Phở khô Gia Lai được định hình trong chiều kích mới

Trong hành trình quảng bá đặc sản này tại các sự kiện ẩm thực, chị Lương Vũ Thảo Nguyên - chủ quán Phở Nhớ Phố Núi (phường Pleiku) còn muốn đưa phở đi xa hơn giá trị của một món ăn. Phở khô Gia Lai đang được định hình trong chiều kích mới.

Đi xa hơn từ phố núi

▪ Đưa phở khô Gia Lai tham gia Ngày của phở năm 2025 tại TP. Hồ Chí Minh - sự kiện được Cục Ngoại vụ và Ngoại giao văn hóa (Bộ Ngoại giao), Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Việt Nam bảo trợ, phối hợp thực hiện, điều gì khiến chị nhớ nhất?

- Đây là năm thứ 2 Phở Nhớ Phố Núi tham gia “Ngày của phở”. Trong 2 ngày diễn ra sự kiện cách đây hơn nửa tháng, chúng tôi phục vụ gần 1.200 tô phở khô.

Điều tôi nhớ nhất là ánh mắt của những thực khách lần đầu ăn phở khô. Có người nhìn 2 tô phở rồi hỏi: “Ăn thế nào bây giờ?”. Có người ăn xong quay lại hỏi rất kỹ về bánh phở, tương đen, cách trộn sao cho đúng vị, sau đó còn mua sợi phở khô, tương đen đóng gói mang về chế biến tại nhà.

Những câu hỏi lẫn sự tò mò của khách khẳng định sự độc đáo, hấp dẫn của phở khô, khi đó nó bắt đầu vượt lên trên vai trò của một món ăn.

▪ Được biết phở khô Gia Lai thu hút được sự chú ý của nhiều thực khách quốc tế?

- Thực khách, nhất là khách quốc tế tiếp cận phở khô bằng sự tò mò, lạ lẫm. Nhiều khách nước ngoài đã biết đến phở Việt Nam nhưng rất nhiều người lần đầu được thấy phở khô với cách thưởng thức hoàn toàn khác biệt: Nước dùng nóng hổi để riêng, còn sợi phở trộn tương đen, xì dầu cho thấm gia vị để ăn riêng.

May mắn là ban tổ chức sự kiện bố trí các bạn tình nguyện viên có khả năng giao tiếp tiếng Anh hỗ trợ, nhờ vậy câu chuyện và cách thưởng thức phở khô - một biến tấu của phở truyền thống, được ra đời ở cao nguyên hơn nửa thế kỷ - được kể đầy đủ và mạch lạc, khiến nhiều khách Tây rất thích thú.

▪ Đem phở khô ra khỏi cao nguyên, điều khó nhất theo chị là gì?

- Tôi kể bạn nghe vài chuyện bên lề sự kiện để thấy mang phở khô ra khỏi không gian quán xá quen thuộc nhưng vẫn đảm bảo “tròn vị” phở 2 tô đòi hỏi công phu như thế nào.

Chúng tôi chỉ có 3 người nhưng chuẩn bị đến 40 thùng hàng lớn, từ nguyên liệu, gia vị đến dụng cụ nấu, tất cả đều mang từ Gia Lai vào TP. Hồ Chí Minh.

Bánh phở của chúng tôi luôn phải được lấy từ lò bánh truyền thống làm từ gạo trồng ở vùng Phú Thiện (Gia Lai).

Khi trụng nước sôi, sợi phở phải vừa dai vừa mềm, trộn với tương đen vẫn thấm đều gia vị nhưng không bị mềm nát, giữ được hương gạo mới. Nếu bánh phở không đủ chuẩn, phở khô sẽ kém ngay, kém hẳn chất lượng.

Tôi nghĩ đi sự kiện không chỉ là nấu phở ngon cho khách ăn. Gian hàng là nơi đầu tiên khách bị thu hút, trước khi họ nếm phở. Vì vậy, tôi cho nhân viên mặc trang phục dân tộc Bahnar, Jrai, trang trí gian hàng bằng những cành cà phê chín đỏ. Đó là những chi tiết nhỏ nhưng tạo nên bản sắc riêng cho gian hàng phở khô Gia Lai. Và khách sẽ nhớ tới quê hương Gia Lai trong hương vị của phở.

Nâng tầm món ăn địa phương

▪ Không chỉ mang phở đi xa, chị cũng từng “đưa phở về làng”?

- Tôi từng về một làng Jrai cách trung tâm Pleiku hơn 50 km, mang theo nguyên liệu, nấu phở tại chỗ và mời bà con thưởng thức miễn phí. Chỉ hơn 50 km cách Pleiku thôi nhưng nhiều người trong làng lần đầu biết đến món phở "2 tô".

Tôi nhận ra phở khô Gia Lai đã được công nhận là một trong 50 món ăn đạt giá trị ẩm thực châu Á, được in lên bộ tem “Ẩm thực Việt Nam” cùng 3 món ăn nổi tiếng khác nhưng ngay ở quê mình không phải ai cũng biết.

Người dân địa phương cần biết - hiểu - tự hào về món ăn của quê mình trước, rồi từ đó mới có thể lan tỏa rộng rãi ra bên ngoài. Đó là điều tôi chắt lọc được.

▪ Phở khô Gia Lai vẫn cần một chiến lược quảng bá bài bản hơn, thưa chị?

- Gia Lai có nhiều quán phở lâu đời và rất nổi tiếng như Ngọc Sơn, Ngọc Linh, Hiệp, Hồng, Nữ… Những cái tên ấy đã “đóng đinh” trong ký ức của nhiều thế hệ thực khách. Nhưng các quán phở vẫn hoạt động khá rời rạc. Nếu mỗi quán đứng riêng lẻ thì rất khó để phở khô lan tỏa mạnh.

Theo tôi, các quán cần có một đầu mối chung để liên kết với nhau chặt chẽ như thành lập hiệp hội, CLB, có người làm nhạc trưởng. Đồng thời, cùng đăng ký bảo hộ thương hiệu, luân phiên tham gia các sự kiện thay vì chỉ có một hai gương mặt đại diện qua nhiều năm. Ở Nam Định - cái nôi của phở Việt - họ đã làm điều này từ lâu và tạo được sức mạnh quảng bá rất rõ rệt.

▪ Từ những lần tham gia sự kiện, chị rút ra điều gì cho việc quảng bá ẩm thực địa phương?

- Một món ăn địa phương dù ngon đến đâu, nếu thiếu công nghệ và cách quảng bá phù hợp cũng khó vượt khỏi ranh giới địa lý. Ngoài ra, theo tôi, cần tạo ra những sự kiện quảng bá, tôn vinh phở ngay tại địa phương.

Không chỉ giúp người dân hiểu rõ hơn giá trị ẩm thực của quê hương mình mà còn tạo nên sự kiện hấp dẫn thu hút du lịch.

Như lúc nãy tôi có kể, tham gia sự kiện không đơn thuần chỉ là mang nồi niêu, bát đũa đến nấu phở cho khách ăn. Mỗi lần đi, tôi phải đầu tư từ cách set-up gian hàng, trang phục người phục vụ, bao bì bánh phở khô, chai tương, tem nhãn, thông tin sản phẩm, đến việc đăng ký chất lượng.

Khách không chỉ ăn ngon, hiểu rõ món ăn, yên tâm khi mang sản phẩm về nhà, mà qua đó còn nhớ về Gia Lai. Phở khô có thể làm được nhiều điều thú vị mà ta chưa hình dung hết được đâu.

▪ Chị đến với nghề phở từ một “cú rẽ ngang” khá bất ngờ. Vì sao chị lại chọn phở khô, không phải phở Bắc như truyền thống gia đình?

- Gia đình tôi nấu phở Bắc hơn 30 năm ở phố núi Pleiku. Nhưng khi quyết định nghỉ việc nhà nước để chuyển sang nghề phở, tôi chọn phở khô Gia Lai vì ở đó có tinh thần thích ứng của con người với khí hậu, địa lý và văn hóa cao nguyên. Phở khô không chỉ là món ăn, mà là kết quả của cả một quá trình sống cùng vùng đất này.

Tôi nghĩ mình không chỉ bán phở khô mà còn bán cảm xúc và sự trải nghiệm thú vị cho thực khách khi thưởng thức món ăn, đồng thời lan tỏa một giá trị ẩm thực của vùng đất cao nguyên. Vì vậy, tôi đăng ký bảo hộ thương hiệu “Phở Nhớ Phố Núi” từ năm 2023 và đến tháng 2-2025 thì được Cục Sở hữu trí tuệ công nhận.

Đây là dấu mốc rất quan trọng, bởi Phở Nhớ Phố Núi là quán “sinh sau đẻ muộn” so với những quán phở đã tồn tại nửa thế kỷ. Nhờ xây dựng thương hiệu bài bản và chịu khó quảng bá, chúng tôi được nhiều người biết đến.

Tôi mong phở khô Gia Lai không chỉ được nhắc đến như một món ăn ngon, mà còn được nhìn nhận như một chỉ dẫn ẩm thực gắn với du lịch Gia Lai. Và các quán phở lâu đời ở phố núi có thể cùng bắt tay nhau để nâng tầm giá trị món ăn này.

▪ Cảm ơn chị về cuộc trò chuyện thú vị này!