Ra mắt lần đầu tại Italy vào năm 1968 với nhan đề Ho Ci Min - Un uomo e un popolo, cuốn sách đã trở thành biểu tượng sinh động cho tình cảm chân thành và sự ngưỡng mộ sâu sắc mà nhân dân Italy cùng bạn bè quốc tế dành cho vị lãnh tụ vĩ đại của Việt Nam, cũng như cho cuộc đấu tranh giành độc lập đầy gian khổ của dân tộc ta.
Hồ Chí Minh - Một con người, một dân tộc là một tác phẩm đặc biệt do 3 người Italy là tác giả, gồm 2 nhà báo Paolo Bracaglia Morante và Camillo Pisani chấp bút, phần tranh minh họa do họa sĩ Pino Dangelico đảm trách. Sách được tạp chí Vie Nuove - cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Italy phát hành.
Năm 2025, nhân kỷ niệm 135 năm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh, với sự hỗ trợ của Bộ Ngoại giao và Hợp tác Quốc tế Italy, Nhà xuất bản Kim Đồng đã xuất bản tác phẩm này, với bản dịch tiếng Việt của Bùi Thị Thái Dương.
Có lẽ bạn đọc cần được biết ngay rằng Hồ Chí Minh - Một con người và một dân tộc của Nhà xuất bản Kim Đồng là một ấn bản tuyệt đẹp. Với 204 trang nội dung khổ lớn (25 x 33 cm), bìa cứng, phủ toàn bộ bề mặt là màu xanh lá cây, dòng chữ HỒ CHÍ MINH được phóng to trang trọng, bên dưới là chân dung Bác với nét cương nghị, điềm tĩnh, thương yêu… tập sách tạo ngay ấn tượng bề thế mà gần gũi.
Sắp xếp nội dung theo trình tự thời gian, bộ sách tái hiện một cách sinh động cuộc đời và sự nghiệp của Hồ Chí Minh từ ấu thơ với hình ảnh cậu bé Nguyễn Sinh Cung thông minh, đĩnh ngộ, sớm chứng kiến cảnh đất nước mất độc lập, người dân mất tự do, đến khi xuống tàu xuất dương, tìm đường cứu nước dưới cái tên Nguyễn Ái Quốc… và rồi trở thành lãnh tụ kiệt xuất dẫn dắt dân tộc Việt Nam giành độc lập và chiến thắng oanh liệt trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ.
Nếu để ý sẽ thấy không phải tình cờ mà các tác giả người Italy đặt tên sách với trật tự “một con người” rồi mới tới “một dân tộc”. Thoạt nghe có vẻ khiên cưỡng bởi theo logic thông thường và dễ chấp nhận phải đưa “một dân tộc” ra phía trước. Thế nhưng không, theo dõi từng trang in sẽ thấy điều đó là đúng. Vì lẽ suốt cuộc đời mình Hồ Chí Minh gần như chỉ nghĩ đến đất nước và đồng bào mình - một đất nước độc lập tự do, một dân tộc tự do hạnh phúc. Và từ một con người thông minh, cương nghị ấy có thể hình dung ra một dân tộc dũng cảm, kiên cường như thế nào.
Không chỉ viết, vẽ, tập sách còn cung cấp nhiều tư liệu hình ảnh, tranh vẽ quý, được trình bày khoa học, sinh động kết nối nhiều trường liên tưởng lại với nhau. Ví dụ, với bức tranh cổ động “Gia đình nông dân” (1954) ở trang 46 - 47 ta có thể hình dung đời sống cơ bản của một gia đình nông dân là như thế nào; hoặc như ở 2 trang 126 - 127 các tác giả thực hiện chủ đề “Việt Nam từ thuộc địa tới một đất nước tự do”, bằng cách chọn ra những con tem có nội dung phù hợp, các tác giả đã đưa người đọc xuyên qua thời gian nhanh chóng mà vẫn kịp nắm bắt những mốc lịch sử quan trọng. Và qua đó lại thấy hiện lên một Hồ Chí Minh kiệt xuất giữa những dòng chảy lịch sử dữ dội.
Không chỉ có những bức tranh minh họa sắc sảo, lôi cuốn, nhờ được trình bày hấp dẫn, cùng với đó là những tư liệu thông tin được trình bày khoa học, Hồ Chí Minh - Một con người và một dân tộc thu hút người đọc với mọi lứa tuổi, dắt người đọc đến với những trải nghiệm thú vị.
Hồ Chí Minh - Một con người và một dân tộc xuất bản khi Chủ tịch Hồ Chí Minh còn tại thế. Điều đó cho thấy đương thời tư tưởng và hình ảnh của Hồ Chí Minh - một người Việt Nam yêu nước, tha thiết với độc lập, tự do của dân tộc, hạnh phúc của nhân dân đã đến với bạn bè quốc tế, đã được nhân loại đồng cảm, chia sẻ. Cuốn sách là minh chứng sống động cho sự ngưỡng mộ và lòng kính trọng mà bạn bè quốc tế, đặc biệt là nhân dân Italy dành cho vị lãnh tụ vĩ đại và cuộc đấu tranh giành độc lập đầy gian khổ của dân tộc Việt Nam.
Xin được mượn lời bài thơ Việt Nam có Bác của Lê Anh Xuân để kết thúc ở đây: “Bác là non nước trời mây/ Việt Nam có Bác mỗi ngày đẹp hơn/ Còn cao hơn đỉnh Trường Sơn/ Nghìn năm chung đúc tâm hồn ông cha/ Điệu lục bát, khúc dân ca/ Việt Nam là Bác, Bác là Việt Nam”.
