Xã Đak Đoa có 5 hợp tác xã (HTX) hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp gồm: HTX Nông nghiệp Glar, HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Lam Anh, HTX Chanh dây Hoàng Gia Foods, HTX Nông nghiệp và Dệt thổ cẩm Glar, HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Tân Bình.
Trong số đó, HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Lam Anh (làng Tuơh Ktu) tạo dấu ấn rõ nét khi liên kết với gần 500 hộ dân canh tác hơn 300 ha cà phê theo tiêu chuẩn 4C và UTZ. Ngoài ra, HTX còn hợp tác với 37 hộ canh tác 30 ha cà phê để tạo nguồn nguyên liệu chế biến sản phẩm cà phê phin giấy đạt chứng nhận OCOP 4 sao.
Ông Lê Hữu Anh-Giám đốc HTX-cho biết: “HTX tập trung thay đổi tư duy sản xuất của các thành viên, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số, theo hướng sạch và bền vững. Chúng tôi hướng dẫn bà con hạn chế sử dụng phân bón vô cơ, tuyệt đối không dùng thuốc trừ cỏ, tăng cường phân hữu cơ, vi sinh và chế phẩm sinh học. Cách làm này vừa bảo vệ môi trường, vừa giảm chi phí đầu tư 10-15 triệu đồng/ha. Ngoài ra, HTX còn cung ứng vật tư, hỗ trợ kỹ thuật, hướng tới mô hình sản xuất hữu cơ, chế biến cà phê chất lượng cao để nâng tính cạnh tranh trên thị trường”.
Anh Xuân (làng Groi Wêt, thành viên HTX) chia sẻ: "Trước đây, tôi dùng thuốc diệt cỏ, bón nhiều phân vô cơ khiến đất bạc màu. Với 1,5 ha cà phê, mỗi vụ chỉ thu được khoảng 3-4 tấn nhân. Từ khi tham gia mô hình canh tác theo quy trình EMI Nhật Bản, sản xuất cà phê 4C, tôi được hướng dẫn kỹ thuật để cỏ giữ ẩm, dùng vỏ cà phê ủ phân, dùng phân gà hữu cơ Nhật Bản và thuốc sinh học phòng trừ sâu bệnh".
Nhờ vậy, chi phí đầu tư của gia đình anh Xuân giảm khoảng 30%, năng suất tăng gần gấp đôi, đạt 6-7 tấn nhân. Đặc biệt, nhờ có HTX bao tiêu, sản phẩm được thêm 200 nghìn đồng/tấn so với giá thị trường.
Một mô hình tiêu biểu khác là HTX Nông nghiệp Glar. Ông Uê-Chủ tịch Hội đồng Quản trị kiêm Giám đốc HTX-cho biết: HTX đang liên kết với 100 hộ dân canh tác 95 ha cà phê theo tiêu chuẩn 4C để cung cấp nguyên liệu cho Công ty TNHH Vĩnh Hiệp (phường An Phú). Việc liên kết mang lại hiệu quả cao hơn hẳn so với cách làm truyền thống. Trong quá trình liên kết, bà con nông dân được hướng dẫn kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm với giá cao hơn thị trường.
Mỗi năm, HTX Nông nghiệp Glar cung cấp cho Công ty TNHH Vĩnh Hiệp trên 1.000 tấn cà phê nhân đạt chuẩn 4C. Trước đây, nông dân sản xuất manh mún nên năng suất chỉ đạt 2-3 tấn cà phê nhân/ha, nay nhờ quy trình sản xuất bền vững đã tăng lên 4-5 tấn/ha. Đặc biệt, Công ty còn cộng thưởng 100-300 nghìn đồng/tấn so với giá thị trường, tạo động lực cho bà con gắn bó với HTX.
Bà Dương Thị Thu Thủy-Trưởng Phòng Kinh tế xã Đak Đoa-nhìn nhận: “Phong trào nông dân tham gia HTX, tổ hợp tác ở xã đang phát triển mạnh. Đây là hướng đi phù hợp để nâng cao năng lực sản xuất, nhất là với đồng bào dân tộc thiểu số. Khi tham gia HTX, bà con được tập huấn kỹ thuật, sản xuất theo quy trình bền vững, đầu ra ổn định nhờ DN bao tiêu. Thời gian tới, xã sẽ tiếp tục khuyến khích bà con liên kết, đồng thời hỗ trợ HTX xây dựng thương hiệu, đăng ký chứng nhận chất lượng để mở rộng thị trường”.
