Một trong những nội dung đáng chú ý tại dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) mới nhất là quy định về sở hữu nhà ở tại Việt Nam của tổ chức, cá nhân nước ngoài. Theo đề xuất của Bộ Xây dựng, phạm vi sở hữu được thu hẹp từ cả căn hộ chung cư và nhà ở riêng lẻ xuống còn căn hộ chung cư.
Theo quy định hiện hành tại Luật Nhà ở năm 2023, tổ chức, cá nhân nước ngoài thuộc diện được sở hữu nhà ở có thể sở hữu căn hộ chung cư và nhà ở riêng lẻ trong các dự án đầu tư xây dựng nhà ở, với những điều kiện, giới hạn cụ thể. Đối với nhà ở riêng lẻ, số lượng sở hữu không quá 250 căn tại một khu vực có quy mô dân số tương đương một phường.
Tuy nhiên, tại dự thảo mới, Bộ Xây dựng đề xuất bỏ quy định cho phép tổ chức, cá nhân nước ngoài sở hữu nhà ở riêng lẻ.
Theo cơ quan soạn thảo, việc điều chỉnh nhằm bảo đảm sự thống nhất giữa pháp luật về nhà ở với pháp luật đất đai, đồng thời thể chế hóa định hướng tại Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 28-7-2026.
Theo dự thảo, cá nhân nước ngoài được phép nhập cảnh vào Việt Nam vẫn có thể sở hữu căn hộ chung cư thông qua mua, thuê mua từ chủ đầu tư dự án; nhận tặng cho, nhận thừa kế nhà ở thương mại trong các dự án đầu tư xây dựng nhà ở không thuộc khu vực cần bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Tổ chức nước ngoài thuộc diện luật định cũng được sở hữu căn hộ chung cư thông qua các hình thức mua, thuê mua, nhận tặng cho hoặc nhận thừa kế theo quy định.
Dự thảo đồng thời tiếp tục đặt giới hạn về tỷ lệ sở hữu. Theo đề xuất, tổ chức, cá nhân nước ngoài được mua, thuê mua, nhận tặng cho, nhận thừa kế và sở hữu không quá 30% số lượng căn hộ trong một tòa nhà chung cư. Đối với dự án có nhiều tòa nhà, giới hạn 30% được áp dụng theo từng tòa nhà.
Theo số liệu Bộ Xây dựng được dẫn trong các thông tin về dự thảo, lũy kế đến nay có khoảng 6.188 căn nhà do tổ chức, cá nhân nước ngoài sở hữu và đã được cấp Giấy chứng nhận. Riêng từ ngày 1-8-2024, thời điểm Luật Nhà ở năm 2023 có hiệu lực, số lượng này là 1.519 căn chung cư.
Bên cạnh việc thay đổi loại hình nhà ở được sở hữu, dự thảo tiếp tục quy định thời hạn sở hữu nhà ở của tổ chức, cá nhân nước ngoài tối đa 50 năm, đồng thời cho phép gia hạn một lần với thời hạn tối đa 50 năm khi có nhu cầu và đáp ứng điều kiện theo quy định.
Dự thảo cũng bổ sung cơ chế xử lý nhà ở khi hết thời hạn sở hữu. Theo đó, tổ chức nước ngoài có thể trực tiếp hoặc ủy quyền cho tổ chức, cá nhân khác thực hiện việc tặng cho hoặc bán nhà. Đối với cá nhân nước ngoài, dự thảo còn quy định về việc ủy quyền thừa kế; trường hợp không thực hiện các quyền xử lý theo quy định thì nhà ở sẽ được Nhà nước thu hồi và bán đấu giá.
