Chủ động ứng phó biến động Trung Đông, giữ đà xuất khẩu

Diễn biến này bước đầu ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện một số đơn hàng xuất khẩu của doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Gia Lai, đặc biệt với các lô hàng vận chuyển qua các tuyến hàng hải chịu tác động từ căng thẳng khu vực.

Trước tình hình đó, ngành Công Thương đang triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp (DN) thích ứng với biến động thị trường, góp phần giữ ổn định đà tăng trưởng xuất khẩu trong năm 2026.

Phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Gia Lai có cuộc trao đổi với Phó Giám đốc Sở Công Thương Nguyễn Đình Kha xung quanh vấn đề này.

* Xin ông cho biết tình hình xuất khẩu của Gia Lai sang thị trường Trung Đông hiện nay và mức độ phụ thuộc của DN địa phương vào khu vực này?

- Gia Lai hiện có 20 DN xuất khẩu hàng hóa sang thị trường Trung Đông với các nhóm mặt hàng chủ yếu như cà phê, mì và sản phẩm từ mì, quặng và khoáng sản khác, sản phẩm chất dẻo, hàng dệt may, sản phẩm gỗ, máy móc thiết bị và một số mặt hàng khác.

Tổng kim ngạch xuất khẩu của tỉnh sang khu vực Trung Đông năm 2025 ước đạt 24,315 triệu USD, chiếm 0,7% tổng kim ngạch xuất khẩu của toàn tỉnh.

Trong đó, xuất khẩu tập trung vào một số thị trường chính, đáng chú ý là Israel đạt 16,415 triệu USD, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất đạt 3,358 triệu USD, Thổ Nhĩ Kỳ đạt 1,323 triệu USD, Ả Rập Xê Út đạt 0,983 triệu USD.

* Tình hình xung đột tại Trung Đông đang tác động thế nào đến tiến độ giao hàng và chi phí xuất khẩu của DN, đặc biệt với các lô hàng sử dụng tuyến vận tải đi qua khu vực này?

- Theo ghi nhận từ các DN xuất khẩu trên địa bàn tỉnh, diễn biến căng thẳng tại khu vực Trung Đông thời gian gần đây đã tác động nhất định đến hoạt động vận tải biển quốc tế.

Một số hãng tàu lớn như CMA CGM, Maersk và Hapag-Lloyd đã điều chỉnh lộ trình vận chuyển nhằm bảo đảm an toàn hàng hải. Thay vì đi qua các tuyến đường truyền thống, nhiều tàu phải chuyển hướng vòng qua khu vực Mũi Hảo Vọng, khiến quãng đường vận chuyển dài hơn.

Việc thay đổi tuyến vận tải dẫn đến thời gian giao hàng kéo dài, đồng thời làm gia tăng các loại chi phí như nhiên liệu, bảo hiểm hàng hải và các phụ phí logistics khác. Theo phản ánh từ một số DN, chi phí logistics đối với các đơn hàng xuất khẩu có thể tăng khoảng 15-25% so với trước đây.

Bên cạnh đó, trong một số trường hợp, hàng hóa phải lưu lại lâu hơn tại các cảng trung chuyển, làm phát sinh thêm chi phí lưu kho và ảnh hưởng đến tiến độ giao hàng theo hợp đồng.

Tuy nhiên, do kim ngạch xuất khẩu trực tiếp sang Trung Đông của tỉnh hiện chưa chiếm tỷ trọng lớn, nên tác động tổng thể đến hoạt động xuất khẩu của địa phương vẫn ở mức hạn chế.

Các DN cũng đang chủ động phối hợp với đối tác vận tải và logistics để điều chỉnh kế hoạch vận chuyển, lựa chọn tuyến đường phù hợp nhằm bảo đảm tiến độ thực hiện các hợp đồng xuất khẩu.

* Về dài hạn, những biến động địa chính trị tại Trung Đông có thể tác động ra sao đến hoạt động xuất khẩu của DN trên địa bàn tỉnh?

- Về dài hạn, bất ổn tại khu vực Trung Đông có thể tác động gián tiếp đến hoạt động xuất khẩu thông qua biến động giá năng lượng và chi phí logistics toàn cầu.

Khi giá dầu và nhiên liệu tăng, chi phí vận tải biển và vận tải hàng không cũng có xu hướng gia tăng, kéo theo chi phí vận chuyển hàng hóa xuất khẩu sang các thị trường lớn như Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu tăng theo.

Bên cạnh đó, một số tuyến vận tải quốc tế có thể phải điều chỉnh lộ trình để tránh các khu vực căng thẳng, dẫn đến thời gian vận chuyển hàng hóa kéo dài và phát sinh thêm chi phí nhiên liệu, bảo hiểm hàng hải, cũng như chi phí lưu kho.

Những yếu tố này có thể làm tăng giá thành sản phẩm xuất khẩu, từ đó ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của hàng hóa trên thị trường quốc tế, tác động gián tiếp đến hoạt động xuất khẩu sang các thị trường chủ lực.

* Trước những biến động này, Sở Công Thương triển khai những giải pháp nào để hỗ trợ DN và bảo đảm mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu năm 2026 của tỉnh, thưa ông?

- Để chủ động ứng phó với các biến động của tình hình quốc tế, đặc biệt là tác động từ xung đột tại Trung Đông, đồng thời bảo đảm mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu năm 2026, Sở Công Thương đang triển khai một số nhóm giải pháp trọng tâm.

Trước hết, Sở khuyến khích DN đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và nguồn cung, chủ động tìm kiếm những thị trường có nhu cầu tương tự, nhằm giảm thiểu rủi ro khi hoạt động xuất khẩu sang một số thị trường như Israel, Iran và khu vực Trung Đông gặp khó khăn. DN cần xây dựng các phương án ứng phó dài hạn đối với những biến động tương tự trong tương lai.

Trong quá trình đàm phán và ký kết hợp đồng mua bán quốc tế, DN cần đặc biệt lưu ý các điều khoản liên quan đến logistics, vận chuyển, giao hàng và bảo hiểm nhằm hạn chế rủi ro phát sinh. Đồng thời, khuyến khích DN mua bảo hiểm đầy đủ cho hàng hóa để giảm thiểu thiệt hại khi có rủi ro.

Sở Công Thương cũng tăng cường phối hợp với các Bộ, ngành liên quan để cập nhật kịp thời thông tin về tình hình xuất nhập khẩu, vận tải quốc tế, biến động giá cước, phụ phí logistics và các yếu tố địa chính trị có thể ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của DN.

Ngành Công Thương khuyến nghị DN chủ động xây dựng kế hoạch phòng ngừa và thích ứng, chuẩn bị các phương án xử lý kịp thời nhằm hạn chế gián đoạn chuỗi cung ứng và giảm thiểu rủi ro trong thương mại quốc tế.

Sở tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các đơn vị của Bộ Công Thương (Cục Xuất nhập khẩu, Cục Xúc tiến thương mại, Vụ Phát triển thị trường nước ngoài) và hệ thống Thương vụ Việt Nam tại nước ngoài để hỗ trợ DN tìm kiếm đơn hàng mới, mở rộng thị trường xuất khẩu tiềm năng, qua đó duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu của tỉnh.

Với việc triển khai đồng bộ các giải pháp trên, ngành Công Thương tỉnh đặt mục tiêu giữ vững đà tăng trưởng xuất khẩu trong năm 2026 (HĐND tỉnh giao là 3,1 tỷ USD và phấn đấu ước đạt 3,5 tỷ USD), hỗ trợ DN nâng cao khả năng thích ứng trước những biến động ngày càng phức tạp của thương mại toàn cầu.

* Xin cảm ơn ông!