Làm thế nào để tạo sự cân bằng giữa bảo tồn đa dạng sinh học, các nguồn tài nguyên thiên nhiên góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội, xung quanh vấn đề này, P.V Báo Gia Lai đã có cuộc phỏng vấn Giáo sư-Tiến sĩ Nguyễn Hoàng Trí-Chủ tịch Ủy ban Quốc gia chương trình con người và sinh quyển Việt Nam (thuộc UNESCO).
*P.V: Là người đồng hành trong suốt quá trình xây dựng hồ sơ đề nghị UNESCO công nhận cao nguyên Kon Hà Nừng là Khu DTSQ thế giới, theo Giáo sư, đâu là điểm độc đáo của khu vực này?
GS.TS. Nguyễn Hoàng Trí-Chủ tịch Ủy ban Quốc gia Chương trình con người và sinh quyển Việt Nam (thuộc UNESCO). Ảnh: Hà Duy
- Giáo sư-Tiến sĩ NGUYỄN HOÀNG TRÍ: Khi xây dựng hồ sơ Khu DTSQ, tôi nhận thấy điểm nổi bật nhất của cao nguyên Kon Hà Nừng là rừng còn khá nguyên vẹn, nhất là vùng lõi Kon Ka Kinh, Kon Chư Răng. Điều này có giá trị rất lớn, là điều kiện cần thiết để các sinh vật ở đây có thể thực hiện các tập tính kiếm ăn, sinh sản…
Cao nguyên Kon Hà Nừng có khá nhiều động vật quý hiếm đang sinh sống, trong đó có 3 loài thú đặc hữu của Đông Dương bao gồm voọc chà vá chân xám, vượn đen má hung Trung Bộ và mang lớn.
Điểm nổi bật, độc đáo chỉ có ở cao nguyên Kon Hà Nừng là hệ sinh thái phong phú, đa dạng, trong đó, đặc trưng là rừng kín nhiệt đới thường xanh cây lá rộng, rừng kín nhiệt đới thường xanh cây lá kim, rừng thưa thường xanh cây lá rộng, rừng thưa thường xanh cây lá kim, thảm cây bụi và các khu vực đất nông nghiệp, khu dân cư tính đa dạng sinh học cao, đặc trưng cho hệ sinh thái rừng các tỉnh Tây Nguyên.
Đặc biệt nhất là nguồn nước, cụ thể là nước mội. Đây là loại nước có được khi mưa rơi xuống tán rừng, rồi rơi xuống mặt đất rừng, ngấm dần trong đất, qua các lớp khoáng chất nằm sâu trong lòng đất. Các khoáng chất đã hòa vào nước thành các vi chất. Vì vậy, việc giữ rừng, giữ nước ở cao nguyên Kon Hà Nừng không chỉ cho người Gia Lai mà còn giữ cho cả khu vực lân cận. Giá trị quan trọng là nằm ở đó.
* P.V: Vậy để bảo tồn Khu DTSQ thế giới cao nguyên Kon Hà Nừng một cách hiệu quả, cần chú ý đến những vấn đề gì, thưa Giáo sư?
- Giáo sư-Tiến sĩ NGUYỄN HOÀNG TRÍ: Để làm tốt công tác bảo tồn thì cần có sự kết nối về không gian và cảnh quan. Muốn sinh vật thực hiện tập tính vốn có của nó thì phải liên kết các vùng bảo tồn, trong đó, Kon Chư Răng và Kon Ka Kinh phải được kết nối một cách tự nhiên, để các loài lưu thông, giao lưu được với nhau. Việc kết nối 2 khu vực trước tiên phải có sự nỗ lực của địa phương, khôi phục các hệ sinh thái kết nối, như là trồng các cây bản địa.
Hai là phải có mối liên kết giữa con người và thiên nhiên, thể hiện ở việc rừng cung cấp các sản phẩm cho con người, bao gồm sản phẩm về nông nghiệp, về chăn nuôi, cung cấp thức ăn, dinh dưỡng, cây thuốc cho con người. Người dân tộc thiểu số đã sống phụ thuộc vào rừng từ rất lâu đời, bây giờ, nếu tiếp tục sống như thế thì cần có phương án vừa giữ rừng lại vừa khai thác rừng thì mới bảo tồn được. Điều đó đòi hỏi phải huy động sức lực của toàn hệ thống chính trị lẫn người dân.
Mỏm đá đen là một điểm ngắm cảnh tuyệt đẹp níu chân du khách trên hành trình chinh phục đỉnh Kon Ka Kinh. Ảnh: H.N
* P.V: Giáo sư đánh giá như thế nào về công tác bảo tồn tại Khu DTSQ cao nguyên thế giới Kon Hà Nừng thời gian qua của Gia Lai?
- Giáo sư-Tiến sĩ NGUYỄN HOÀNG TRÍ: Nhà nước đã triển khai các chương trình nghiên cứu về Tây Nguyên từ năm 1976 đến nay, gồm chương trình Tây Nguyên I, Tây Nguyên II, Tây Nguyên III và nhiều chương trình khác nữa. Qua đó, ngành chức năng xác định một trong những nhiệm vụ của Tây Nguyên là bảo vệ rừng. Điều này không ai rõ hơn là người dân địa phương. Mất rừng là mất sinh kế, dân đói thì việc phát triển bền vững không thành công.
Gia Lai phải tuyên truyền để người dân nhận thức được rừng là nguồn thực phẩm, nguồn thức ăn cho người dân, nhưng đồng thời chính người dân cũng phải bảo vệ rừng để bảo vệ sinh kế cho bản thân mình.
Vùng lõi Kon Ka Kinh là điểm đến hấp dẫn những du khách ưa thích loại hình du lịch sinh thái. Ảnh: H.N
* P.V: Du lịch là một trong những trụ cột mà Gia Lai đang thúc đẩy khai thác, phát triển, trong đó, cao nguyên Kon Hà Nừng là một điểm đến hấp dẫn, hứa hẹn sẽ thu hút được lượng lớn khách du lịch. Vậy theo Giáo sư, việc phát triển du lịch có ảnh hưởng gì đến công tác bảo tồn tại khu DTSQ này không?
- Giáo sư-Tiến sĩ NGUYỄN HOÀNG TRÍ: Với chủ trương của UNESCO, du lịch, đặc biệt là du lịch sinh thái là một trong những hoạt động phát triển kinh tế-xã hội cần được đưa vào trong hoạt động của khu vực sinh quyển để tạo sinh kế cho người dân. Việc nghiên cứu các sinh kế, tạo sinh kế cho người dân là hết sức quan trọng, thậm chí trở thành hoạt động chính cho các cộng đồng trong khu vực. Điều đó được UNESCO đánh giá rất cao.
Song song với đó, du lịch sinh thái chỉ được phát huy khi gắn với công tác bảo tồn, gắn với trách nhiệm và duy trì hệ sinh thái bền vững, đồng thời mang lại lợi ích cho cộng đồng dân cư.
Nói đến du lịch sinh thái tức là nói đến cái tự nhiên, cảnh quan tự nhiên. Không thể nào phá hủy hệ sinh thái để phục vụ cho du lịch sinh thái. Nếu ta phá hủy hệ sinh thái để xây dựng thế hệ bê tông, nhân tạo thì không thể gọi là hệ sinh thái được. Do đó, một trong những chủ trương, yêu cầu, khuyến cáo của UNESCO là mỗi du khách, mỗi người dân đi du lịch phải có trách nhiệm bảo vệ thiên nhiên, bảo vệ môi trường.
Ví dụ ở Khu DTSQ quần đảo Cát Bà (TP. Hải Phòng), người ta gắn nhãn mác hình con voọc của khu sinh quyển vào các chai nước mắm, chai mật ong. Khi mua các sản phẩm đó, nhìn thấy hình ảnh con vật, du khách cũng cảm thấy mình đã đóng góp vào việc bảo tồn loài voọc ở khu DTSQ này.
Trong vấn đề phát triển bền vững liên quan đến khu DTSQ thì du lịch sinh thái là một trong những hoạt động được chú trọng hàng đầu. Bởi phát triển du lịch sinh thái là vừa bảo vệ môi trường, vừa mang lại lợi ích cho người dân. Đây được đánh giá là một công cụ rất hữu hiệu cho phát triển và bảo tồn, là mô hình cho phát triển bền vững.
(GLO)- Sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, xã Ia Dreh đã triển khai đồng bộ các chương trình, dự án giảm nghèo, lấy việc nâng cao thu nhập cho người dân làm mục tiêu phấn đấu.
(GLO)- Giữa nhịp sống hiện đại, ở làng Thuận Nghĩa (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) vẫn hiện diện một khoảng lặng rất riêng. Đó là những ngôi nhà cổ trầm mặc bên hàng cau, vườn cây, như những mảnh ký ức của làng quê xưa, âm thầm gìn giữ nếp sống, gia phong và dấu ấn của thời gian.
(GLO)- Tối 30-1, tại đường D2, khu vực bờ kè suối Hội Phú (phường Pleiku), UBND phường Pleiku tổ chức lễ khai trương “Phố đêm Chợ Nhỏ” - mô hình không gian văn hóa, ẩm thực và du lịch cộng đồng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế ban đêm trên địa bàn.
(GLO)- Trong khuôn khổ Diễn đàn du lịch ASEAN lần thứ 45, chiều 30-1, tại Trung tâm Hội nghị Nustar (TP. Cebu, Philippines), Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á tổ chức trao Giải thưởng du lịch ASEAN năm 2026. Phố biển Quy Nhơn (tỉnh Gia Lai) vinh dự nhận Giải thưởng “Đô thị du lịch sạch ASEAN 2026”.
(GLO)- Làng Mơ Hra - Ðáp (xã Tơ Tung, tỉnh Gia Lai) vừa được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao cấp tỉnh về du lịch cộng đồng. Mô hình khẳng định hướng đi đúng đắn trong việc đưa giá trị văn hóa trở thành nguồn lực phát triển kinh tế nông thôn bền vững.
(GLO)- Tối 29-1, tại khu vực đường D2 bờ kè suối Hội Phú, UBND phường Pleiku tổ chức tổng duyệt chương trình lễ khai trương “Phố đêm Chợ Nhỏ”, nhằm rà soát toàn bộ nội dung, kịch bản, công tác tổ chức trước khi chính thức đưa mô hình vào phục vụ người dân và du khách.
(GLO)- Tối 27-1, Bí thư Đảng ủy phường Pleiku Nguyễn Xuân Phước đã đi kiểm tra công tác chuẩn bị Lễ khai trương và các điều kiện tổ chức hoạt động “Phố đêm Chợ Nhỏ” tại khu vực Chợ Nhỏ đường Phùng Hưng và dọc bờ kè suối Hội Phú.
(GLO)- Tối 25-1, “Phố đêm Chợ Nhỏ” (phường Pleiku) chính thức đi vào hoạt động thử nghiệm, thu hút đông đảo người dân và du khách đến tham quan, trải nghiệm, và thưởng thức ẩm thực, mang đến một nhịp sống đêm mới cho đô thị phố núi.
(GLO)- Dự án “Phố đêm Chợ Nhỏ” (phường Pleiku) bắt đầu vận hành thử nghiệm vào tối 25-1. Khá đông người dân và du khách đã hào hứng trải nghiệm tản bộ, thưởng thức ẩm thực trong khung cảnh lung linh.
(GLO)- Những ngày đầu năm 2026, không khí mừng Đảng, mừng Xuân đang lan tỏa nơi các buôn làng vùng cao nguyên Gia Lai từ hệ thống đèn đường mới thắp sáng ban đêm, sắc hoa rực rỡ hai bên lối đi, đến tuyến đường bê tông rộng rãi, sạch đẹp vừa hoàn thành.
(GLO)- Phường Pleiku (tỉnh Gia Lai) đang triển khai đồng bộ các hoạt động chỉnh trang đô thị, đảm bảo vệ sinh môi trường tại khu vực đường Phùng Hưng và đường D2 bờ kè suối Hội Phú - nơi triển khai phương án kinh doanh “Phố đêm Chợ Nhỏ”.
(GLO)- Nằm giữa đại ngàn Trường Sơn, xã Sơn Lang đang dần định vị bản sắc trên bản đồ du lịch Gia Lai bằng sự hội tụ hiếm có của tài nguyên rừng, văn hóa bản địa và bức tranh nông nghiệp đặc thù.
(GLO)- Ngày 14-1-2026, UBND tỉnh Gia Lai ban hành Quyết định số 182/QÐ-UBND xếp hạng di tích lịch sử cấp tỉnh Ðịa điểm chuyển quân tập kết ra Bắc (1954-1955) tại bờ Bắc sông Lại Giang (nay thuộc khu phố 3, phường Bồng Sơn).
(GLO)- Từ những vườn cà phê hữu cơ xanh bền trên đất đỏ bazan, anh Siu Sắt (SN 1990, làng Mrông Yố 1, xã Ia Phí, tỉnh Gia Lai) đã khơi dậy một hướng đi mới cho quê hương: làm nông nghiệp sạch gắn với phát triển du lịch canh nông và trải nghiệm văn hóa địa phương.
(GLO)- Trải qua bao thăng trầm, làng nghề nón lá Gò Găng (phường An Nhơn Bắc, tỉnh Gia Lai) vẫn hiện diện trong đời sống văn hóa của người dân địa phương. Hiện nay, nghề chằm nón tuy không còn là nguồn thu nhập chính, song những thợ lâu năm nơi đây vẫn âm thầm gắn bó với nghề, gìn giữ ký ức làng quê.
(GLO)- Sau hơn 4 năm được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới, hiện nay cao nguyên Kon Hà Nừng đang bước vào giai đoạn chuyển từ nhận diện giá trị sang tổ chức thực hiện các giải pháp cụ thể, hướng đến hài hòa giữa bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và phát triển KT-XH địa phương.
(GLO)- Phong trào thi đua “Phụ nữ chung sức xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh” đã và đang lan tỏa mạnh mẽ trong các cấp Hội Liên hiệp phụ nữ tỉnh Gia Lai.
(GLO)- Ở vùng biên giới phía Tây tỉnh Gia Lai, xã Ia Dom nổi bật với cánh rừng gỗ tếch gần 30 năm tuổi. Cùng với đó là dòng suối Đôi trong vắt quanh năm. Không gian yên bình, mát lành nơi đây đang mở ra hướng phát triển du lịch sinh thái gắn với văn hóa cộng đồng.
(GLO)- Trong các tiêu chí đánh giá mức độ nghèo đa chiều hiện nay, thiếu hụt thông tin được xác định là một trong những chỉ số quan trọng thuộc nhóm thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản.
(GLO)- Nhờ triển khai đồng bộ các chính sách hỗ trợ gắn với nâng cao nhận thức và phát huy nội lực của người dân, xã Chư A Thai (tỉnh Gia Lai) đạt nhiều kết quả ấn tượng trong công tác giảm nghèo.
(GLO)- Mùa đông Vĩnh Sơn - miền sơn cước vốn được ví như “xứ lạnh” của vùng Tây Sơn hạ đạo (tỉnh Gia Lai) - trầm lắng, se lạnh và ẩm ướt. Năm nay, Vĩnh Sơn đón một món quà bất ngờ khi hoa đào nở sớm, bừng sáng núi rừng.
(GLO)- Không bằng lòng với kết quả đạt chuẩn nông thôn mới năm 2025, xã Chư Păh xác định rõ: Xây dựng nông thôn mới là hành trình liên tục, lấy chất lượng đời sống người dân làm thước đo.
(GLO)- Khi thị trường Trung Quốc giảm mạnh nhu cầu, các kênh mua bán truyền thống trong nước cũng thu hẹp, người dân làng nghề tiện gỗ mỹ nghệ Bắc Nhạn Tháp (phường An Nhơn) đã chủ động chuyển đổi số, mở ra hướng đi mới giúp nghề truyền thống hồi sinh.
(GLO) - Ông Trần Ngọc Cát - Trưởng thôn An Hòa (xã Tuy Phước Bắc) cho biết: Đầu năm 2023, khi còn thuộc xã Phước Quang (huyện Tuy Phước cũ), An Hòa được chọn làm điểm xây dựng thôn thông minh - một tiêu chí quan trọng để xã đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu.
