Các video ngắn tưởng như chỉ là hình thức giải trí vài chục giây nhưng đang tạo ra một môi trường mà ở đó, thuật toán có thể ngày càng hiểu rõ sở thích của người dùng, trong đó có trẻ em. Mỗi lần trẻ xem lâu 1 video, bấm thích, bình luận hoặc tiếp tục vuốt, những tín hiệu đó có thể được hệ thống sử dụng để cá nhân hóa nội dung được đề xuất tiếp theo.
Điều đáng chú ý là quá trình này diễn ra âm thầm. Ban đầu, trẻ có thể chỉ xem một vài video về trò chơi, thời trang, người nổi tiếng hay những nội dung hài hước.
Sau đó, khi hệ thống nhận diện được những chủ đề khiến trẻ chú ý, các video tương tự xuất hiện ngày càng nhiều. Một vòng lặp hình thành: nội dung phù hợp sở thích khiến trẻ muốn xem tiếp, còn việc xem tiếp lại cung cấp thêm dữ liệu để thuật toán tiếp tục điều chỉnh đề xuất.
Theo các chuyên gia, mạng xã hội sử dụng nhiều cơ chế nhằm kéo dài thời gian sử dụng, trong đó có cuộn vô hạn và tự động phát. Khi 1 video kết thúc, nội dung mới lập tức xuất hiện, khiến người dùng khó nhận biết đâu là điểm dừng tự nhiên. Những video ngắn cũng tạo cảm giác được “thưởng” gần như ngay lập tức, trong khi các hoạt động như đọc sách, học tập, vận động hay giao tiếp trực tiếp đòi hỏi nhiều thời gian và nỗ lực hơn.
Với trẻ em và thanh thiếu niên, vấn đề đáng quan tâm không chỉ nằm ở số giờ sử dụng điện thoại. Bác sĩ Bùi Nguyễn Hồng Bảo Ngọc - Phó Trưởng phòng M7, Viện Sức khỏe tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai) cho rằng, cần chú ý trẻ đang xem nội dung gì, bị cuốn vào điều gì và việc sử dụng thiết bị ảnh hưởng thế nào đến giấc ngủ, học tập, cảm xúc và giao tiếp xã hội.
Các chuyên gia an ninh mạng cũng cảnh báo video ngắn độc hại, nội dung lệch chuẩn và sản phẩm do AI tạo ra có thể tác động đến nhận thức của người trẻ. Đặc biệt, trẻ chưa có đầy đủ kỹ năng kiểm chứng thông tin có thể coi những hình ảnh được dàn dựng là đời thực, từ đó hình thành cách nhìn sai lệch về con người, hành vi và các giá trị xã hội.
Vì vậy, cha mẹ cần biết con đang xem gì, ai đang định hình sở thích của con và vì sao con không muốn dừng lại. Thay vì chỉ đóng vai trò “người canh giờ” hoặc tịch thu điện thoại, gia đình cần trò chuyện, cùng con nhận diện nội dung, xây dựng thói quen sử dụng thiết bị lành mạnh và tạo thêm những hoạt động hấp dẫn ngoài màn hình. Khi thuật toán ngày càng hiểu trẻ qua từng cú vuốt, sự hiện diện và kết nối của cha mẹ càng trở nên quan trọng.
