“Ngôi vương” Windows lung lay trước làn sóng chuyển dịch hệ điều hành

03/05/2026 11:44

(GLO)- Trong nhiều thập kỷ, Windows gần như là hệ điều hành thống trị tuyệt đối trên máy tính cá nhân. Tuy nhiên, những biến động gần đây cho thấy vị thế này đang dần bị thách thức bởi cả yếu tố công nghệ lẫn địa chính trị.

Một trong những dấu hiệu rõ nét nhất là quyết định của Chính phủ Pháp khi lên kế hoạch chuyển đổi khoảng 2,5 triệu máy tính công vụ từ Windows sang hệ điều hành Linux nội địa. Lộ trình này dự kiến hoàn tất vào mùa thu năm 2026, nhằm giảm phụ thuộc vào các tập đoàn công nghệ nước ngoài và tăng cường kiểm soát dữ liệu quốc gia.

Không chỉ Pháp, nhiều quốc gia châu Âu như Đức, Đan Mạch, Áo hay Italia cũng đang cân nhắc những bước đi tương tự, cho thấy xu hướng “thoát Windows” không còn là cá biệt mà đang trở thành một làn sóng.

Windows 11 mang lại cảm giác của một hệ điều hành bị "nhồi nhét" quá nhiều tính năng. **Ảnh: Microsoft**

Nguyên nhân của sự dịch chuyển này đến từ sự suy giảm niềm tin vào hệ sinh thái Windows. Trong thời gian qua, Microsoft bị cho là tập trung quá nhiều vào các tính năng trí tuệ nhân tạo mà chưa giải quyết triệt để các vấn đề cốt lõi như hiệu năng, độ ổn định hay trải nghiệm người dùng. Các lỗi liên quan đến File Explorer, tiến trình chạy nền tiêu tốn tài nguyên hay các bản cập nhật thiếu ổn định đã khiến người dùng không hài lòng.

Bên cạnh đó, quy trình cập nhật phần mềm của Microsoft cũng bị chỉ trích khi liên tục xuất hiện vòng lặp “vá lỗi - phát sinh lỗi mới”, làm xói mòn niềm tin của cộng đồng. Nếu tình trạng này kéo dài, Windows có thể mất dần vị thế khi người dùng tìm đến các lựa chọn thay thế ổn định hơn.

Áp lực cạnh tranh cũng ngày càng gia tăng. Các thiết bị chạy macOS của Apple, đặc biệt là dòng MacBook Air, đang thu hút người dùng nhờ hiệu năng ổn định và tối ưu tốt. Trong khi đó, các bản phân phối Linux ngày càng thân thiện hơn với người dùng phổ thông, không còn là lựa chọn chỉ dành cho giới kỹ thuật như trước.

Ở góc độ thị trường, những thay đổi trong chu kỳ nâng cấp hệ điều hành cũng góp phần làm lung lay vị thế của Windows. Nhiều người dùng không còn hào hứng nâng cấp lên phiên bản mới, thậm chí quay lại sử dụng các phiên bản cũ do yêu cầu phần cứng cao và trải nghiệm chưa tương xứng.

Dù vậy, Windows vẫn đang nắm giữ thị phần lớn và chưa dễ bị thay thế trong ngắn hạn. Tuy nhiên, những động thái từ chính phủ các nước và sự thay đổi trong hành vi người dùng cho thấy một thực tế: “ngôi vương” của Windows không còn là bất khả xâm phạm.

Trong bối cảnh đó, tương lai của hệ điều hành này sẽ phụ thuộc vào khả năng Microsoft cải thiện chất lượng sản phẩm, lấy lại niềm tin người dùng và thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của kỷ nguyên số. Nếu không, làn sóng “di cư kỹ thuật số” có thể sẽ còn lan rộng hơn nữa trong thời gian tới.