Nội dung trên được Bộ Tư pháp đề xuất trong dự thảo sửa đổi Nghị định số 104/2025 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành luật Công chứng.
Theo quy định của Luật số 04/2026, công chứng viên chỉ được công chứng giao dịch có đối tượng là bất động sản trong phạm vi tỉnh, thành phố nơi tổ chức hành nghề công chứng đặt trụ sở, trừ một số trường hợp.
Luật cũng giao Chính phủ xây dựng lộ trình thực hiện thẩm quyền công chứng bất động sản trong phạm vi toàn quốc, sau khi cơ sở dữ liệu công chứng được vận hành và các cơ sở dữ liệu có liên quan được công bố.
Để quy định chi tiết, tại dự thảo, Bộ Tư pháp đề xuất công chứng viên của tổ chức hành nghề công chứng được công chứng tất cả các giao dịch có đối tượng là bất động sản trong phạm vi toàn quốc kể từ 1.7.2028 (thay vì phụ thuộc vào địa giới hành chính như hiện hành).
Lý giải về thời điểm mở rộng phạm vi công chứng, cơ quan soạn thảo cho biết hiện nay cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản đã chính thức công bố và vận hành.
Dự kiến đến hết năm 2027, hệ thống thông tin quốc gia và cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai, cũng như cơ sở dữ liệu công chứng, đều sẽ cơ bản hoàn thành và đưa vào vận hành.
Sau khi các cơ sở dữ liệu hoàn thiện thì cần thêm một khoảng thời gian để kết nối với nhau, dự kiến hoàn chỉnh vào đầu tháng 7.2028.
Mở rộng trường hợp được công chứng ngoài trụ sở
Dự thảo cũng bổ sung một trường hợp được coi là có lý do chính đáng khác được thực hiện công chứng ngoài trụ sở.
Đó là giao dịch có đối tượng là tài sản giá trị từ 1 tỉ đồng trở lên và việc ký kết giao dịch được thực hiện đồng thời với việc bàn giao tài sản hoặc hồ sơ, tài liệu quan trọng liên quan trực tiếp đến giao dịch mà việc bàn giao cần thực hiện ngoài trụ sở của tổ chức hành nghề công chứng.
Đồng thời, bổ sung quy định trường hợp một trong các bên tham gia giao dịch thuộc đối tượng được công chứng ngoài trụ sở thì các bên còn lại có thể đến địa điểm ngoài trụ sở đó để thực hiện việc công chứng.
Đề xuất trên nhằm tạo thuận lợi hơn cho các bên tham gia giao dịch mà vẫn bảo đảm nguyên tắc cơ bản là thực hiện công chứng tại trụ sở và cho phép công chứng ngoài trụ sở đối với trường hợp cần thiết, hợp lý.
Ngoài ra, dự thảo còn bổ sung theo hướng xem xét, quyết định chuyển giao thẩm quyền chứng thực giao dịch cho tổ chức hành nghề công chứng tại những địa bàn cấp xã có ít nhất 1 tổ chức hành nghề đã được thành lập từ 2 năm trở lên và đang hoạt động ổn định, hiệu quả.
Việc chuyển giao thẩm quyền chứng thực được kỳ vọng sẽ giảm tải áp lực cho UBND cấp xã, đồng thời đáp ứng tốt hơn nhu cầu của cá nhân, tổ chức trên địa bàn.
Theo Tuyến Phan (TNO)
