Nhận diện rõ các điểm nghẽn trong chuỗi đầu tư
Đánh giá tổng thể, Giám đốc Sở Xây dựng Nguyễn Trường Sơn chỉ ra thực trạng công tác quản lý đầu tư xây dựng cơ bản trên địa bàn tỉnh vẫn còn tồn tại nhiều bất cập như: Chất lượng khảo sát, thiết kế của các đơn vị tư vấn chưa đồng đều; dự toán chưa sát thực tế; năng lực một số nhà thầu hạn chế; tiến độ thi công chậm; hồ sơ nghiệm thu, hoàn công còn thiếu; kinh phí bảo trì chưa đáp ứng yêu cầu.
Đáng chú ý là tình trạng hồ sơ phải chỉnh sửa, bổ sung nhiều lần. “Việc này không chỉ kéo dài thời gian thẩm định mà còn làm phát sinh sai sót trong bóc tách khối lượng, áp dụng định mức, đơn giá, khiến dự toán thiếu chính xác và gây khó cho triển khai” - ông Sơn nói.
Ở khâu lựa chọn nhà thầu, Phó Giám đốc Sở Tài chính Trần Vũ Thanh Hùng cảnh báo nguy cơ lãng phí vẫn tiềm ẩn. Một số chủ đầu tư lúng túng trong lập kế hoạch, chia tách hoặc gộp gói thầu chưa hợp lý, làm giảm tính cạnh tranh. Việc xác minh năng lực nhà thầu còn khó do dữ liệu trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia chủ yếu tự khai báo, thiếu liên thông. Thực tế đã xuất hiện nhà thầu tự “thổi phồng” năng lực, khi triển khai thì thiếu hụt tài chính, thiết bị, dẫn đến chậm tiến độ, thậm chí phải chấm dứt hợp đồng.
Từ góc độ quản lý nhà nước trên lĩnh vực đất đai, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Cao Thanh Thương xác định giải phóng mặt bằng là “nút thắt” lớn. Một số địa phương chưa quyết liệt, chưa nắm vững quy định bồi thường, hỗ trợ tái định cư nên vận động người dân chưa hiệu quả, cùng với đó là quỹ đất tái định cư hạn chế, phát sinh khiếu kiện kéo dài, làm đình trệ các dự án trọng điểm.
Cùng với khai thác khoáng sản trái phép và vi phạm quy định của nhà thầu, các điểm nghẽn tồn tại dọc toàn bộ chuỗi đầu tư, từ khảo sát, thiết kế, lập dự toán, lựa chọn nhà thầu đến thi công và bảo trì, nếu không siết chặt sẽ gây lãng phí cộng dồn.
Siết kỷ luật, quy trách nhiệm, xử lý từ sớm
Trước thực trạng trên, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Tuấn Thanh yêu cầu rà soát toàn bộ các dự án đang triển khai và đã hoàn thành nhưng còn tồn tại; lập danh mục công trình có nguy cơ gây lãng phí để xử lý kịp thời. Trọng tâm là nâng cao vai trò, trách nhiệm người đứng đầu; chấn chỉnh tình trạng buông lỏng quản lý, khoán trắng cho tư vấn, nhà thầu; siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong hoạt động đầu tư xây dựng.
“Phòng, chống lãng phí là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị; phải triển khai quyết liệt, tạo chuyển biến rõ rệt từ năm 2026, bảo đảm mỗi công trình đạt chất lượng, hiệu quả, sử dụng đúng, đủ nguồn lực Nhà nước và nhân dân” - ông Nguyễn Tuấn Thanh nhấn mạnh.
Ở cấp cơ sở, các địa phương đang cụ thể hóa yêu cầu siết quản lý bằng giải pháp sát thực tế. Xã Phù Mỹ Đông triển khai nhiều dự án lớn, tập trung ba nhóm giải pháp: Đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, siết quản lý hợp đồng và tăng cường hậu kiểm. Đồng thời, xây dựng tiến độ giải phóng mặt bằng chi tiết, gắn trách nhiệm cán bộ, duy trì kênh thông tin 24/7 giữa UBND xã, chủ đầu tư và nhà thầu để xử lý kịp thời vướng mắc, bảo đảm điều kiện thi công.
Tại phường Pleiku, nâng cao trách nhiệm người đứng đầu được địa phương xác định là khâu then chốt nhằm khắc phục tình trạng chậm tiến độ, vướng giải phóng mặt bằng và phối hợp chưa chặt chẽ. Chủ tịch UBND phường Đặng Toàn Thắng cho biết, người đứng đầu sẽ trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm toàn diện; phân công nhiệm vụ theo tinh thần “6 rõ”, gắn trách nhiệm từng cán bộ, từng công đoạn, kèm thời hạn và cơ chế kiểm tra, đánh giá cụ thể.
Tại xã Cát Tiến, với 28 dự án đầu tư công đang triển khai, Chủ tịch UBND xã Võ Văn Trịnh cho biết địa phương tập trung kiểm soát từ khâu chuẩn bị đầu tư, xác định quy mô và tổng mức phù hợp khả năng cân đối vốn; rà soát quy hoạch, chủ động giải phóng mặt bằng và chủ động nguồn vật liệu. Đồng thời, tăng cường giám sát hiện trường, kịp thời phát hiện, xử lý sai phạm, phòng ngừa lãng phí từ sớm.
