Theo Báo cáo phân tích chuyên sâu về lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài do Cục Thống kê, Bộ Tài chính công bố tháng 9-2026, giai đoạn 2022-2025 có khoảng 412.000 người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài. Lao động Việt Nam đã đến làm việc tại 42 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó gần 77% tập trung tại ba thị trường Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc).
Sau khi kết thúc thời gian làm việc ở nước ngoài, một bộ phận lao động không xem việc trở về nước là điểm kết thúc. Khoảng 27% người hồi hương được khảo sát cho biết muốn tiếp tục rời quê hương để làm việc. Phần lớn trong số này có xu hướng quay lại quốc gia từng làm việc, bởi đã có kinh nghiệm, quen môi trường, có mạng lưới đồng hương và nhận thấy cơ hội việc làm, thu nhập phù hợp hơn.
Một nguyên nhân khác nằm ở khả năng chuyển đổi những kinh nghiệm tích lũy ở nước ngoài thành việc làm tương xứng khi về nước. Theo Cục Thống kê, 72% lao động hồi hương cho biết kỹ năng, kinh nghiệm có được trong thời gian làm việc ở nước ngoài hữu ích cho công việc hiện tại, nhưng 28% nhận thấy những kỹ năng đó chưa phù hợp với công việc sau khi trở về.
Đáng chú ý, 95% lao động hồi hương đang làm các công việc giản đơn hoặc ít đòi hỏi chuyên môn kỹ thuật. Nhóm thợ thủ công và các nghề liên quan chiếm gần 31%; nhân viên, bảo vệ, bán hàng khoảng 25%. Chỉ hơn 5% làm những công việc đòi hỏi trình độ chuyên môn kỹ thuật, trong đó 3% ở bậc cao và 2% ở bậc trung.
Khoảng cách thu nhập cũng là yếu tố khiến một số người cân nhắc quay lại nước ngoài. Theo chia sẻ được VnExpress dẫn lại từ một người từng quản lý lao động tại thị trường Nhật Bản, thu nhập của lao động tại Nhật nếu không tăng ca có thể khoảng 180.000 yên/tháng trước các khoản khấu trừ; sau tiền nhà, thuế và bảo hiểm, khoản tiết kiệm còn khoảng 13-15 triệu đồng. Khi tăng ca, số tiền dành dụm có thể tăng đáng kể.
Trong khi đó, Nhật Bản vẫn là thị trường tiếp nhận số lượng lớn lao động Việt Nam. Theo Cục Quản lý lao động ngoài nước (Bộ Nội vụ), hiện có khoảng 470.000 lao động Việt Nam đang làm việc tại Nhật Bản, cao nhất trong các thị trường tiếp nhận lao động Việt Nam.
Chính sách tiếp nhận nhân lực của Nhật Bản cũng đang thay đổi theo hướng mở rộng cơ hội đối với lao động có kỹ năng. Nước này đã bổ sung thêm các lĩnh vực vào chương trình Kỹ năng đặc định (SSW), đồng thời chuẩn bị hệ thống “Việc làm để phát triển kỹ năng” nhằm thay thế chương trình thực tập kỹ năng hiện hành từ năm 2027. Mục tiêu là đào tạo nhân lực nước ngoài có kỹ năng và tạo điều kiện để một bộ phận lao động có thể làm việc lâu dài hơn.
