh hơn, an toàn hơn rất nhiều.
Không chỉ đầu tư máy hút cá, tàu của ông Xin còn được trang bị đồng bộ hệ thống định vị vệ tinh, ra đa, máy dò cá tầm xa và thiết bị thông tin liên lạc hiện đại.
Tổng giá trị máy móc, thiết bị trên tàu lên đến hơn chục tỷ đồng, cho phép tàu hoạt động dài ngày trên các ngư trường xa, chủ động trong khai thác và đáp ứng yêu cầu quản lý nghề cá hiện nay.
Trong bối cảnh lao động biển ngày càng khan hiếm, chi phí thuê một bạn tàu dao động từ 7-10 triệu đồng mỗi chuyến, đầu tư công nghệ được nhiều ngư dân xác định là hướng đi lâu dài.
“Một chiếc tàu trước đây cần khoảng 10-16 bạn biển, nay có máy móc hiện đại giúp giảm bớt nhân công nhưng sản lượng vẫn bảo đảm, thậm chí cao hơn” - ông Xin chia sẻ thêm.
Xu hướng đầu tư này đang được nhân rộng ở Vĩnh Lợi. Nhiều chủ tàu như ông Đỗ Chí Dũng (thôn Vĩnh Lợi 1), ông Nguyễn Văn Cu (thôn Vĩnh Lợi 3) cũng mạnh dạn trang bị máy móc hiện đại.
Ông Dũng cho hay: Giá dầu cao, lao động thiếu, nếu không có công nghệ hỗ trợ thì chuyến biển rất khó có lãi.
Điểm đột phá lớn nhất hiện nay của đội tàu Vĩnh Lợi là công nghệ dò cá tầm xa. Nếu trước đây, thiết bị dò chỉ quét được vài trăm mét đến khoảng 1.000 m thì nay, nhiều tàu đã đầu tư máy có khả năng quét sâu và rộng đến 4.000 m theo dạng “vành nón”. Nhờ đó, ngư dân có thể phát hiện chính xác các đàn cá lớn chỉ sau một lần dò.
Theo các thuyền trưởng, việc xác định đúng vị trí đàn cá giúp giảm đáng kể thời gian dò tìm, tiết kiệm nhiên liệu và tổ chức đánh bắt tập trung. Lão ngư Huỳnh Liễu (thôn Vĩnh Lợi 2) đúc kết: “Bây giờ đi biển không chỉ trông chờ vào may mắn. Có công nghệ, thuyền trưởng giỏi thì mới mong trúng lớn và đi biển an toàn”.
Giảm tàu, tăng hiệu quả
Đội tàu cá Vĩnh Lợi hiện có 265 chiếc, hoạt động trên nhiều ngư trường, trong đó có Hoàng Sa và Trường Sa. Thu nhập bình quân của người dân địa phương đạt khoảng 40 triệu đồng/người/năm.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy số lượng tàu đông nhưng chỉ khoảng một nửa hoạt động hiệu quả. Phần còn lại khai thác cầm chừng, thậm chí phụ thuộc vào chính sách hỗ trợ. Từ thực tiễn này, xu hướng chuyển từ “đi nhiều tàu” sang “đi tàu mạnh” đang dần hình thành.
Theo ông Trần Đình Vương - Phó Chủ tịch UBND xã An Lương, giữ đội tàu đông nhưng hiệu quả thấp, vừa khó quản lý, vừa tạo áp lực lên nguồn lợi thủy sản. Xã đã đề nghị các thôn triển khai chủ trương xả bản, chuyển đổi nghề đối với tàu cá không đủ điều kiện hoạt động.
Hiện tại, lãnh đạo các thôn Vĩnh Lợi đang tích cực tuyên truyền chủ trương tinh gọn đội tàu gắn với xả bản, chuyển đổi nghề dành cho những tàu cá không đủ điều kiện hoạt động trên địa bàn.
Những tàu không còn bảo đảm hiệu quả kinh tế, hạn chế về công nghệ cũng đang được chủ tàu tính đến phương án bán, tháo dỡ hoặc rút khỏi khai thác. Tuy nhiên, đây là quyết định không dễ đối với nhiều ngư dân vốn gắn bó cả đời với con tàu.
Theo ông Huỳnh Văn Mến - Trưởng thôn Vĩnh Lợi 3, khi các chính sách hỗ trợ nhiên liệu ngày càng siết chặt, một bộ phận ngư dân đã chấp nhận lên bờ làm việc khác với thu nhập ổn định 5-7 triệu đồng/tháng.
Một số lao động trẻ lựa chọn học nghề, tìm việc làm mới. Tuy vậy, theo nhiều ngư dân, khó khăn lớn nhất vẫn là đầu ra cho lao động sau đào tạo.
Về Vĩnh Lợi hôm nay, những con tàu công nghệ cao không chỉ là phương tiện mưu sinh, mà còn là minh chứng cho tư duy mới: Làm biển bằng tri thức, bằng công nghệ và bằng trách nhiệm. Ngư dân Vĩnh Lợi đang từng bước khẳng định vị thế của mình trên ngư trường xa và trong tiến trình tái cơ cấu ngành thủy sản hiện nay.
