Nâng cao giá trị, ổn định đầu ra
Thực tiễn tại nhiều địa phương cho thấy, sản xuất theo tiêu chuẩn và có mã số vùng trồng đã tạo ra sự khác biệt rõ rệt về giá trị và đầu ra. Tại HTX Nông nghiệp thanh niên Hoài Ân (xã Hoài Ân), mô hình liên kết trồng bưởi da xanh theo hướng VietGAP đang phát huy hiệu quả. HTX hiện liên kết với nông dân trồng hơn 460 ha bưởi, trong đó, 95 ha đạt chứng nhận VietGAP và 7 ha được cấp mã số vùng trồng nội địa.
Nhờ tuân thủ quy trình sản xuất, sản phẩm bưởi da xanh của HTX được chứng nhận OCOP, được các siêu thị, hệ thống cửa hàng thực phẩm sạch trong và ngoài tỉnh thu mua với giá ổn định.
Ông Lê Quốc Lập-Giám đốc HTX Nông nghiệp thanh niên Hoài Ân-cho hay: Với năng suất bình quân 15 - 16 tấn/ha, giá thu mua tại vườn dao động từ 15.000 - 35.000 đồng/kg, người trồng bưởi đạt lợi nhuận khoảng 120 - 150 triệu đồng/ha/năm.
Trên cơ sở hiệu quả đã được khẳng định, HTX tiếp tục phối hợp với ngành nông nghiệp và DN mở rộng diện tích sản xuất đạt chuẩn, phấn đấu đến năm 2026 có thêm 100 ha bưởi đạt chứng nhận VietGAP và 200 ha được cấp mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu.
Ông Đặng Văn Cấp (thôn Thạch Long 1, xã Hoài Ân) đang chăm sóc 4 ha bưởi theo tiêu chuẩn VietGAP với sự hướng dẫn của HTX. Trong quá trình canh tác, ông bón phân hóa học đúng liều lượng, đúng thời gian quy định và ghi chép đầy đủ. Với năng suất bưởi đạt 5 - 12 tấn/ha/năm, mỗi năm, gia đình ông thu lãi 320 - 400 triệu đồng.
Hiệu quả tương tự cũng được ghi nhận ở cây sầu riêng - một trong những mặt hàng có tiềm năng xuất khẩu lớn. Tại HTX Sầu riêng hữu cơ Ia Phìn (xã Chư Prông), các thành viên đang canh tác 220 ha sầu riêng theo hướng hữu cơ, trong đó, 70 ha đã được cấp mã số vùng trồng.
Liên tục trong 3 năm qua, sầu riêng của HTX được DN thu mua để xuất khẩu với giá gần 50.000 đồng/kg. Với năng suất gần 15 tấn/ha, lợi nhuận mang lại đạt từ 500 - 800 triệu đồng/ha/năm.
Hiện canh tác 3 ha sầu riêng 10 năm tuổi theo hướng hữu cơ, mỗi năm, ông Nguyễn Văn Hiếu (thôn Hoàng Tiên, xã Chư Prông) thu từ 54 - 60 tấn quả/ha. “Với giá bán 45.000 - 80.000 đồng/kg, gia đình tôi thu về lợi nhuận 2,1 - 2,4 tỷ đồng/năm”-ông Hiếu chia sẻ.
Thực tế này cho thấy, khi sản xuất được tổ chức theo chuẩn và gắn với thị trường xuất khẩu, nông sản không chỉ được mùa mà còn được giá. Theo ông Nguyễn Văn Chấn - Phó Chủ tịch UBND xã Hra, đến nay, địa phương đã được cấp 11 mã số vùng trồng cho cây cà phê, hồ tiêu, sầu riêng và chanh dây với tổng diện tích 167 ha.
Trong đó, 7 mã vùng trồng chanh dây (84 ha), 2 mã sầu riêng (23 ha), 1 mã cà phê (40 ha) và 1 mã hồ tiêu (20 ha). Nông sản tại các vùng trồng này được thị trường ưa chuộng, giá thu mua cao hơn thị trường từ 1.000 - 5.000 đồng/kg, giúp người dân có thêm lợi nhuận.
Mở rộng vùng trồng, tạo nền tảng cho xuất khẩu
bền vững
Hiện toàn tỉnh có trên 70.000 ha sản xuất theo hướng nông nghiệp tốt, nông nghiệp hữu cơ; gần 251 nghìn ha được xây dựng chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ với sự tham gia của 95 HTX, 72 tổ hợp tác, 69 DN và 47 nông hội.
Trong số này, 10.760 ha đã được cấp mã số vùng trồng với tổng cộng 310 mã, gồm 255 mã vùng trồng xuất khẩu (hơn 10.246 ha) và 55 mã vùng trồng nội địa (hơn 513 ha). Bên cạnh đó, toàn tỉnh được cấp 40 mã số cơ sở đóng gói trái cây xuất khẩu với tổng công suất 1.650 - 1.800 tấn quả tươi/ngày, phục vụ xuất khẩu sang các thị trường Trung Quốc, Úc, Nhật Bản, Hàn Quốc, New Zealand…
Từ thực tế đầu ra thuận lợi của các vùng trồng đã được cấp mã số, ngành nông nghiệp cùng các địa phương, HTX chủ động mở rộng diện tích canh tác theo tiêu chuẩn, xem đây là “bước đệm” quan trọng cho xuất khẩu. Tại xã Hoài Ân, dừa và bưởi da xanh là hai cây trồng chủ lực, đang được canh tác theo hướng hữu cơ và VietGAP.
Nhờ sản xuất theo tiêu chuẩn, lợi nhuận từ cây dừa đạt khoảng 150 triệu đồng/ha/năm, cây bưởi đạt 80 - 120 triệu đồng/ha/năm. Xã đặt mục tiêu tiếp tục xây dựng mã số vùng trồng cho cây dừa và bưởi, đồng thời tăng cường liên kết với DN trong tiêu thụ sản phẩm.
Ở hướng tương tự, Chủ tịch Hội đồng quản trị HTX Minh Phát Farms (xã Chư Prông) cho hay, HTX đang hoàn thiện hồ sơ đề nghị cấp mã số vùng trồng cho gần 30 ha sầu riêng VietGAP. Đồng thời, HTX kiến nghị các cơ quan chức năng tăng cường giám sát để bảo đảm tính minh bạch, tránh tình trạng mua bán, sử dụng mã số vùng trồng không đúng quy định.
Ngoài 310 mã số vùng trồng đã được cấp, năm 2025, tỉnh đã hoàn thiện hồ sơ 119 mã vùng trồng xuất khẩu với tổng diện tích trên 2.284 ha gửi Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) để đàm phán với các nước nhập khẩu. Năm 2026, Gia Lai phấn đấu xây dựng thêm 124 mã số vùng trồng và 14 mã số cơ sở đóng gói cây ăn quả.
Ông Trần Xuân Khải - Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Môi trường) - nhấn mạnh: “Chi cục tiếp tục phối hợp với các địa phương và cơ quan chuyên môn tăng cường kiểm tra, hướng dẫn, hỗ trợ người dân, DN, HTX tổ chức lại sản xuất theo mô hình chuỗi liên kết minh bạch, bền vững; phát triển các vùng chuyên canh cây trồng hàng hóa đạt chuẩn, đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu và tiêu thụ trong nước”.
