Nơi hội tụ những giá trị di sản Tây Nguyên

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
(GLO)- Sẽ có 2 triển lãm diễn ra song song (từ ngày 29-11 đến 2-12) trong chuỗi hoạt động hưởng ứng Festival Văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên tại Gia Lai. Nếu triển lãm ảnh tư liệu, nghệ thuật về “Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên” là một cuộc ngược dòng tìm về với những giá trị vĩnh cửu của di sản nhân loại thì triển lãm tranh, tư liệu về cuộc đời của họa sĩ Xu Man-cánh chim đầu đàn của mỹ thuật đương đại Tây Nguyên-sẽ khiến người xem rung động bởi vẻ đẹp thuần khiết của nghệ thuật đích thực.
Giá trị vĩnh cửu
Triển lãm ảnh tư liệu, nghệ thuật về “Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên” do Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh phối hợp với Viện Văn hóa Nghệ thuật Quốc gia Việt Nam tổ chức trên đường Anh hùng Núp. Nhạc sĩ Lê Xuân Hoan-Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh-cho biết: Hội đồng đã chọn 110 ảnh/400 ảnh của các tác giả gửi về tham gia triển lãm. Trong số ảnh được chọn triển lãm, có 20 ảnh tư liệu và 90 ảnh nghệ thuật của nhiều nhiếp ảnh gia, nhà nghiên cứu văn hóa, dân tộc học.
Vòng xoang ngày hội. Ảnh: Hùng Hoa Lư
Vòng xoang ngày hội. Ảnh: Hùng Hoa Lư
Với tiêu chí là ảnh nghệ thuật nhưng tái hiện chân thực Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, Hội đồng tuyển chọn đã rất đắn đo, bởi đây phải là những tác phẩm không chỉ có giá trị nghệ thuật mà còn có giá trị về thông tin. Đặc biệt, Viện Văn hóa Nghệ thuật Quốc gia gửi tới 50 ảnh tư liệu của các nhà dân tộc học, nhà nghiên cứu, học giả người Pháp, trong đó có những hình ảnh quý giá về các dân tộc bản địa. Một số ảnh đen trắng được chụp từ cuối thế kỷ XIX vừa mang vẻ đẹp giản dị, nguyên bản, vừa chứa đựng những thông tin cực kỳ giá trị. Người xem chỉ có thể tìm thấy một Tây Nguyên đẹp hoang sơ, thuần khiết với những sinh hoạt đậm tính cộng đồng, chứa đựng những giá trị nhân văn vĩnh cửu qua những hình ảnh như vậy.
Triển lãm ảnh tư liệu, nghệ thuật về “Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên” do đó còn là một cuộc ngược về quá khứ đi tìm thời gian đã mất, đi tìm một Tây Nguyên với những giá trị văn hóa đã trở thành di sản quý giá của nhân loại. Để có được những hình ảnh này, cũng phải nói đến vai trò của những nghệ sĩ nhiếp ảnh gạo cội như Trần Phong, Phạm Dực… và một số nhiếp ảnh gia trong khu vực, với những năm tháng lặn lội ở khắp các buôn làng, âm thầm tích lũy để mang đến cho người xem những góc nhìn hoàn toàn chân thực về đời sống, về văn hóa qua những góc nhìn nghệ thuật và nhân bản. Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên có thể đã phai nhạt ít nhiều bản sắc nhưng giá trị cốt lõi của di sản là một thứ giá trị vĩnh cửu được xác tín bởi thời gian. Triển lãm vì thế sẽ làm thỏa mãn những ai yêu mến văn hóa Tây Nguyên.
“Xu Man, những gì còn lại…”
Song song với sự kiện trên là triển lãm đặc biệt về một người nghệ sĩ đặc biệt của Tây Nguyên: Họa sĩ Xu Man. Được xem là cánh chim đầu đàn của mỹ thuật đương đại Tây Nguyên, có nhiều đóng góp cho nghệ thuật nhưng đây lại là triển lãm đầu tiên của ông trên mảnh đất được sinh ra. Triển lãm trưng bày 150 tranh, ảnh, tư liệu về người nghệ sĩ tài hoa này. Trong đó, có những tranh, ảnh tư liệu cực kỳ thú vị như: ảnh Xu Man gặp Bác Hồ năm 1962, tranh tự họa năm Xu Man 31 tuổi, giấy khen từ năm 1965 của họa sĩ…
Một tác phẩm của họa sĩ Xu Man về chủ đề Bác Hồ với Tây Nguyên.
Một tác phẩm của họa sĩ Xu Man về chủ đề Bác Hồ với Tây Nguyên.
“Những gì còn lại” của Xu Man là gì? Đây cũng là câu hỏi rất nhiều người đặt ra khi tìm hiểu về ông. Thạc sĩ Nguyễn Quang Tuệ-Trưởng phòng Di sản (Sở Văn hóa-Thể thao và Du lịch) cho biết: Xu Man vẽ hàng ngàn tác phẩm nhưng ông không giữ lại cho riêng mình bức nào. Tác phẩm của ông thất lạc đâu đó giữa nhân gian. Nhưng chỉ qua những bức còn lại, trong đó có tranh được lưu giữ vĩnh viễn tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam và một số bức ông tặng lại cho bạn bè, giới mỹ thuật và các nhà nghiên cứu phải ngả mũ trước tài năng của ông. Cũng cần nói thêm rằng, đến nay, Xu Man là họa sĩ đầu tiên và duy nhất của Tây Nguyên có tác phẩm được lưu giữ tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam. Ông còn là họa sĩ đầu tiên của khu vực nhận Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật.
Cao Duy Lĩnh-một nghệ sĩ vẽ nhiều về đề tài Tây Nguyên thừa nhận: Tranh của Xu Man mãi mãi là một tượng đài với lối vẽ không giống ai, không bắt chước bất kỳ ai và cũng không ai có thể bắt chước, đặc biệt là lối vẽ không gian đồng hiện. Còn trong Từ điển họa sĩ Việt Nam (Nhà xuất bản Mỹ thuật), nhà phê bình Quang Việt đã nhận xét về tranh Xu Man: “Tác phẩm của ông thường là những bố cục rất đông người, với vô vàn họa tiết trang trí gắn trên kiến trúc, trang phục, đạo cụ, tạo nên những cảnh tượng vui tươi, náo nhiệt mà không kém phần tôn nghiêm, giữa không gian bao la của núi rừng cao nguyên hoang dã”.
Với con mắt thưởng lãm thông thường, người xem sẽ cảm nhận một thứ rất thực trong tranh Xu Man: Đó chính là vẻ đẹp trong veo, thuần khiết của thiên nhiên và con người Tây Nguyên.
Dù vậy, triển lãm tranh, ảnh, tư liệu về Xu Man với chủ đề “Những gì còn lại…” có thể sẽ mang đến những nuối tiếc cho người xem. Bởi gia tài đồ sộ, đặc sắc, giàu giá trị nghệ thuật của Xu Man giờ còn lại không nhiều. Nhưng cũng để người ta hiểu rằng, những gì còn lại càng nên được trân quý, nâng niu nhiều hơn.
Minh Châu

Có thể bạn quan tâm

Hoàn tất công tác chuẩn bị khai trương Phố đêm Chợ Nhỏ

Hoàn tất công tác chuẩn bị khai trương Phố đêm Chợ Nhỏ

(GLO)- Trong ngày 25-1, phường Pleiku đã khẩn trương hoàn tất những công đoạn chỉnh trang cuối cùng tại khu vực đường bờ kè Suối Hội Phú, sẵn sàng chào đón du khách khám phá Phố đêm Chợ Nhỏ. Dự án này bắt đầu hoạt động thử nghiệm vào tối ngày 25-1 và sẽ đi vào hoạt động chính thức từ ngày 30-1.

Trên non cao, chạm vào Pleiku

Trên non cao, chạm vào Pleiku

(GLO)- Chỉ vài giờ chinh phục Chư Nâm hay Rơ Vâng, du khách đã có thể đứng trên cao, mở rộng tầm mắt giữa thiên nhiên khoáng đạt, cảm nhận rõ nhịp thở và vẻ đẹp nguyên sơ của cao nguyên Pleiku. 

Buôn làng bừng sáng từ ý Đảng - lòng dân

Buôn làng bừng sáng từ ý Đảng - lòng dân

(GLO)- Những ngày đầu năm 2026, không khí mừng Đảng, mừng Xuân đang lan tỏa nơi các buôn làng vùng cao nguyên Gia Lai từ hệ thống đèn đường mới thắp sáng ban đêm, sắc hoa rực rỡ hai bên lối đi, đến tuyến đường bê tông rộng rãi, sạch đẹp vừa hoàn thành.

Giữ hồn quê giữa những đổi thay

Tiếp thêm sức sống cho làng nghề nón lá Gò Găng

(GLO)- Trải qua bao thăng trầm, làng nghề nón lá Gò Găng (phường An Nhơn Bắc, tỉnh Gia Lai) vẫn hiện diện trong đời sống văn hóa của người dân địa phương. Hiện nay, nghề chằm nón tuy không còn là nguồn thu nhập chính, song những thợ lâu năm nơi đây vẫn âm thầm gắn bó với nghề, gìn giữ ký ức làng quê.

Xã Tây Sơn hỗ trợ người dân thoát nghèo, vươn lên làm giàu

Xã Tây Sơn hỗ trợ người dân thoát nghèo, vươn lên làm giàu

(GLO)- Thời gian qua, xã Tây Sơn (tỉnh Gia Lai) đã từng bước thay đổi trong cách triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025, chuyển từ hỗ trợ người nghèo nâng cao khả năng tiếp cận thông tin lên đến hỗ trợ có điều kiện, gắn trách nhiệm của người thụ hưởng.

Vĩnh Sơn thắm sắc hoa đào mùa đông

Vĩnh Sơn thắm sắc hoa đào mùa đông

(GLO)- Mùa đông Vĩnh Sơn - miền sơn cước vốn được ví như “xứ lạnh” của vùng Tây Sơn hạ đạo (tỉnh Gia Lai) - trầm lắng, se lạnh và ẩm ướt. Năm nay, Vĩnh Sơn đón một món quà bất ngờ khi hoa đào nở sớm, bừng sáng núi rừng.

Hồi sinh làng nghề truyền thống nhờ chuyển đổi số

Hồi sinh nhờ chuyển đổi số

(GLO)- Khi thị trường Trung Quốc giảm mạnh nhu cầu, các kênh mua bán truyền thống trong nước cũng thu hẹp, người dân làng nghề tiện gỗ mỹ nghệ Bắc Nhạn Tháp (phường An Nhơn) đã chủ động chuyển đổi số, mở ra hướng đi mới giúp nghề truyền thống hồi sinh.

An Hòa chuyển mình trong xây dựng nông thôn mới

An Hòa: Điểm sáng trong xây dựng nông thôn mới

(GLO) - Ông Trần Ngọc Cát - Trưởng thôn An Hòa (xã Tuy Phước Bắc) cho biết: Đầu năm 2023, khi còn thuộc xã Phước Quang (huyện Tuy Phước cũ), An Hòa được chọn làm điểm xây dựng thôn thông minh - một tiêu chí quan trọng để xã đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu.

Lung linh làng hoa cúc Kiên Long sau bão lũ

Lung linh làng hoa cúc Kiên Long sau bão lũ

(GLO)- Khi màn đêm buông xuống, thôn Kiên Long (xã Bình An, tỉnh Gia Lai) lại bừng sáng bởi hàng ngàn bóng đèn được thắp lên giữa các vườn hoa cúc. Ngắm từ xa, cả cánh đồng cúc như một dải ngân hà nhỏ giữa vùng quê yên ả, vừa lung linh vừa ấm áp trong những ngày cuối năm se lạnh.

Chư Păh chung sức xây dựng nông thôn mới bền vững

Chư Păh chung sức xây dựng nông thôn mới

(GLO)- Những năm qua, xã Chư Păh đã huy động sức dân cùng nguồn lực đầu tư của Nhà nước để xây dựng nông thôn mới. Nhờ đó, đời sống vật chất, tinh thần của người dân được nâng cao, hạ tầng nông thôn và sản xuất nông nghiệp phát triển bền vững.

null