▪ Thưa ông, trên thực tế, nhiều hộ trồng rừng diện tích nhỏ có tâm lý ngại thủ tục, tiêu chuẩn. Ông nhìn nhận vấn đề này thế nào?
- Khi nghe đến tiêu chuẩn được xây dựng theo quy định ISO và các yêu cầu quốc tế, thể hiện bằng ngôn ngữ chuyên môn, nhiều người cho rằng đó là thứ gì đó phức tạp. Tuy nhiên, nội dung của tiêu chuẩn lại rất gần gũi với thực tế sản xuất hằng ngày, xoay quanh 5 vấn đề chính: tuân thủ pháp luật, hiệu quả kinh tế, yếu tố xã hội, bảo vệ môi trường và công tác giám sát.
Khi áp dụng vào thực tế, các yêu cầu trong tiêu chuẩn được cụ thể hóa thành quy trình kỹ thuật mà người dân vẫn thực hiện hằng ngày như: chuẩn bị thực bì, làm đất, trồng rừng, bón phân, chăm sóc, khai thác tác động thấp, phòng trừ sâu bệnh hại... Những quy trình này được thiết kế phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng từng địa phương.
Ví dụ, tiêu chuẩn yêu cầu các biện pháp lâm sinh phải phù hợp với điều kiện lập địa. Nghĩa là cần khảo sát, đánh giá cụ thể để xác định mật độ, loài cây, kỹ thuật thâm canh phù hợp, cho hiệu quả kinh tế cao và bền vững. Chẳng hạn, ở miền Bắc thường trồng mật độ 1.600 cây/ha, trong khi miền Trung cần mật độ cao hơn để tránh cây đổ gãy do thường xuyên có gió lớn.
▪ Một rào cản lớn khác là chi phí để được nhận chứng chỉ rừng. Ông có thể giải thích rõ hơn về vấn đề này?
- Đúng là việc thực hiện quản lý rừng bền vững và chứng chỉ rừng cần có vốn đầu tư. Tuy nhiên, đối với hộ gia đình, phổ biến nhất là mô hình liên kết giữa DN chế biến và hộ trồng rừng. Phần lớn doanh nghiệp sẽ hỗ trợ chủ rừng làm chứng chỉ, các hộ chỉ cần cam kết tham gia và thực hiện đúng hướng dẫn kỹ thuật.
Doanh nghiệp đầu tư khảo sát, xây dựng hướng dẫn kỹ thuật, tổ chức tuyên truyền về quản lý rừng bền vững, lập bản đồ, xây dựng phương án quản lý, đồng thời đào tạo, tập huấn cho người dân.
Người trồng rừng thường chỉ nghĩ đến lợi ích trước mắt, như giá bán gỗ cao hơn, nhưng chứng chỉ rừng còn mang lại lợi ích lâu dài hơn như duy trì sức sản xuất của đất, nâng cao năng suất và chất lượng rừng, bảo vệ nguồn nước và hệ sinh thái tự nhiên.
▪ Gỗ rừng trồng có chứng chỉ sẽ được giá hơn. Tuy nhiên, mỗi khách hàng lại có tiêu chuẩn riêng, điển hình là EU có Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR). VFCO có hỗ trợ gì để giúp hộ trồng rừng đáp ứng các yêu cầu này không, thưa ông?
- Văn phòng Chứng chỉ Quản lý rừng bền vững (VFCO) là đơn vị thực hiện Hệ thống chứng chỉ rừng quốc gia (VFCS) theo Quyết định số 1288/QĐ-TTg ngày 1-10-2018 của Thủ tướng Chính phủ, được Tổ chức chứng nhận rừng quốc tế (PEFC) công nhận vào tháng 10-2020.
VFCS hướng đến nâng cao giá trị gia tăng của rừng thông qua áp dụng giống cây trồng ưu việt, kỹ thuật quản lý phù hợp, cải thiện dịch vụ hệ sinh thái, bảo vệ đa dạng sinh học và đảm bảo nguồn nguyên liệu gỗ hợp pháp, đáp ứng yêu cầu thị trường. Tính đến tháng 9-2025, cả nước có 239.903 ha rừng được cấp chứng chỉ quản lý, bảo vệ rừng theo VFCS.
Chúng tôi là đầu mối kết nối giữa hiệp hội lâm sản, doanh nghiệp sản xuất, chế biến sản phẩm gỗ và hộ trồng rừng nhằm hỗ trợ các chủ rừng, HTX trong nước tiếp cận thị trường quốc tế. Khi các đối tác, bạn hàng quốc tế đến Việt Nam, VFCO đóng vai trò kết nối, giúp họ hiểu rõ tính minh bạch và chất lượng của VFCS.
Hệ thống của chúng tôi có chứng nhận quản lý rừng bền vững cho gỗ và lâm sản khai thác từ rừng, cùng chứng nhận chuỗi hành trình sản phẩm (CoC) dành cho nhà máy. Trong chứng chỉ CoC, có phụ lục tiêu chuẩn đáp ứng EUDR và mới phát triển thêm Tiêu chuẩn năng lượng sinh khối bền vững (PEFC RED III) theo yêu cầu của EU.
Trường hợp doanh nghiệp chưa có nguyên liệu được chứng nhận, có thể áp dụng hệ thống PEFC DDS (trách nhiệm giải trình) để bảo đảm nguồn gỗ đầu vào hợp pháp và được kiểm soát. Các chứng nhận này đều được chấp nhận tại các thị trường khó tính như Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản...
▪ Xin cảm ơn ông!
