Việc tổ chức cho học sinh tham quan, trải nghiệm ngoài nhà trường giúp các em mở rộng kiến thức, rèn kỹ năng và tiếp cận thực tế. Tuy nhiên, với những chuyến đi có số lượng học sinh lớn, yêu cầu về pháp lý, an toàn và trách nhiệm của các bên cần được đặt lên hàng đầu.
Vụ Công ty TNHH Điều hành Du lịch Viễn Anh tại Hà Tĩnh là lời cảnh báo đáng chú ý. Theo đó, doanh nghiệp này đã ký hợp đồng với 4 trường học, tổ chức 5 chương trình tham quan, trải nghiệm cho tổng cộng 2.113 người trong tháng 4-2026, trong khi chưa được cấp giấy phép kinh doanh dịch vụ lữ hành. UBND tỉnh Hà Tĩnh sau đó xử phạt doanh nghiệp 380 triệu đồng và buộc nộp lại hơn 4,69 triệu đồng tiền thu lợi bất hợp pháp.
Từ vụ việc này, vấn đề đặt ra không chỉ là trách nhiệm của doanh nghiệp mà còn là việc nhà trường cần kiểm tra kỹ càng trước khi ký hợp đồng tổ chức cho học sinh đi tham quan.
Trước hết, nhà trường cần kiểm tra tư cách pháp lý của đơn vị tổ chức. Doanh nghiệp phải cung cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và giấy phép kinh doanh dịch vụ lữ hành phù hợp với hoạt động thực hiện.
Tên pháp nhân, người đại diện ký hợp đồng và đơn vị trực tiếp tổ chức chương trình phải được đối chiếu rõ ràng. Không nên chỉ căn cứ vào quảng cáo, giới thiệu hoặc việc doanh nghiệp từng tổ chức các chương trình tương tự.
Tiếp đó là kiểm tra hợp đồng. Hợp đồng cần thể hiện cụ thể chương trình, thời gian, địa điểm, số lượng học sinh, phương tiện vận chuyển, dịch vụ ăn uống, chi phí, trách nhiệm của từng bên, bảo hiểm và phương án xử lý khi chuyến đi thay đổi hoặc xảy ra sự cố. Đối với đoàn học sinh, trách nhiệm bảo đảm an toàn cần được xác định rõ ngay từ đầu.
Phương tiện vận chuyển cũng phải được kiểm tra. Nhà trường cần nắm rõ đơn vị vận tải, số lượng và loại xe, người điều khiển phương tiện, lộ trình và phương án quản lý học sinh trên từng xe. Với đoàn đông, phải có danh sách cụ thể, phân công giáo viên phụ trách từng xe, từng nhóm và thực hiện kiểm đếm học sinh tại các điểm tập trung.
Bên cạnh đó, nhà trường cần đánh giá mức độ an toàn của điểm đến và nội dung trải nghiệm. Những địa điểm có sông, hồ, ao, vực sâu, địa hình cao dốc, khu vui chơi, khu sản xuất, máy móc hoặc nguy cơ cháy nổ cần được khảo sát, đánh giá trước. Nếu chương trình có hoạt động dưới nước, leo núi, vận động mạnh hoặc tiếp xúc với thiết bị, máy móc, phải có biện pháp bảo đảm an toàn phù hợp.
Một chuyến đi an toàn cũng đòi hỏi phương án quản lý và xử lý tình huống cụ thể.
Nhà trường cần phân công người chịu trách nhiệm chung, giáo viên phụ trách từng nhóm, chuẩn bị phương án liên lạc, sơ cứu, cấp cứu và xử lý các tình huống như học sinh bị lạc, tai nạn, ốm hoặc thời tiết thay đổi. Đoàn càng đông, việc phân công và kiểm soát học sinh càng phải chặt chẽ.
Bảo hiểm và y tế cũng là những nội dung không thể xem nhẹ. Nhà trường cần làm rõ phạm vi bảo hiểm trong chuyến đi, đồng thời xác định cơ sở y tế gần nhất, phương án sơ cứu, cấp cứu và người chịu trách nhiệm liên hệ khi xảy ra sự cố.
Hoạt động tham quan, trải nghiệm phải phù hợp với kế hoạch giáo dục của nhà trường, có mục tiêu và nội dung rõ ràng, tránh biến hoạt động giáo dục thành một chuyến du lịch đơn thuần.
Các khoản kinh phí cũng cần được thực hiện công khai, minh bạch và đúng quy định; phụ huynh phải được thông tin đầy đủ về địa điểm, thời gian, chương trình, chi phí, phương tiện và các điều kiện bảo đảm an toàn.
