Khi sương sớm chưa tan trên những đóa dã quỳ vàng rực, nhiều người dân làng Ia Gri (xã Biển Hồ) đã tỏa đến khắp triền núi. Từng nhóm người cần mẫn đào củ, chặt thân, gom dong riềng thành từng đống.
Mồ hôi lấm tấm trên trán, đất đỏ bám dính những đôi chân trần, tiếng nói cười rộn rã vang vọng giữa sắc vàng bạt ngàn của dã quỳ đang nở rộ.
Công việc thu hoạch nơi sườn núi lửa không hề nhẹ nhàng. Đất núi dốc, củ nằm sâu, ai nấy đều phải khom mình bổ mạnh từng nhát cuốc. Thế nhưng trong cái vất vả ấy vẫn ánh lên niềm vui, khi từng củ dong được rũ sạch đất, gom đầy vào tấm bạt lớn, rồi được những thanh niên khỏe mạnh kéo xuống chân núi theo triền dốc quanh co, giữa biển hoa vàng rực rỡ.
Bà Rơ Châm Pin, người dân làng Ia Gri, vừa thoăn thoắt gom củ vừa vui vẻ kể: “Cây dong riềng được bà con trồng ở núi lửa này đã mấy chục năm rồi. Đến vụ thu hoạch, mọi người lại đổi công cho nhau, hôm nay làm cho nhà này, mai lại sang nhà khác. Nhà mình năm nay trồng hơn 4 sào, trồng muộn nên thu hoạch sau các nhà khác”.
Còn với bà Dương Thị Thoa - người gắn bó gần 30 năm với cây dong riềng Chư Đang Ya - mùa thu hoạch luôn là thời điểm bận rộn nhất trong năm. Gia đình bà có gần 15 ha dong riềng, trong đó, phân nửa nằm trên sườn núi lửa.
“Năm nay, mưa nhiều nên năng suất giảm, chỉ đạt khoảng 6 tấn/ha. Mọi năm, thời tiết thuận lợi, năng suất có thể lên đến 8-9 tấn/ha. Dù vậy, cây dong riềng vẫn cho thu nhập ổn định vì không tốn nhiều chi phí đầu tư”-bà Thoa chia sẻ.
Không chỉ trồng, bà Thoa còn thu mua củ tươi của bà con để chế biến tinh bột. Nhờ đó, dong riềng Chư Đang Ya không chỉ phục vụ tiêu dùng địa phương mà còn được đưa đi nhiều nơi trong tỉnh. “Mỗi năm, cơ sở của tôi chế biến khoảng 100 tấn bột tươi, chiếm 50% là bột dong riềng được trồng ở Chư Đang Ya”-bà Thoa cho biết.
Theo thống kê, khu vực núi lửa Chư Đang Ya hiện có khoảng 120 ha đất nông nghiệp, chủ yếu trồng khoai mật và dong riềng. Năm 2025, diện tích dong riềng lên tới 90 ha. Con số này cho thấy sức sống mạnh mẽ của cây trồng đặc trưng vùng đất đỏ bazan.
Mùa mưa xuống vào đầu tháng 5 là thời điểm gieo trồng. Đến khi hoa dong riềng tàn, lá úa vàng, thân cây gục xuống cũng là lúc vụ thu hoạch bắt đầu (khoảng tháng 11-12 hằng năm). Cũng chính thời điểm ấy, hoa dã quỳ nở rộ trên khắp triền núi, khiến cảnh sắc càng thêm rực rỡ.
Không chỉ là cây trồng mang lại giá trị kinh tế, dong riềng còn góp phần tạo nên những mùa hoa đặc trưng của Chư Đang Ya. Mỗi khi hoa dong riềng nở, cả vùng đất như thắp nến bởi sắc hoa đỏ rực, quyến rũ bao du khách tìm đến. Còn mùa thu hoạch lại mang đến hơi thở của một cao nguyên phồn sinh, tràn trề sức sống.
