Thay đổi nếp nghĩ, cách làm
Tại buôn Hiao (xã Ia Rbol), cuộc vận động di dời chuồng trại ra khỏi gầm nhà sàn được người dân đồng tình hưởng ứng. Chị Nay H’Nới chia sẻ: “Ban đầu tôi cũng do dự nhưng khi thấy những nhà làm trước sạch sẽ hơn, ít mùi hôi hơn nên tôi làm theo. Giờ tôi hiểu giữ vệ sinh môi trường cũng là giữ sức khỏe cho gia đình mình”.
Theo ông Ksor Khem - Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng thôn Hiao: Buôn hiện có 243 hộ, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) chiếm 96%. Để người dân từng bước thay đổi nếp nghĩ, cách làm trong chăn nuôi, hệ thống chính trị của buôn chủ động đẩy mạnh công tác tuyên truyền. Đồng thời phát huy tinh thần tiên phong, gương mẫu của các đồng chí cán bộ, đảng viên “đi trước, làm trước” để nêu gương.
“Nhờ vậy, hiện hơn 70% các hộ chăn nuôi trong buôn đảm bảo vệ sinh môi trường, 73% hộ có nhà tiêu, nhà tắm hợp vệ sinh. Năm 2025, buôn Hiao đạt chuẩn nông thôn mới” - ông Ksor Khem cho biết.
Mặc dù có tới 86% dân cư là đồng bào DTTS nhưng sau 2 năm triển khai, gần 100% hộ chăn nuôi ở thôn Plei Mun Măk (xã Chư A Thai) đã di dời chuồng trại ra khỏi gầm nhà sàn. Đến nay, thôn đã hoàn thành 17/19 tiêu chí xây dựng nông thôn mới, trong đó có tiêu chí môi trường.
Ông Nguyễn Văn Xuân - Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng thôn Plei Mun Măk - cho biết thôn phối hợp các hội, đoàn thể xã hỗ trợ ngày công, vật liệu và kinh phí giúp hộ khó khăn xây dựng chuồng trại mới. Nhờ đó, trong gần 200 hộ nuôi bò hiện chỉ còn 1 hộ chưa di dời do không còn quỹ đất. Thôn vận động gia đình đổ bê tông nền chuồng, đào cống thoát nước để bảo đảm vệ sinh.
Việc di dời chuồng trại ra khỏi gầm nhà sàn cũng được nhiều hộ đồng bào DTTS ở các địa phương hưởng ứng. Tại buôn H’Liếp (xã Ia Sao), sau khi được tuyên truyền, vận động, bà Nay H’Loát đã di dời chuồng bò ra khỏi gầm nhà sàn.
Theo bà H’Loát, trước đây việc nuôi bò dưới gầm nhà sàn gây mùi hôi, ruồi muỗi, ảnh hưởng sinh hoạt, nhất là vào mùa mưa. Từ khi di dời, môi trường sống sạch sẽ hơn, việc vệ sinh và chăm sóc bò cũng thuận tiện hơn.
Tạo chuyển biến tích cực
Không chỉ cải thiện môi trường và sức khỏe, việc di dời chuồng trại còn góp phần thay đổi nhận thức, tập quán chăn nuôi của người dân. Ông Nay Kai, người uy tín buôn Hiao, cho biết gia đình đã chủ động di dời chuồng nuôi 5 con bò ra khỏi gầm nhà sàn để làm gương cho bà con.
Từ chăn thả, ông chuyển sang nuôi nhốt, trồng cỏ, dự trữ rơm làm thức ăn cho bò; đồng thời tận dụng phân bò ủ với rơm rạ, lá cây, mùn cưa làm phân hữu cơ bón cây trồng, giúp vật nuôi và cây trồng phát triển tốt hơn.
Trong khi đó, buôn H’Liếp đã thành lập tổ hội nghề nghiệp chăn nuôi bò sinh sản, thường xuyên sinh hoạt, chia sẻ kinh nghiệm trong phòng trừ dịch bệnh, cách thức chăm sóc để phát triển đàn vật nuôi.
Vui mừng khi buôn được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới năm 2025, ông Ksor Krão - Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng thôn H’Liếp - cho rằng: “Với 179 hộ, hiện buôn không còn hộ nghèo. Càng phấn khởi khi gần 90% hộ chăn nuôi đảm bảo các quy định về vệ sinh môi trường; không còn tình trạng nước thải sinh hoạt chảy tràn trong khu dân cư; trên 70% hộ có nhà tiêu, nhà tắm, thiết bị chứa nước sinh hoạt hợp vệ sinh và đảm bảo 3 sạch”.
Tại thôn Ma Rin 3 (xã Ia Pa), nhiều hộ dân sau khi di dời chuồng trại đã chuyển sang nuôi nhốt, phát triển đàn bò lai, nâng cao hiệu quả kinh tế.
Ông Rô Đa Vít - Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng thôn - cho hay: Hiện 95% hộ chăn nuôi trong thôn đã di dời chuồng trại ra khỏi gầm nhà sàn. Việc này không chỉ cải thiện môi trường sống mà còn góp phần thay đổi diện mạo buôn làng với đường sá sạch sẽ hơn, nhiều gia đình trồng thêm hoa, cây xanh tạo cảnh quan xanh - sạch - đẹp.
Theo bà Trần Thị Tuyết - Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Ia Pa, việc di dời chuồng bò, chuồng heo ra khỏi gầm nhà sàn đã góp phần cải thiện môi trường sống, hạn chế dịch bệnh và từng bước xây dựng nông thôn mới văn minh, bền vững.
“Tổng đàn gia súc, gia cầm toàn xã hiện hơn 217 nghìn con, tỷ lệ hộ chăn nuôi hợp vệ sinh đạt trên 90%. Thời gian tới, xã tiếp tục đẩy mạnh vận động di dời chuồng trại dưới gầm nhà sàn; đồng thời phối hợp các hội, đoàn thể và hệ thống chính trị thôn, làng hỗ trợ phù hợp, phấn đấu 100% hộ chăn nuôi bảo đảm vệ sinh môi trường” - bà Tuyết cho biết.
