Theo Bộ Y tế, tỷ lệ sinh con ở nhóm tuổi vị thành niên tại Việt Nam tăng từ 4,2% lên 8,2% trong giai đoạn 2014-2021. Đáng chú ý, mức tăng cao tập trung tại một số khu vực. Tây Nguyên tăng từ 9,5% lên 16,6%, trong khi Trung du và miền núi phía Bắc tăng từ 4,6% lên 19,9%, tức hơn 4 lần.
Một nguyên nhân đáng chú ý là hạn chế trong tiếp cận kiến thức và dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản của thanh thiếu niên. Ở lứa tuổi 15-19, nhiều em chưa được trang bị đầy đủ kiến thức về sức khỏe giới tính, tình dục an toàn và các biện pháp tránh thai phù hợp. Khi khả năng tiếp cận thông tin, tư vấn và dịch vụ còn hạn chế, nguy cơ mang thai ngoài ý muốn và sinh con sớm có thể gia tăng.
Tình trạng này cũng liên quan đến tảo hôn và sinh con sớm tại một số cộng đồng, nhất là ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Khảo sát tình hình kinh tế - xã hội của 53 dân tộc thiểu số cho thấy, tỷ lệ kết hôn sớm đã giảm từ 21,8% năm 2018 xuống 14,8% năm 2023 nhưng vẫn ở mức cao tại nhiều cộng đồng. Cứ 1.000 phụ nữ dân tộc thiểu số từ 15-19 tuổi có 83 trẻ được sinh ra, cao hơn 3 lần mức bình quân 26 trẻ/1.000 phụ nữ cùng độ tuổi trên toàn quốc.
Sinh con quá sớm không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của người mẹ và trẻ mà còn có thể kéo theo nhiều hệ lụy xã hội. Trẻ gái mang thai sớm có nguy cơ gián đoạn việc học, giảm cơ hội việc làm và gia tăng áp lực kinh tế cho gia đình.
Trước thực trạng sinh con sớm, Bộ Y tế đề xuất mở rộng tư vấn sức khỏe giới tính, tình dục và hướng dẫn tránh thai cho nhóm 15-19 tuổi tại 16 tỉnh, thành có tỷ lệ sinh sớm cao, bao gồm: Lạng Sơn, Cao Bằng, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Lào Cai, Sơn La, Lai Châu, Điện Biên, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đồng Nai, Tây Ninh và Cà Mau.
Ngành Y tế cũng đồng thời định hướng ưu tiên nhóm vị thành niên, công nhân khu công nghiệp và người dân vùng sâu, vùng xa trong các chương trình chăm sóc sức khỏe sinh sản.
