Vu Lan gắn với “Đền ơn đáp nghĩa”
Theo Thông bạch số 252/TB-HĐTS của Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam (GHPGVN), Đại lễ Vu Lan - Báo hiếu Phật lịch 2570 - Dương lịch 2026 được tổ chức trong các ngày thuộc tháng 7 âm lịch năm Bính Ngọ; chính lễ vào Rằm tháng 7, tức ngày 27-8.
Giáo hội yêu cầu việc tổ chức Đại lễ Vu Lan tại các cơ sở tự viện bảo đảm trang nghiêm, thiết thực, tiết kiệm, không để xảy ra những nghi lễ không phù hợp với chính pháp và truyền thống. Điểm đáng chú ý của Vu Lan năm nay là tinh thần báo hiếu được gắn với hoạt động tri ân người có công và các anh hùng liệt sĩ.
Theo GHPGVN, mùa Vu Lan 2026 diễn ra trong dịp kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2-9, đồng thời cả nước thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Vì vậy, Giáo hội đề nghị các hoạt động Vu Lan năm nay gắn với truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa”.
Các Ban Trị sự, chùa và cơ sở tự viện được đề nghị tích cực thăm, tặng quà người có công với đất nước, Bà mẹ Việt Nam anh hùng, thương - bệnh binh, gia đình liệt sĩ; tổ chức cầu siêu, thắp nến tưởng niệm, tri ân các anh hùng liệt sĩ.
Đáng chú ý, các chùa và cơ sở tự viện cũng được đề nghị treo cờ Tổ quốc trong ngày Tết Độc lập và Vu Lan - Báo hiếu.
Những ngày trước chính lễ, nhiều hoạt động Vu Lan đã được tổ chức tại các địa phương. Tại TP. Hồ Chí Minh, ngày 23-8, Pháp hội Vu Lan - Báo hiếu tại Việt Nam Quốc Tự có Lễ trai đàn chẩn tế, siêu tiến anh linh liệt sĩ và đồng bào qua đời trong đại dịch Covid-19. Cùng ngày, tại Tổ đình Hội Khánh diễn ra pháp hội Vu Lan với nhiều hoạt động hướng đến tinh thần tri ân, báo ân.
Vu Lan không đồng nghĩa với cúng cô hồn
Vu Lan là một trong những ngày lễ quan trọng của Phật giáo, mang ý nghĩa tri ân, báo ân, trong đó đặc biệt nhấn mạnh lòng hiếu kính đối với cha mẹ.
Nguồn gốc lễ Vu Lan gắn với câu chuyện Bồ tát Mục Kiền Liên cứu mẹ. Từ câu chuyện về lòng hiếu hạnh này, Vu Lan trở thành dịp để mỗi người nhớ đến công ơn sinh thành, dưỡng dục của cha mẹ, tưởng nhớ tổ tiên và thể hiện lòng biết ơn bằng những hành động cụ thể.
Một nghi thức quen thuộc trong mùa Vu Lan ở Việt Nam là “bông hồng cài áo”. Người còn cha mẹ thường cài hoa hồng đỏ để nhắc mình trân quý hạnh phúc đang có; người đã mất cha mẹ cài hoa trắng để tưởng nhớ đấng sinh thành.
Nghi thức bông hồng cài áo tiếp tục được tổ chức trong mùa Vu Lan năm nay. Ngày 19-8, Văn phòng II Trung ương GHPGVN tại TP. Hồ Chí Minh đã tổ chức Lễ cài hoa hồng Vu Lan cùng lễ bế giảng khóa An cư kiết hạ Phật lịch 2570.
Trong đời sống văn hóa của người Việt, Rằm tháng 7 còn gắn với tục cúng cô hồn, Xá tội vong nhân. Vì diễn ra cùng thời điểm nên lễ Vu Lan và các tập tục này đôi khi được hiểu là một. Tuy nhiên, không nên đồng nhất 2 khái niệm. Vu Lan trong Phật giáo đặt trọng tâm vào báo hiếu, tri ân và báo ân, còn tục cúng cô hồn gắn với tín ngưỡng dân gian.
Báo hiếu không nằm ở mâm lễ lớn
Tinh thần Vu Lan không đặt nặng việc mâm lễ phải lớn hay nhỏ. Khi cha mẹ còn sống, việc quan tâm, chăm sóc, dành thời gian và thể hiện sự kính trọng với cha mẹ là những cách báo hiếu thiết thực. Với người đã khuất, con cháu có thể tưởng nhớ bằng việc sống tốt, làm việc thiện, chăm lo gia đình và hướng về tổ tiên, nguồn cội.
Thông bạch Vu Lan 2026 cũng định hướng nhiều nội dung mang tính thực hành như: tụng kinh Vu Lan, thuyết giảng ý nghĩa báo hiếu, tổ chức nghi thức bông hồng cài áo; đồng thời khuyến khích các hoạt động tri ân và chăm lo cộng đồng.
Đối với việc tổ chức lễ, GHPGVN nhấn mạnh yêu cầu trang nghiêm, thiết thực và tiết kiệm, tránh những nghi lễ không phù hợp với chính pháp và truyền thống.
Bởi vậy, thay vì đặt nặng lễ vật hay những nghi thức tốn kém, ý nghĩa cốt lõi của mùa Vu Lan vẫn là tri ân và báo ân: trân trọng cha mẹ khi còn có thể, tưởng nhớ người đã khuất và chuyển lòng biết ơn thành những việc làm thiết thực đối với gia đình và cộng đồng.
