Pơ lang và nỗi nhớ thầm

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
(GLO)- Một trong những bài hát về Tây Nguyên được nhiều người yêu thích là bài “Em là hoa pơ lang” của nhạc sĩ Đức Minh, từng được thể hiện qua các giọng ca vàng như: Nghệ sĩ Nhân dân Tường Vy, Nghệ sĩ Nhân dân Thu Hiền, Nghệ sĩ Nhân dân Lê Dung… Và bây giờ, hẳn ai cũng rung động khi nghe những ca từ mượt mà, da diết cất lên: “…Quê hương ơi/Tây Nguyên ơi/Anh ơi em sẽ là pơ lang hoa đẹp nhất/thứ hoa buôn làng quý/Cho anh thêm đẹp lòng/hăng say giết giặc thù/lập nên bao chiến công/Tây Nguyên này bao nhiêu cô gái/đều là hoa pơ lang”.
Ảnh nguồn internet
Ảnh nguồn internet
Là người sống ở Tây Nguyên, đã bao giờ chúng ta tự hỏi: Từ bao giờ hoa pơ lang đã được ví như vẻ đẹp của người phụ nữ Tây Nguyên? Có những truyền thuyết nào về hoa pơ lang mà đến nay chúng ta còn chưa được tiếp cận? Vì sao cây pơ lang luôn được các dân tộc bản địa Bahnar và Jrai trồng ở đầu làng? Cho đến nay, người ta mới chỉ biết đến sự tích cây Pơ lang trong chuyện cổ dân gian của đồng bào Tây Nguyên. Đó là câu chuyện tình yêu của một đôi trai tài gái sắc yêu nhau tha thiết nhưng không lấy được nhau. Chuyện rằng, năm ấy, vì thiên tai, lụt lội thất thường, chàng trai bèn đi hỏi ông trời và bị trời biến thành thần mưa. Thương nhớ người yêu ở hạ giới, nước mắt chàng cứ tuôn thành mưa. Trong khi đó, cô gái vẫn thủy chung chờ đợi người yêu. Biết chuyện, Trời hết sức cảm động trước mối tình si này nên đã đồng ý với ước nguyện của cô gái: biến cây nêu của làng thành cây pơ lang, biến chiếc khăn đỏ mà chàng trai tặng cô gái trước khi lên đường thành bông hoa màu đỏ 5 cánh, để họ có cơ hội nhìn thấy nhau mỗi mùa pơ lang nở…
Còn tôi, trong khi đi tìm hiểu về loài cây pơ lang (mà quê tôi thường gọi là cây gạo) đã được ông Nguyễn Văn Sỹ (Ksor Krơn)-cố Bí thư Tỉnh ủy Gia Lai-kể về ý nghĩa loài cây này khi được trồng ở làng. Ông là người dân tộc Jrai, sinh ra ở vùng đất Chư Mố (nay thuộc huyện  Ia Pa, Gia Lai). Theo lời kể của ông, đồng bào các dân tộc Tây Nguyên nếu vì một lý do nào đó phải dời làng đến nơi ở mới thì các già làng và thầy cúng sẽ được cử đi chọn vùng đất mới, sau đó các trai làng khỏe mạnh, chưa vợ có nhiệm vụ vào núi tìm cây pơ lang trong rừng, dáng cây phải thẳng và khỏe khoắn. Cây được mang về trồng ở vị trí gần đầu con suối, nơi có thể làm giọt nước. Nếu cây sống và phát triển nghĩa là “thần linh đã đồng ý” cho lập làng để ở. Nếu cây chẳng may bị chết thì đó cũng là ý của thần linh, rằng đất ấy không lành, phải chọn nơi khác lập làng. Cứ thế truyền từ đời này qua đời khác, cây pơ lang trở thành cây linh thiêng của làng.
Còn nhớ, gần 20 năm trước, có lần tôi đến xã Ia Băng (huyện Chư Prông, Gia Lai) và gặp một cây pơ lang rất to và đẹp. Khi ấy, có người đến hỏi mua và muốn chặt hạ cây pơ lang của làng xẻ ván. Sau khi nghe già làng khẳng định chắc nịch rằng ai bán, ai mua đều bị làng phạt vạ bằng heo, gà và trâu trắng thì người hỏi mua bèn bỏ đi mất. Hỏi thì già làng giải thích: Đó là cây thiêng rồi!
Bây giờ, đi về các làng trên địa bàn tỉnh Gia Lai, hình như ít gặp pơ lang. Phần vì làng mới định cư, định canh, tín ngưỡng “vạn vật hữu linh” mất dần; phần vì không còn du cư thì cũng không còn tục trồng pơ lang. Giờ, mỗi lần nghe lại bài hát trên loa công cộng, tôi lại mường tượng ra cảnh trẻ nhỏ trong làng sẽ hỏi người lớn hoa pơ lang là hoa gì? Có lẽ, với nhiều người, pơ lang chỉ còn trong nỗi nhớ thầm.
 Quốc Ninh

Có thể bạn quan tâm

Hoàn tất công tác chuẩn bị khai trương Phố đêm Chợ Nhỏ

Hoàn tất công tác chuẩn bị khai trương Phố đêm Chợ Nhỏ

(GLO)- Trong ngày 25-1, phường Pleiku đã khẩn trương hoàn tất những công đoạn chỉnh trang cuối cùng tại khu vực đường bờ kè Suối Hội Phú, sẵn sàng chào đón du khách khám phá Phố đêm Chợ Nhỏ. Dự án này bắt đầu hoạt động thử nghiệm vào tối ngày 25-1 và sẽ đi vào hoạt động chính thức từ ngày 30-1.

Trên non cao, chạm vào Pleiku

Trên non cao, chạm vào Pleiku

(GLO)- Chỉ vài giờ chinh phục Chư Nâm hay Rơ Vâng, du khách đã có thể đứng trên cao, mở rộng tầm mắt giữa thiên nhiên khoáng đạt, cảm nhận rõ nhịp thở và vẻ đẹp nguyên sơ của cao nguyên Pleiku. 

Buôn làng bừng sáng từ ý Đảng - lòng dân

Buôn làng bừng sáng từ ý Đảng - lòng dân

(GLO)- Những ngày đầu năm 2026, không khí mừng Đảng, mừng Xuân đang lan tỏa nơi các buôn làng vùng cao nguyên Gia Lai từ hệ thống đèn đường mới thắp sáng ban đêm, sắc hoa rực rỡ hai bên lối đi, đến tuyến đường bê tông rộng rãi, sạch đẹp vừa hoàn thành.

Xã Tây Sơn hỗ trợ người dân thoát nghèo, vươn lên làm giàu

Xã Tây Sơn hỗ trợ người dân thoát nghèo, vươn lên làm giàu

(GLO)- Thời gian qua, xã Tây Sơn (tỉnh Gia Lai) đã từng bước thay đổi trong cách triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025, chuyển từ hỗ trợ người nghèo nâng cao khả năng tiếp cận thông tin lên đến hỗ trợ có điều kiện, gắn trách nhiệm của người thụ hưởng.

Vĩnh Sơn thắm sắc hoa đào mùa đông

Vĩnh Sơn thắm sắc hoa đào mùa đông

(GLO)- Mùa đông Vĩnh Sơn - miền sơn cước vốn được ví như “xứ lạnh” của vùng Tây Sơn hạ đạo (tỉnh Gia Lai) - trầm lắng, se lạnh và ẩm ướt. Năm nay, Vĩnh Sơn đón một món quà bất ngờ khi hoa đào nở sớm, bừng sáng núi rừng.

Hồi sinh làng nghề truyền thống nhờ chuyển đổi số

Hồi sinh nhờ chuyển đổi số

(GLO)- Khi thị trường Trung Quốc giảm mạnh nhu cầu, các kênh mua bán truyền thống trong nước cũng thu hẹp, người dân làng nghề tiện gỗ mỹ nghệ Bắc Nhạn Tháp (phường An Nhơn) đã chủ động chuyển đổi số, mở ra hướng đi mới giúp nghề truyền thống hồi sinh.

Chuyện về người kết nạp tôi vào Đảng

Chuyện về người kết nạp tôi vào Đảng

(GLO)- “Cứ đưa nó vào danh sách cảm tình Đảng”. Ấy là lời của anh Lê Thanh Hiển (nguyên Phó Bí thư Thường trực Thị ủy An Khê) trong cuộc họp Chi ủy Văn phòng K.8 (An Khê), khi họ đặt vấn đề giới thiệu tôi vào Đảng sau khi phát hiện chưa đủ tròn 18 tuổi.

Lung linh làng hoa cúc Kiên Long sau bão lũ

Lung linh làng hoa cúc Kiên Long sau bão lũ

(GLO)- Khi màn đêm buông xuống, thôn Kiên Long (xã Bình An, tỉnh Gia Lai) lại bừng sáng bởi hàng ngàn bóng đèn được thắp lên giữa các vườn hoa cúc. Ngắm từ xa, cả cánh đồng cúc như một dải ngân hà nhỏ giữa vùng quê yên ả, vừa lung linh vừa ấm áp trong những ngày cuối năm se lạnh.

Chư Păh chung sức xây dựng nông thôn mới bền vững

Chư Păh chung sức xây dựng nông thôn mới

(GLO)- Những năm qua, xã Chư Păh đã huy động sức dân cùng nguồn lực đầu tư của Nhà nước để xây dựng nông thôn mới. Nhờ đó, đời sống vật chất, tinh thần của người dân được nâng cao, hạ tầng nông thôn và sản xuất nông nghiệp phát triển bền vững.

null