Bộ Y tế đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư hướng dẫn một số nội dung chính sách khuyến khích, thưởng, hỗ trợ đối với tập thể, cá nhân thực hiện tốt công tác dân số.
Đáng chú ý, dự thảo đề xuất địa phương lựa chọn, quyết định hình thức hỗ trợ đối với vợ chồng, cá nhân trong độ tuổi sinh đẻ có ít nhất 2 con gái dưới 16 tuổi.
Các gia đình được xem xét hỗ trợ là trường hợp nuôi con khỏe, dạy con ngoan, con học giỏi, thành đạt. Hình thức có thể gồm tôn vinh, biểu dương, hỗ trợ mua bảo hiểm y tế (BHYT) học sinh, sữa học đường và những hỗ trợ phù hợp khác tùy điều kiện, nguồn lực của từng địa phương. Việc hỗ trợ không được quy định một mức tiền thống nhất trên toàn quốc mà do địa phương xem xét, quyết định.
Theo Cục Dân số, đề xuất xuất phát từ thực tế Việt Nam vẫn đang đối mặt với tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh. Năm 2024, tỷ số giới tính khi sinh là 111,4 bé trai trên 100 bé gái, cao hơn mức cân bằng tự nhiên khoảng 106 bé trai trên 100 bé gái.
Cơ quan soạn thảo cho rằng, việc dành sự quan tâm đối với các gia đình có 2 con gái nhằm góp phần thay đổi quan niệm trọng nam khinh nữ, nâng cao vị thế của trẻ em gái và tạo thông điệp rằng sinh 2 con gái cũng là một mô hình gia đình đáng được trân trọng.
Theo Cục Dân số, đây không phải là chính sách khuyến khích các gia đình lựa chọn sinh con gái mà là một giải pháp trong tổng thể chính sách dân số. Tuy nhiên, đề xuất nhanh chóng gây tranh luận về tính công bằng.
Một số ý kiến cho rằng nếu chỉ hỗ trợ gia đình có 2 con gái thì những gia đình có 2 con trai hoặc có con trai và con gái có thể đặt câu hỏi vì sao họ không thuộc diện được hưởng chính sách tương tự. Việc lựa chọn một nhóm đối tượng cụ thể để hỗ trợ cũng làm phát sinh yêu cầu phải giải thích rõ mục tiêu và căn cứ của chính sách.
Một số chuyên gia về quyền trẻ em nhìn nhận, chính sách cần được xem xét trên nguyên tắc không phân biệt đối xử giữa trẻ em trai và trẻ em gái. Trong khi đó, các ý kiến ủng hộ cho rằng nếu mục tiêu là giải quyết một vấn đề dân số cụ thể, việc xác định nhóm đối tượng trọng tâm là cần thiết, miễn chính sách được thiết kế minh bạch và phù hợp.
Bên cạnh đó, có ý kiến cho rằng, hỗ trợ vật chất khó có thể tự giải quyết nguyên nhân sâu xa của tâm lý chuộng con trai. Quan niệm nối dõi, thừa kế, chăm sóc cha mẹ khi về già và những chuẩn mực xã hội lâu đời vẫn có ảnh hưởng đến lựa chọn giới tính của một bộ phận gia đình.
Vì vậy, nếu được ban hành, chính sách hỗ trợ gia đình có 2 con gái sẽ cần được triển khai cùng các giải pháp về bình đẳng giới, truyền thông thay đổi nhận thức và bảo đảm quyền lợi của trẻ em. Bộ Y tế hiện đang tiếp tục lấy ý kiến để hoàn thiện dự thảo trước khi ban hành.
